mánadagur 14. juli 2014síða 2

2 Mánadagur 14. juli 2014 · Nr. 79 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Oddagrein Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Tíðindaleiðari Jón Brian Hvidtfeldt jonbrian@sosialurin.fo Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Súsanna olsen Kjak síða 21 Vit standa spyrjandi Hanus vang Kjak síða 21 Minn­ is­brot úr Írlandi Herferðin hjá Sea Shepherd móti Før­oy­um í sambandi við grindadráp tyk­ist ikki sørt ørkymlað. Tað er týð­u­ligt, at fólk eru komin til Før­ oya, tí tey halda at vit so at siga dag­ liga drepa grind. Sambært seinastu útsøgnunum hjá Paul Watson, so vil hann vera við, at tað er ólógligt at drepa grind í Før­oy­um. Hann roynir í sínum hirð­ a­brøv­um til fjepparar sínar kring heim­in at fáa tey at halda, at Dan­ mark varð­ar av grinda­dráp­i­num í Før­oy­um, og prógvið er, at væl vápn­að donsk løgregla er í Føroy­ um at verja grinda­dráp­ið móti Sea Shep­herd fólk­um, sum hótta við at leggja upp í drápið. Tað hevur stóran týdning, at vit í Føroyum ikki bakka fyri ósonnum og ó­grund­að­um argu­ment­um frá hes­um fel­ags­skapi, sum sigur seg vilja hvalu­num væl. Gamaní hava tey teirra fulla rætt at halda, at tað skeivt av okkum at drepa grind. Men tað er samstundis eitt fakt­um, at før­oyska grindaveiðan er burð­ ar­dygg – mótsætt nógvari aðrari veiðu, so hava vit hagtøl, sum ganga fleiri hundrað ár aftur í tíðina – í­tøkju­liga heilt aftur til 1584. Grindahvalastovnurin verður mett­ur at vera upp á gott 800.000 hval, og vit drepa – um vit taka sein­astu fýra árini – um 700 hval í mið­al um árið. Tað er minni enn 0,1 pro­sent av stovninum. Altjóða hvala­veið­u­nevnd­in, IWC, krevur, at veiðu­trýst­ið ikki fer upp um tvey pro­sent av stovninum. Føroyska grinda­veið­an liggur niðan fyri 0,1 pro­sent um árið. Tí kann tað arg­u­ ment­ið ikki nýtast. Stríðið hjá Sea Shepherd móti før­oy­ing­um er tí ikki eitt erligt og reiði­ligt stríð. Trumfurin hjá Paul Watson tyk­ ist nú vera, at ES skal kroysta Dan­ mark at steðga grindadrápi, tí tað er í stríð við ES reglur. Alt hetta vísir, hvussu illa grudað her­ferð­in hjá hesum felagsskapi er. Vit eiga at vera errin av, at vit kunnu gagn­nýta tilfeingi úr havinum burð­ar­dygt. Og vit skulu vera errin av hes­um rætt­indi av veiða mat og sos­i­alu nýtsl­uni av hesum livandi til­feingi í náttúruni, sum onnur sam­fel­øg í heiminum ikki hava. Leið­arin hjá Sea Shepherd í Før­ oy­um fyrstu tíðina í summar var pen­sjón­erað­ur løg­regl­u­mað­ur í USA. Tá heim­land hansara dømir yvir 100 fólk til deyða hvørt ár, so kunnu vit spyrja, um prioriteringar ikki koma í skeivari raðfylgju. Vit skulu ikki smæðast og ikki lúta fyri óreiðligum trýsti. Gamaní skulu vit vera gestablíð, men gest­ a­blídni skal ikki røkka longur, enn til eitt vist. Lógarbrot og fráboðað og ætl­að lóg­ar­brot­, skulu ikki góð­ tak­ast. deyðarevsing og grindadráp – Ætlanin var als ikki at turr­ leggja allar føroyingar. Tað staðfestir Pál Weihe, formaður í Fólka­heils­u­ráð­ num. Tað vakt ein ans, tá ið Fólka­heilsu­ráðið fyri eini góð­ari viku