mánadagur 14. juli 2014síða 10

Mánadagur 14. juli 2014 · Nr. 79 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Vit bæði fóru við henda túr sam­an við eini seksti góðum fólki. Búðu á Hilton. Vit høvdu næstan tríggjar dag­ar at ráða yvir, og vit vóru tveir ferða­ manna­túrar við taksa­bilum og hugfarsligum sja­før­um. Sjálv­andi gingu vit eisini sjálvi í býnum. Vitjaðu handl­ar og onkra pub. Fyrsti túrurin var sunnu­ dagin, og koyrdu vit runt og hugdu eftir søgu­lig­ um plássum frá óloysi­liga stríðnum, ið á ein hátt hev­ ur vart síðani innrásina av mest skotum, sum við her­ valds­hjálp róku kato­likk­ar­ nar út í hag­an og tóku alla tað góðu jørð­ina. Í løtuni er hampuliga frið­ar­ligt, men sum ferða­ leið­a­rin segði, so er stríðs­ mál­ið ól­oyst og krígsvandin úl­ma­r al­tíð. Millum trý og fýra­ túsund fólk eru deyð av krígs­áv­um sein­as­tu fjøruti ár­ini. Katolikkarnir vera nevnd­ ir unionistar, tí teir vilja legg­ ja saman við Írlandi. Pro­test­ an­t­ar­nir kallast loyal­ist­ar og orang­istar, tí teir vilja onga ríkis­rættarliga broyt­ing hava, og fáa hjálp frá eingilska herinum tá á stend­ur. Í hesum døgum rigg­aðu Orangist­arnir til skrúð­ gongu­na 12. juli. Tað er hvørt ár. Eisini riggaðu teir til bál ymsa staðni í býnum. Hetta vóru bál av plattum eini 10- 15 metur høg, og nakað tað sama í grundflatu. Stór­ar­ beiði. Leygarkvøldið skuldu bál­ini brennast, og ovast á bál­ið verur sett eitt írskt flagg! Í øllum býlingum har pro­te­s­tant­ar búgva, flaggaðu tey á hvørjum steyra við Union Jack, eingilskum flaggi og Ulster­ flaggi. Leygardagin ætlaðu kato­likk­ar­nir sær at vera inni og bíða til provokasjónin hasar av. Eitt vit sóu var ein stórur mál­að­ur húsaskjøldur. Mynd­in vísti ein ungan mann, sum var hetja og mar­ týr­ur hjá orangistunum, tí hann var blivin skotin til deyð­is, aftan á at hann hevði skot­ið og dripið fleiri enn 20 kato­likk­ar. Nakað uttan fyri Belfast er ein nokso stórur býur, har eingil­ska hervaldið heldur til. Ein veldigur bygningur hýs­ir MI5. Njósnaradeildin. Tey lokalu eyknevna býin Holly­wood. Býurin kundi ei­si­ni itið Little England. Stríðið snýr seg als ikki um religión, segði maðurin. Tað snýr seg um makt og peng­ar. Og at veiða blokk úr Eng­landi og EU! Man hetta vera nakað, vit ken­na til í Føroyum! Annars er arbeiðsloysi met­høgt. Serliga hjá ka­to­ likk­un­um. Man norðurírska kreppan vera óloysilig? Tað sýnist so, men kato­likk­ar­nir fáa væl av børnum aft­ur í móti protestantunum, so um ikki so mong ár vera teir í meiriluta, og fara tá at krev­ ja innliman í Eire. Spennandi verður. Túrurin endaði so við dysti­num ímillum Linfield og B36. Okkara menn vóru kná­ir og raskir, og taptu ikki. Javn­leikur 1-1. Men við eitt lít­ið sindur av hepni so kom B36 víðari í kappingini! Á katólskum pubbum hil­du tey við B36, tí Linfield er pro­te­stantiskt. Men stuttligt og deiligt var at merkja, at vit kanska 60 føroyingar vunnu áskoð­ ara­dystin. Teir kanska 1500 Lin­field­fjepparar mun­tu lítið aftur í móti. Kommununnar gyltan møguleika Minnisbrot frá B36-belfasttúri 4. - 8. juli 2014 Sinnisbati undrast og stendur