týsdagur 24. juni 2014síða 16

Mikudagur 25. juni 2014 · Nr. 71 16 Sosialurin Mikudagin 24. juni í 1987 høvdu vit fráfaringarløtu fyri Elin í Sankta Frans skúla. Dagurin var kom­in, at hon skuldi siga skúla­starv­ inum farvæl vegna aldur. Páskaliljurnar á lær­ara­s­ tovuni hava verið seinar á veg hetta árið. Tær vóru tik­nar inn úr havanum beint frammanundan til frá­ faringarborðhaldið. Sum altíð til slík høvi, helt Elin talu, og vit sótu undir hvørjum orði. Minnist, hvussu víða hon fór um í røðuni um arbeiðsárini á skúlanum. Hon brúkti mang­ an orðamyndir. Segði á sínum eyðkenda suðuroyarmáli, at kom hon í ein flokk, ið var serliga balstýrin, plagdi hon at taka til, at umborð á einum skipi var altíð ein skipari. Og hann bestemmaði umborð. Hann bestemmaði alt. Til hjálp­ar hevði hann aðrar, stýri­mann, fýrbøtara og motor­passara. Hon bað næm­ingarnir ímynda sær, at floks­hølið var eitt skip, og skiparin var hon, Elin. Og tað riggaði hvørja ferð, plagdi hon skemtandi at taka til. Ring­ asti kúllurin vildi altíð vera stýrimaður. “Og je havi frett, at stýrimaðurin er lækni á Lands­sjúkrahúsinum nú”. Hendan fráfaringardagin sungu vit fyri tær: Góða Elin, nú tú fert frá við eftirløn, tú ert ei at samanbera við tær lærarindir, sum vit minnist væl sum barn, harðar eins og stál og jarn, hygg í Dimmalætting undir “Gamlar myndir”. Men Elin fór bókstaviliga ikki heilt “úr skúlanum”. Hon vitjaði trúliga inn aft­ur øll hesi 27 árini eftir starvs­ lok. Hon slepti ongan­tíð heilt takinum. Búði í granna­lag­ num og fylgdi við, hvussu skúlin menti seg og tók við nýggjum avbjóðingum. Nýggj­um lærarum beyð hon vælkomnum, greiddi teim­um frá síni virknu tíð á skúlanum og helt seg sjálva og hini starvsfólkini dagførd. Hon kom til jóla- og Sankta Fransdagshald og var altíð til reiðar, um heitt var á hana til okkurt skúlatiltak. Hon hevði nakað hjartaligt yvir sær og var so fjálg. Elin fylgdi væl við í øllum, sum fyrifórst, bæði úti og heima. Í skúlanum hevði hon eisini nógvar smáar skyldkonur, hon var abbasystir til. Man legði til merkis, hvussu gott samanhaldið var við tær, og tað gekk báðar vegir. Elin Mortensen var av Tvør­oyri, og har vaks hon upp. Hon var yngst av trim­ um systkjum. Beiggj­arnir vóru Eilif Mortansson og Axel Mort­ensen. Báðir hava lagt heilt fitt eftir seg sum høvundar. Tann eldri skrivaði bøkurnar Malan og Den korte sommer umframt bøkurnar um Magnus Heinason, ið Elin umsetti til føroyskt. Pápi Elina var ørvingur og lærari á Tvøroyri. Har suðuri var eitt blómandi handils­ virki, tá Elin var fødd í 1920, og sum dró nógvar føroyingar sunnanfjørðs. Hetta árið var skaðár burturav. Sluppirnar Kristina, Helena, Karin og Puritan fórust allar við 50 monnum. Postbáturin mill­ um Vestmanna og Fútaklett bar heldur ikki boð í bý. So tað vóru trongar og tung­ ar tíðir beint eftir 1. heims­ kríggj. Eftir loknan skúla fór Elin til Danmarkar. Hetta er stutt undan seinna heimskríggi. Hon hevði miðvísar ætlanir um framhaldslestur í ensk­ um. Men alt bendi á, at eitt kríggj aftur var á veg, og foreldrunum heima á Tvør­ oyri dámdu hetta einki, at onkar­dótturin var so langt burtur­stødd, um nú tað ringasta skuldi hent. Og tað var í tøkum tíma. Elin kom heim, kríggj brast á og lesnaðurin gjørdist av ongum. “Ljósini sloknaðu og køvdi allar framtíðarætlanir, - ikki bara hjá mær men hjá so mongum av mínum javnaldrum”, plagdi hon at taka til. Tey ungu, sum júst stóðu á gáttini við ljósum lívsdreymum, sóu ljósini slókna og forða fyri øllum skyn­semi. Eftir myrku krígsárini var Elin eitt skifti í Bretlandi. Heim­ið hjá Elin gjørdist onkuns­vegna ein skái hjá bret­um undir krígnum. Pápin hevði førleikar at vera tolkur hjá bretum, og mamman sýndi teimum virðing og for­ stáilsi í tí støðuni, teir vóru í. Í 1947 fór Elin inn á starvs­ leiðina, sum gjørdist hennara lívsverk. Skúlan. Hon tók við vikarstarvi í heimbygdini, og samstundis passaði hon bókasavnið á Tvøroyri. Í 1963, árið eftir, at pápin var deyður, fluttu hon við mammuni til Havnar. Elin hevði fingið starv í Sankta Frans skúla, og har starvaðist hon, til hon vegna aldur í 1987 legði frá