týsdagur 5. august 2014síða 2

Mikudagur 6. august 2014 · Nr. 87 mikudagsblaðið Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Tíðindaleiðari Jón Brian Hvidtfeldt jonbrian@sosialurin.fo Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Oddagrein Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov – Sambandsflokkurin rindar ein høg­an prís fyri hetta samstarvið, og eing­in ivi er um, at trupulleikarnir í sam­gong­uni fara at halda fram. Tað segði Helgi Abrahamsen, ting­mað­ur Sambandsfloksins, við in.fo 10. juni í ár. Tá var hann vísur í, at ting­manning í Sam­bands­floksins als ikki var samd við løgmanni í av­ gerð­ini um lata Jørgen Niclasen halda fram sum landsstýrismann. Og tað stóð á gomlum nøglum í fleiri dag­ar í junimánaði. Hart trýst var á løg­manni frá sínum egnu um at koyra Jørgen Niclasen úr starvi fyri toll­málið. Men brádliga komu boð­ini frá løgmanni um, at málið varð loyst fyribils, og so var friður. Tað hevur eydnast løgmanni at fáa fríð í Sam­bands­flokk­i­num, og kritisku røddirnar har eru nú kúrr­ ar um málið, annaðhvørt tí teir hava fingið munnkurv frá løg­manni – ella tí at teir, eins og løg­maður, hava fult álit á Jørgen Nicla­sen. Kringvarpið hevur við stevning av stjóra, tíðindaleiðara og journa­ listi ikki klovið í tvey um tollmálið. Og Port­al­ur­in hev­ur verið kúrrur um mál­ið, síð­ani knassastjórin sjáv­ ur tók á seg journalistisku á­byrgd­ ina av tíð­indu­num á Portalinum 1. mai. Sostatt hevur strategiin hjá Jørg­ en Nicl­a­sen – saman við advokati og løg­manni – eydnast. Tað er eyðsæð, at tað hevði ver­ ið ein kata­strofa fyri Fólkaflokkin, um løg­mað­ur hevði koyrt Jørgen Nicl­a­sen frá eftir skuldsetingar um tollsvik. Tí um so varð, so hevði Jørgen Niclasen ikki kunna far­ið í lands­stýrið aftur, og so hevði Fólka­ flokk­ur­in einki løg­mans­evni. Tí eingin velur ein persón til løg­mann, sum er frákoyrdur sum lands­stýr­is­ maður vegna tollsvik. Men politikkur er tolin fyri ikki at siga løgin: Tað sum ikki ber til ta einu løtuna, kann sum einki lata seg gera eitt sindur seinni. Tá hev­ur onkur fingið – og onkur latið, og so flytast etisku mørkini til­svar­andi. Vit læra av slíkum málum. Tí tey siga okkum kanska eitt sindur um, hvar vit seta okkara moralska stand­ard, og hvussu vit seta hend­ an standard. Tað er ikki so lætt at skilja, men føroyskir politikarar eru rættiliga eftirgevandi fyri sær sjálv­ um. Til dømis hevur tað ong­an­tíð ver­ið upp á tal at drigið nakr­an til svars við lógini um ábyrgd lands­ stýr­is­manna í hondini, hóast fleiri fólk eru koyrd úr landsstýrinum, tí tey hava kostað tí almenna pengar. Men hóast tollmálið hjá Jørgen Nicla­sen hevur kostað pengar, so tyk­ist tað nú hava fingið aðra vend. Brota­sjógvarnir í samgonguni hava lagt seg, kritisku røddirnar eru tagn­aðar. »Time-outið« hjá løgmanni er vorðið til politiskan veruleika, og »dec­or­um officiale« hjá kritisku sam­gongu­rødd­u­num er tillagað sam­svar­andi. Tollmálið justerar etiska støðið hjá politikarum Í greinini »Nøktandi rokn­ skap­ur« í Sosialinum mána­ dagin 4. august skrivaðu vit, at Bogi Jacobsen, stjóri á Varð­anum Pelagic, væntar eitt betri úrslit í 2014 enn í 2013. Tað er misskilt. Bogi Jac­ ob­sen væntar nevniliga, at úrslitið í ár verður á leið tað sama sum í fjør, tí tó at markn­aðarviðurskiftini nú eru vanlig aftur, so eru makr­ el- og sildakvoturnar mink­að­ ar, sam­stundis sum eitt triðja stórt upp­sjóv­ar­virki letur upp. Umberið mis­tak­ið. Stjórin á Varðanum Pel­agic væntar sama úrslit í ár sum í fjør, tó at markn­að­ar­við­ ur­skiftini aftur eru vanlig. Makrel- og sild­a­kvoturnar eru nevniliga mink­aðar, sam­ stund­is sum eitt triðja stórt upp­sjóv­ar­virki letur upp. 2013-roknskapurin hjá Varð­a­num Pelagic er júst al­ mann­a­kunngjørdur, og vísir hann eitt avlop eftir skatt á 33 milliónir. Virkið rind­aði slakar níggju