spyrjandi Eyðgunn Samuelsen løgtingskvinna Súsanna Olsen, forkvinna Vegna Sinnisbata Hanus Vang kjak Tað kom óvart á okkum, sum hjá so nógvum øðrum, tá ið vit frættu, at leiðandi yvir­læknin á Psykiatriska Depli­num, Tórmóður Stórá hevði tikið umsókn sína, til egið starv, aftur. Starvið sum hann hevur røkt seinastu 8 árini. Sinnisbati hevur ikki inn­ lit í sjálvt málið, og hvørj­ar niðurstøður sjúkra­hús­leiðsl­ an hevur gjørt sær. Men vit skilja væl, at Tormóður Stór­á, umhugsar sína støðu. At lýsa eitt starv leyst at søk­ja einaferð enn, er eftir okk­ara tykki ein ábending um, at leiðslan metur, at um­søkj­ar­ in ikki er tann best skikk­aði? So kann ein vísa til siðvenjur, princip og aðrar sub­til­ar grund­gev­ingar, sum ein vil – hesar grundgevingar frá sjúkrahús­leiðsluni eru tor­ førar at skilja, og skilja vit væl hesa útsøgn: ”Tórmóður Stórá sigur, at hann er ørkymlaður, sum støð­an er. Kann tað hugsast, at leiðslan vil hava ein annan profil í leiðarastarvið, er ein spurn­ingur, hann hevur sett sær sjálvum” Hvat er tað sjúkra­hús­ leiðslan væntar at fáa burtur­úr at lýsa starvið leyst enn einaferð, meira enn at ”hand­hevja” eitt princip? Slík princip­av­gerð kann koma at kos­ta okkum nógv meira enn vit kunnu ímynda okkum. Hvat nú um Tormóður Stórá tek­ur avleiðingarnar av, at mis­álit er víst honum? Hvat um eingin søkir fasta starvið sum leiðandi yvirlækni á Psykiatr­iska deplinum? Før­oysk­ir psykiatarar, sum kenna mentan okkara, og sum eru skikkaðir til leið­ andi yvirlæknastørv og depils­leiðslu, hanga ikki á trøð­unum og vit eiga at vera ey­mjúk her í útjaðaranum av Europa. Fakfólk sum Tor­ móð­ur Stórá, og læknar ser­ liga, er ein rættuliga mobil ar­beiðs­kraft – Tormóður Stór­á kann vera Psykiatriska Depil­in fyri uttan! Men kann Psykiatr­iski Depilin vera lei­ð­andi psykiataran fyri uttan? Psykiatriski Depilin hev­ur verið og er í bygn­að­ar­broyt­ ing­um, har endamálið er at nú­tímans­gera psykiatriina í Før­oyum. Hetta hevur eydn­ ast, tó er enn eitt sindur eftir á mál. Psykiatriski Depil­in (starvsfólk, borgarin og av­ varandi) eru við at finna seg til rættis í nýggja haminum og høpinum. Um tað er nakað sum Psykiatrski Depilin IKKI hevur brúk fyri beint nú, so er tað ikki at hava eina leiðs­lu. Broytingarleiðsla er al­tíð ein avbjóðing bæði fyri leiðs­lu og tann ið ein leiðir. Síðani nevnda fráboðan var almanna kunngjørd, hev­ ur verið boðað Sinnisbata frá, at borgarin, ið hevur tørv á røkt og viðgerð hiðani, er rættuliga ótryggur. Fleiri dømi eru um at hesi ringja og spyrja hvat nú við okkum? Onk­ur ferð enntá so vítt, sum at spyrja: ”Skulu vit nú til Dan­mark aftur til viðgerð?” Hetta er ein óneyðug ør­kyml­ an at útseta borgarar fyri, sum frammanundan hava tað svárt. Sinnisbati vil heita so inni­liga á allar partar um at endurskoða støðuna og finna eina virðiliga loysn, sum hevur fokus á borgar­ an, ið hevur tørv á ”stabil­um” viðurskiftum á Psykiatriska Deplinum - borg­ar­in, ið hevur tørv á við­gerð er til­ veru­grund­ar­lag Sjúkra­hús- og Heilsuverksins. Nú eldraøkið verður lagt út til kommununnar at um­sita 1. januar, hava tær ein