týsdagur 22. juli 2014síða 10

Mikudagur 23. juli 2014 · Nr. 83 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Føroyingar drekka minni Rúsdrekkanýtslan í Føroyum var í fjør tann lægsta í 31 ár. Nýtslan av rúsdrekka og víni eru kvinkað niðureftir, meðan nýtslan av øli stendur í stað. Áki Bertholdsen Rúsdrekkanýtslan í Før­ oy­um er minkað. Tað vísir ein uppgerð yv­ir rúsdrekkanýtsluna í Før­oyum seinastu árini. Tølini vísa, at í Føroyum er rús­drekka­ nýtsl­an nú minni, enn hon var í 1982 – ella fyri 31 ár­um síðani. Í fjør drakk hvør før­oyingur yvir 15 ár 6,3 litr­ar av reinum alkoholi. Tað eru 0,3 litrar minni enn í 2012, tá ið nýtslan var 6,6 litrar av reinum alko­holi fyri hvørt fólk yvir 15 ár. Í 2007 drakk hvør før­ oyingur yvir 15 ár 7,1 lit­ur av rúsdrekka, men síð­ani er nýtslan stigvíst lækk­ að til 6,3 litrar í fjør. Hesi tølini umfata rús­drekka, sum er selt í Rúsuni og føroysku bryggj­aríunum, og tollfrí søla er sostatt ikki við í upp­gerðini. Tølini vísa, at bæði nýtsl­an av rúsdrekka og víni eru kvinkað nið­ur­ eft­ir, men nýtslan av øli stend­ur í stað.  Annars hevur rús­ drekka­nýtslan hesi síðstu nógvu árini ligið ímill­um góðar 6 til 6,5 litr­ar, upp í góðar sjey litr­ar fyri hvønn føroying yvir 15 ár.  Eitt undantak er 1992, tá ið nýtslan var 8,8 litrar, men hetta árið er ikki sam­bæri­ligt, tí tá kom Rús­an og fólk hamstraðu rús­drekka tí tey høvdu ikki álit á nýggju skip­ anini. Og tað sást aft­ur í 1993, tá ið nýtslan mink­ aði aftur niður í 6,2 litrar fyri hvønn føroying yvir 15 ár. aki@sosialurin.fo Áki Bertholdsen – Tað er geðiligt, at rús­ drekka­nýtslan minkar. Tað sigur Pál Weihe, formaður í Fólka­heilsu­ráð­ num. Men hann leggur afturat, at tað eru eini 25 prosent av føroyingum, sum eru frá­ halds­fólk, so tað eru summi, ið drekka nógv. Pál Weihe heldur, at gongd­in ber boð um, at rús­ drekka­politikkurin hevur virk­að eftir ætlan. Hann sigur eisini, at gongd­in hevur víst, at tey, sum stúrdu fyri, at Rúsan fór at føra okkum í óføri, fingu ikki rætt.   Prísirnir hóskandi Formaðurin í Fólka­heilsu­ ráð­num hevur mangan ført fram, at besti mátin at stýra nýtsl­uni, er við prísinum á rús­drekka. Men sum støðan er nú, heldur hann ikki, at tað er neyðugt at mæla til at hækka prísin. Hann dugir ikki rættiliga at siga, hvussu tað ber til at nýtsl­an er lækkað. Ofta verður sagt, at nýtslan mink­ar í ringum tíðum, men tann grundgevingin kann ikki brúkast nú, tí í fjør vóru tíð­irnar farnar at batna. Tølini fyri rús­drekka­ nýtsl­uni umfata tað, Rúsan og bryggjaríini selja. Tað um­fatar sostatt ikki tollfría inn­flutningin. Pál Weihe ásannar, at nógv­ir føroyingar arbeiða utt­anlands, men hann held­ ur ikki, at tollfríi inn­flutn­ing­ ur­in er vaksin so nógv, at tað sæst so væl aftur í tølunum. Hann heldur, at eitt, sum kanska ger seg galdandi er, at før­oyingar eru farnir at hugsa meiri um heilsuna og hava skert rúsdrekkanýtsluna í hes­um sambandi. Seinastu árini hevur ein sonn heilsubylgja rakt landið, og eitt úrslit av tí kann eisini vera, at fólk hugsa meiri um, hvussu nógv tey drekka, sig­ ur Pál Weihe. aki@sosialurin.fo – Tað er einki sum talar fyri, at tað verður neyðugt at hækka prísin á rúsdrekka, heldur formaðurin í Fólk­a­heilsu­ ráðnum – Vit mugu tryggja okkum, at rúsan hevur dygga undirtøku ímillum føroyingar, sigur Pál Weihe, formaður í Fólkaheilsuráðnum Áki Bertholdsen   Tað hevur avgerandi týdn­ ing at varðveita eina skipan fyri einkarsølu, og tað skal millum annað gerast við, at Rús­an hevur eitt stórt og gott úrval. Tað heldur Pál Weihe, formaður í Fólka­heilsu­ráð­ num. Hann sipar til, at aðra­ staðni, eisini í okkara granna­landi fyri vestan, Ís­ landi, eru røddir nú frammi um at avtaka Ríkið og at fáa rús­drekka í handlararnar. Fólkaheilsuráðið held­ ur, at tað hevði verið eitt bakkast, skuldi tað hent í Føroyum, tí lættari rús­ drekka er at fáa fatur á, meiri drekka fólk. Hann vísir á, at hóast nýtsl­an í Føroyum fyri hvørt fólk yvir 15 ár, er 6,3 litrar um árið, og sostatt avgjørt í allar lægsta endanum í Norðurlondum, skulu vit hava í huga, at eini 25 pros­ ent av føroyingum eru full­ komi­liga avhaldsfólk. Tað merk­ir, at summi drekka mun­andi meiri enn 6,3 litrar um árið. Í Danmark eru kann pros­entið av fólki, sum eru av­haldsfólk, teljast á aðrari hond­ini. Gott úrval Pál Weihe heldur, at besta trygd­in fyri at varðveita Rús­uni, er at tryggja henni und­ir­tøku ímillum vanliga før­oyingum. Og tað kann gerast við at skipa rúsuna soleiðis, at fólk eru nøgd við hana og ikki fara at krevja aðrar skip­anir. Nettupp tí heldur hann, at tað hevur avgerandi týdn­ ing, at Rúsan hevur eitt so stór úrval sum gjørligt. – Vit eiga ikki at geva fólki ta grundgeving fyri at krevja eina aðra skipan, at úrvalið í Rúsuni er ov vána­ ligt, sigur hann.  Sjálvur dugir hann ikki rættiliga at meta um úrvalið, men hann ásannar, at tað eru helst fólk, sum kundu hugsa sær eitt betri úrval. – Fólkaheilsuráðið mælir av­gjørt til at varveita okkara skip­an við eini einkarsølu. Men vit eiga ikki at koma í ta støðu, at fólk føla seg fang­að í eini einkarsølu, har úrvalið er ov lítið og tí hev­ur tað stóran týdning at útvalið í Rúsuni er stórt, sig­ ur Pál Weihe.  Annars er tað eisini eitt krav, at Rúsan skal hava eitt ávíst avkast um árið, sum fer í landskassan.  Fólkaheilsuráðið heldur, at kravið um eitt ávíst av­ kast eigur at verða tikið av. – Skuldi tað so hent, at Rúsan hevur eitt av­ kast, kann tað fara til fyri­ byrgjandi arbeiði, sigur Pál Weihe. aki@sosialurin.fo Rúsan skal hava stórt úrval av rúsdrekka Gleðiligt at rúsdrekkanýtslan minkar