síðani fór undir eitt eitt átak við tí endamáli at fáa fólk, sum drekka, at hugsa seg um. Tað gjørdi Fólka­heilsu­ráð­ ið við at leggja ein alk­o­hol­ rokn­a­ra á heimasíðuna har tað ber til at seta inn, hvussu nógv ein drekkur í eina viku, og so sæst, hvussu nógv, tað øk­ir um vandan fyri at fáa áv­ís­ar sjúkur. Pál Weihe heldur, at summi hava misskilt enda­ mál­ið við hes­um átakinum, tú summi fóru at tosa um alko­hol­ik­arar og onn­ur hildu upp á, at nú ætl­aði Pál Weihe at turrleggja allar før­oy­ing­ ar. – Hetta er ikki eitt á­tak, sum vendir sær til alk­o­ holikarar, soleiðis, sum nøkur kanska hava hildið, sigur Pál Weihe. Hann sigur, at hetta er eitt átak, sum vendir sær til tey, sum drekka nakað, uttan at vera tað, vit skilja við mis­ nýt­ar­ar. – Hetta er eitt átak fyri tey, sum drekka, men sum als ikki føla seg sum alk­o­hol­ik­ara fyri tað, legg­ur formaðurin í Fólka­heils­u­ráðnum afturat. Hann sigur, at endamáli er at fáa tey, sum drekka at hugsa av álvara um sína veru­liga nýtslu. – Tað eru nøkur sum hava rúsdrekka sum eitt ger­and­is- njót­ils­is­evni, men spurn­in­g­ ur­in er, um tey av álvara gera sær greitt, hvussu nógv tað í veru­leik­a­nunum verður til av rús­drekka tilsamans um vik­una. Samstundis hava vit sett upp, hvussu nógv tað økir um vandan fyri ávísum sjúk­ um. – Kanska verður úrslitið, at vandin fyri onkrari sjúku øk­ist 50 prosent, ella okkurt so­vorðið, afturómóti hjá ein­ um, sum ikki drekkur. – Men tað er ikki sagt, at við­komandi stendur við øðr­ um beininum í grøvini fyri tað, tí vandin kann framm­an­ und­an verða ómetaliga lítil. Pál Weihe sigur, at tað kann væl vera at fólk, sum kanna sína nýtslu, kortini koma til tað niðurstøða, at tey ikki vilja broyta nakað, tí rús­ drekka gevur teimum so mik­ ið stórt njótilsi, og so stóra gleði, bæði mentanarliga og sos­ialt, at tey kunnu saktans liva við, at vandin fyri ávísum sjúk­um økist. – Hetta var als ikki fyri at leggja seg út í, hvussu nógv fólk drekka. Hetta var ikki ætlað sum ein gjellandi trom­p­et, men bara sum ein still­før­ur boðskapur, sigur Pál Weihe. Ætlanin var als ikki at turrleggja føroyingar Í fjør vórðu 11 grindir hildnar til í Føroyum, og tilsamans í hes­um 11 grindunum løgdu 1.104 hval beinini. Tað eru heldur fleiri hval, enn árini framanundan, tí í 2012 løgdu 713 hval beinini í 12 grindum, í 2011 doyðu 726 hval í níggju grindum. Í 2010 doygu 1.107 hval í 14 grind­um og í 2009 doyðu ein­ans 310 hval í trimum grind­um. Stovnurin av grinda­ hvali er annars upp á um­ leið 800.000 hval. Sam­bært altjóða hvala­veið­u­nevnd­ini, IWC, krevur, at veiðu­trýst­ ið ikki fer upp um tvey prosent. Føroyska veið­u­ trýst­ið ­er um 0,1 pros­ent við fráviki upp á 0,0 til 0,6 pro­ sent, so veiðan av grinda­ hval­i hóttir ikki stovn­in. Føroysku hagtølini yvir grind­a­dráp eru millum heims­ins elstu veiðuhagtøl, tí tey ganga heilt aftur til 1584. Samanhangandi hag­ tøl eru frá 1709 og fram­eft­ ir. 1.104 hval løgdu beinini í fjør Lógarbrot og planløgd lógarbrot skulu ikki góðtakast Nýggi mønustingarin verður her brúktur í grindadrápi í Havn