gylt­an møguleika at skipa øk­ið av nýggjum. At skipa eldr­ar­økt­ ina soleiðis, at tænastan og fak­ligheitin verður sett ovast á breddan. At heitar hendur hava hægstu raðfesting. Vit hava seinnu árini havt nógv órógv um eldraøkið, ov lítil játtan, ov nógv tíð til um­siting og skráseting og ein rúgva av starvsfólki, ið hava roynt at gjørt sítt besta og runnið skjótari fyri at náa tær uppgávur, ið alsamt min­ni tíð er til. Tænastan til okkara eldru borgarar er vorðin standardiserað, so­ leið­is, at tað eru nøkur fá tilboð at velja ímillum, og hevur tú ikki tørv á júst hes­ um tilboðum, so hevur tæn­ astan onki at bjóða tær. Hev­ ur tørvurin til dømis verið gerandisrehabilitering, at gjørt verður reint ella keypt inn, so hevur hetta, nærum, ikki borið til. Skráseting byggir á misálit Ein kann spyrja seg sjálvan, hví skal meginparturin av teim dýrabæru minuttum, ið ein eldri kann fáa í heimarøkt brúk­ast til skráseting. Ikki minst, tá ið vit hava í huga, at starvsfólkini eru útbúgvin og tí hava førleika at meta um, um Maria orkar í bað í dag, ella heldur skal bíða til í morgin. Ístaðin hevur eitt rokni­ark avgjørt, at Maria skal í bað í dag, av tí einføldu or­søk, at tað er mikudagur. Lat okkum byggja skipan­ ina upp á álit og heitar hend­ ur, ið sleppa at brúka sína fakligheit og geva tað røkt, ið brúkarin hevur tørv á í dag, uttan mun til hvat rokni­ arkið sigur. Góð arbeiðsviðurskifti skapa trivna Fleiri kanningar hava víst, at nógv av teimum ið starvast í eldra­røktini ynskja fleiri arbeiðs­tímar enn tey fáa. Sum nú er, eru vaktirnar stytt­ar og togaðir sundur við tí úrslitið, at heilsuhjálparin fær ein smábýttan arbeiðs­ dag og eitt tímatal, ið pen­ inga­liga als ikki røkkur til dag­ligu útreiðslurnar. Tað er eisini meira undantakið enn regl­an, at hesi starvsfólkini fáa eitt fast starv. Fleiri noyð­ ast tí at leita sær eftir fleiri størv­um við niðursettari tíð, fyri at fáa peningin at røk­ ka. Hetta skapar strongd, eina stúran fyri ikki at fáa gjørt arbeiðið so væl sum ein ynskir og ein ótta fyri, hvus­su ein skal klára seg, tá ið lønin ikki strekkir til. Trivnaður millum starvsfólk gevur nøgdar brúkarar Ein íløga í góð arbeiðs­viður­ skifti, er ikki bert ein íløga í nøgdsemi hjá starvs­fólku­ num. Tað er ein sann­roynd, at starvsfólk, ið ken­na seg vird, eru fús at spenna seg enn meira út. Tí vilja góð arbeiðsviðurskifti geva nøgd­ari brúkarar, tí brúkarin merk­ir, at hann fær eina betri tænastu. Er tað so, at 40 tímar arbeiðsvika er ov tungt til hetta yrkið, latið so arbeiðsgevaran og fak­felag­ ið viðgerða henda spurn­ ing­in. Vegurin til trivn­að á arbeiðsplássinum er, at lata fakligheitina og ikki rokni­ arkið stýra dag­lig­degn­um, at skipa arbeiðið soleiðis, at starvs­fólkini, so vítt gjørligt, fáa tað tímatal, ið tey ynskja, og at tey fáa møguleikan at men­na seg í starvinum. Møguleikin at loysa hes­ ar spurningar liggur nú í hondu­num á kommununum. Tað er mín inniliga vón, at tær fara at bróta upp úr nýggj­um, og bæði vænti og vóni eg, at vit komandi ár fáa eina nýggja eldrarøkt, har trivnaðurin hjá bæði brúk­ ara og starvsfólki er í hásæti.