sær. Góða samstarvið við skúla­ menninar Johannes Enni og Johs. Andr. Næs elvdi til munagott undirvísingartilfar í føroyskum hjá lesiveikum. Elin brendi nógv júst fyri ser­undirvísing, og kom tann parturin at vera undir henn­ ara kønu leiðslu á skúlanum hjá nonnunum. Smáar leikir at framføra á skúlapalli um­setti hon somuleiðis og greiddi til prentingar. Elin fór íðin undir at skriva sínar lívsupplivingar, tá hon var farin frá. Í 1990 kom bókin “Barn undir kríg­num”, har hon lýsir lívið hjá børnum í Føroyum undir seinna heims­kríggi. Henda bók fekk barna­ bóka­heiðursløn Tór­shavnar býráðs sama ár. Í samband við ta bókina var Elin mangan boðsend at koma inn í skúlastovuna at greiða nærri frá bókini. Børnini gleddu seg, tá hon kom, tí hon dugdi so livandi at greiða frá, - hevði gassmaskuna við, ið børn og vaksin fingu at verja seg við, um tað gjørdist neyðugt, tá bumbur vórðu blakaðar yvir bygd øki í luftálopum. Nakað, vit løgdu til merkis í tí bókini var, at Elin so snildisliga gav tvøroyrabørnum nøvn eftir teimum, hon var abbasystir til. Fitt. Meðan hon í virkna lærara­yrkinum fekst við skúla­bókaútgávu í føroyskum og kristni saman við øðrum, gjørdust árini seinni ein endur­minn­ing­ ar­røð úr barna- og ung­ dóms­lívinum á Tvøroyri. Her kunnu nevnast “Ljósini slokn­að” og “Heimbygd mín Tvøroyri”. Á 90 ára føð­ingar­ degnum í 2010 kom fitta, lítla yrkingarsavnið “Smá­putl”. Elin var so litrík og fjálg at koma á tal við. Og skemti­ lig var hon eisini. Visti nógvar góðar og fest­ligar søgur. Hugnaligu stov­ur­ nar í Mariugøtu søgdu sína serliga søgu um eitt langt og innihaldsríkt lív. Mynd­ irnar á bróstunum høvdu allar okkurt serligt við sær. Og tann vakri urta­garð­ur­ in, – heildin minti á okk­urt ævintýrkent, – Astrid Lind­ gren umhvørvið kanska. Hósmorgunin 12. Juni segði bróðurdóttirin frá, at Elin var farin. Tað var ein lítil hvøkkur, men kortini, hon hevði livað eitt langt og virkið foldarlív við rættiliga góðari heilsu. Birg var hon inn í sítt 90.ár. Men seinastu tíðina løgdu vit til merkis, at orkan fjaraði burtur, og ellisbrek av álvara vóru farin at taka ræðið av hesi fimu og kimiligu havnarmynd. Góða Elin! Skúlanum vart tú ein dyggur stuðul í all­ar mátar, bæði í við- og mót­ gongd. Vit minnast teg og tín myndugleika við størstu virðing. At vit fingu lut í øll­ um tí, tú endurgav frá tínum langa lívi, eru vit tær so takksom fyri. Vit unna tær ta hvíld, tú nú tráaði eftir. Poulina Slættanes Elin Mortensen Á Jóansøku fyllir ein ung­ lingi í Havn fimti ár. Vit síggja hann rennandi í Havnar gøtum fleiri ferð­ir um vikuna saman við øðrum í Bragdinum, hann spælir hockey í HB- húsinum saman við vin­ monn­um og so trívist hann sera væl á trøðni í Havnar­ dali, har hann røkir seyðin við áhuga. Hann sæst í Gundadali, tá HB spælir og tykist hava tíð til alt. Men vit sum kenna hann, vita, at hetta hevur eina orsøk: hann hev­ur arbeiðsorku sum fáur og dugir sera væl at leggja dagin tilrættis. Árni er giftur Turid Arge og eiga tey tríggjar synir: Rógvi, Óli og Ári. Tey búgva tætt við trøðna í Havnardali, og haðani er stutt er oman til KT-fyri­ tøkuna Formula, har hann hevur verður fíggjarstjóri síðani 2008. Eitt tíðarskeið átti hann Vikublaðið saman við Pet­ uri og Peturi, men fyrsta upp­gávan hjá honum, heim­komin til Føroyar, var á Faroe Seafood P/F, har hann var fíggjarstjóri og seinni stjóri. Eftir lokna útbúgving sum cand. merc í Keyp­ manna­havn royndi hann seg sum controller hjá ameri­konsku fyritøkuni Kraft Foods og sum fíggjar­ stjóri í ostafyritøkuni Olaf Sørensen. Árni hevur eftirútbúgv­ ing frá IMD í Lausanne í Schweiz, og er MBA lesandi á Henley Business School, har hann skrivar master uppgávuna í løtuni. Vit ynskja honum hjarta­liga tillukku við runda føðingardegnum 24. juni. Árni Arge 50 ár 80 ára føðingar­dagur Mikudagin, 2. juli verður Eli Thomsen úr Sumba, búsitandi í Hoyvík, 80 ár. Dagurin verður hildin í Grønlendingahúsinum fríggjadagin, 4. juli frá kl 18.00. Tey, ið ynskja at halda dagin saman við Eli, verða vinarliga biðin um at boða frá á tel 313885 ella 222885 innan 1. juli. Verið hjartaliga vælkomin.