milli­ón­ir krón­ ur í skatti. Brutt­o­úrslitið var góð­ar 130 milliónir krónur, og eg­in­ogn­in hjá fyritøkuni var 136 milli­ón­ir krónur við árs­lok. 170 fólk starvast á virki­ num, og til samans fingu tey 58 mill­ión­ir krónur í løn í fjør.Bogi J a c o b ­ sen, stjóri, held­ur úr­ s­litið vera nøkt­andi, tó at tað er minni, enn mett var í 2012. - Umframt verri prís, so kost­aði ES-stong­s­ul­in okk­ um eina rúgvu av pengum í eyka frakt­kostn­aði. Eina tíð var russ­iski marknaðurin eis­ ini stongdur fyri okkum, so har var nógv, ið gekk í­móti. Sæð í tí ljósinum, kunnu vit ikki vera ónøgd. Upp­gerð­ir hjá Vørn vísa eisini, at vit við undantaki av ein­ari ein­stak­ ari landing, altíð góvu besta prís­in fyri rá­vør­una, sigur Bogi Jac­ob­sen. Nú eru markn­að­ar­við­ ur­skift­ini vanlig aftur, men makr­el- og sildakvoturnar eru minkaðar, samstundis sum eitt triðja stórt upp­sjóv­ ar­virki letur upp. Tí vænt­ar Bogi Jacobsen, at úrs­litið í ár verð­ur á leið tað sam­a sum í fjør. 2013 var fyrsta heila rokn­ skap­ar­árið hjá Varðanum Pelagic. Virksemið byrjaði í 2012, tá bert fimm mánaðir vóru eft­ir av árinum. Brutto­ úr­slit­ið í 2012 var 44 milliónir krón­ur. Nøktandi roknskapir misálitið sum bleiv til álit Øll kunnu fáa hjálp Heilsusíðan á síðu 10 Gleða seg til størstu rokk ­kon­ sert síðu 11 Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Mikudagsblaðið verður borið ókeypis til hvørt húsarhald í Føroyum! Eftir teir fyrstu 1.000 dagarnar í sam­bands­lands­ stýr­i­num hjá Kaj Leo Holm Jo­hann­esen kom Annika Olsen í gjár brádliga í tank­ ar um, at hon einferð tald­ist mill­um teirra, sum vildu hava full­veldi í Før­oy­um. Hon staðfesti undir við­ gerð­ini av ólavsøkurøðu løg­ mans, at tjóðskaparmálið er stein­deytt. Hon segði seg harmast um, at tað var stein­deytt und­ir hesi samgonguni. Sam­ stund­is ávaraði hon í­móti, at fólk fóru at taka støð­uga re­tor­ikk­in um loys­ing/sam­ band uppaftur nú beint upp und­ir valið. – Tað loysir einki. Men eg vóni, at vit nú kunnu gera okk­urt munagott, sum kann flyta mørk. Vit mugu gera okk­urt, sum kann loysa gord­ iska knút­in. Men tað merkir, at øll mugu geva seg, so vit kunnu finna mið­leingj­una í tjóð­skap­a­r­mál­i­num, segði hon. Helgi Abrahamsen úr Sam­bands­flokkinum helt fyri, at um tingfólk vilja reka full­veld­is­pol­i­tikk, so eiga tey at fara í samgongu við Tjóð­ veldi og øðrum. – Tað verður so ikki gjørt saman við Sam­bands­flokk­i­ num, staðfesti hann. Tað er gott, at Helgi Ab­r­ a­ham­sen minnir fólka­floks­ kon­u­na á, at hon ikki long­ur tel­ist mill­um full­veld­is­fólk í full­veld­is­flokk­um. Fólka­ flokk­ur­in, sum var leg­i­ti­ mi­tet­ur­in fyri før­oysk­um fullveldi árini frá 1998 - 2003 hev­ur langt síðani slept hesi hug­sjón. Fullveldishugsjónin er jarð­að. Meðan hon livdi sítt fríska lív millum 18 tingfólk fyri nøkr­um ár­um síðani – so livir hon í dag bara víðari millum tey seks, sum umboða Tjóð­veldi á tingi. Stóra málið hjá Sam­ bands­flokk­i­num til valið seinast var at økja blokkin úr Dan­mark við 200 milliónium krón­um. Tá valúrslitið varð greitt 29. oktober í 2011 vóru allir sjey formenninir spurd­ir í sjónvarpinum, um blokk­urin skuldi tiðnast – og all­ir uttan Kaj Leo Holm Jo­hanne­sen søgdu »nei«. Tað vil so siga, at svar­ið frá hinum trimum sam­gong­ u­for­monn­u­num, Kára P. Høj­ gaard, Jenisi av Rana og Jørg­ eni Niclasen í besta føri var ó­reið­i­ligt. Fimm dagar eftir val­fund­ in í Norð­ur­landa­hús­i­num var longu almann­a­kunn­ ugt, at »nei'ið« hjá teim­um í sjón­varp­i­num var vorð­ið til eitt rung­andi »ja« til at tiðna danska blokk­stuð­ul­in aftur fyri at sleppa í sam­gongu við Kaj Leo. Steindeyð loysing hjá Anniku Allir uttan Kaj Leo Holm Johannesen søgdu »nei« til at hækka blokkin. Fáar dagar seinni brutu Jørgen Niclasen, Jenis av Rana og Kári P. Højgaard hetta fullveldislyftið