mikudagur 9. juni 2004síða 9

Nr. 107 • mikudagur • 9. juni 2004 • 78. árgangur • www.sosialurin.fo Í fleiri kappingum á Norðoyastevnu var tað tættari, enn tað ofta hevur verið, og tað vóru ikki bara tveir bátar, sum stríddust um sigrarnar NORÐOYASTEVNU KAPPRÓÐUR Jóannes Hansen joannes@sosialurin.fo Um fyrsti FM kappróðurin verður nýttur sum grundar- lag at meta vánirnar fyri nýggja kappingarárinum út frá - og tað er sjálvsagt tað besta grundarlagið av øll- um - so kann ikki sigast annað, enn at alt bendir á, at 2004 kappróðrarárið fer at verða ógvuliga tætt og harvið spennandi. Nógvu tey undanfarnu árini hevur tað á Norðoya- stevnu verið soleiðis, at ein og ofta fleiri vinnararar hava verið ógvuliga sann- førandi. Tað hevur verið upplagt at tosa um uppvísn- ingsróður. Á Norðoyastevnu bilti róðrunum einki. Men talan var ongantíð um uppvísn- ingsróður, um tað hugtakið verður skilt soleiðis, at fremsti báturin er eina og fleiri bátslongdir framman- fyri kappingarneytarnar. Tað er ofta komið fyri í fyrstu FM kappingini í Klaksvík, at onkur vinnari hevur verið tríggjar báts- longdir og meiri enn tað undan teimum næstu. Eingin meistari fremstur Merkisvert var tað eisini á Norðoyastevnu, at eingin av bátunum, sum var bestur í fjør, vann hesa ferð. Í fjør var Sílið meistari í d r e i n g j a k a p p i n g i n i . Gongurólvur var meistari í kappingini hjá kvinnum, og Drekin var bestur í gentu- kappingini. Smyril vann FM í kappingini millum 6- mannaførini við monnum, Ørvur var besta 8-manna- farið, og Eysturoyingurin var stinnastur av 10-manna- førunum. Leygardagin vann Sílið gentukappingina, og Jarn- bardur var bestur í kapp- ingini millum 6-mannafør við kvinnum. Besti dreingjabáturin var nýggi Spógvin, sum Kappróðrar- felagið NSÍ eigur. Sunda- báturin, sum var nýggjur bátur í fjør, og sum teir í Norðdepli og Hvannasundi eiga, vann fyri fyrstu ferð kappingina millum 6- mannafør við monnum. Argjabáturin var fyrstur á mál í kappingini millum 8- mannafør, og í spennandi kappingini millum 10- mannaførini var Havnar- báturin fremstur. Í øðrum ítróttargreinum verður tað lagt til merkis, tá ið FM vinnarin ikki stendur seg væl í næstu kappingini. Tað verður eisini lagt til merkis í kappróðrinum, tá ið meistarin ikki stendur seg væl. Orsøkirnar til at bátar standa seg verri eitt ár og betri eitt annað ár, kunnu vera tær somu í kappróðr- inum, sum tær eru tað í øðr- um ítróttargreinum. Eitt nú kann manningin ella partar av henni vera farin í annan bát, og tað kann sjálvandi eisini koma fyri, at venjing- arstøðan er betri ella verri, enn hon var undanfarna árið. Trý feløg í høvuðsstaðnum Í fjør var Havnar Róðrar- felag rættuliga sannførandi. Tey vunnu fýra FM heiti. Hóast fyrsti FM róðurin ikki boðaði frá, at tað skal ganga so eftir ánni hjá størsta felagnum í ár, sum tað gjørdi í fjør, so er møguleiki fyri tí. Havnar Róðarfelag vann tvær kappingar. Spildurnýggja Sílið vann genturóðurin, og Havnarbáturin var fremstur í kappingini millum 10- mannaførini. Knørrafelagið vann kvinnukappingina við Jarnbardi, og Argjabáturin syrgdi fyri fjórða sigrinum til høvuðsstaðin. Fyri kappróðurin og áhugan kring landið sum heild var tað rættuliga hugaligt, at Sundabáturin úr Norðdepli og Hvanna- sundi vann kappingina millum 6-mannaførini við monnum. Harvið varð stað- fest, at tað enn ber til hjá plássi, har traditiónirnar fyri kappróðri hava verið burtur í mong ár, at bjóða av og vinna. Spildurnýggi dreingja- báturin hjá Kappróðrarfel- agnum NSÍ, Spógvin, var fyrsti báturin, sum í hesum kappingarárinum fekk sjey stig. Hann var størsta róð- urin av øllum. Longu nú leygardagin verður næsti FM kappróð- urin. Hann verður á Eystan- stevnuni, sum verður í Runavík. Tá verður upp- gávan hjá vinnarunum í Klaksvík at verja fremsta plássið á støðutalvuni, og hjá teimum, sum sótu eftir við kensluni av, at tað á Norðoysastevnu ikki gekk, sum tey høvdu ætlað, og sum tey kanska høvdu væntað, at tað fór at ganga, verður nýggjur møguleiki at vinna stig, steyp og heið- ur. Gongdin og úrslitini leygardagin bendu á, at tað er lagt upp til eitt kanón spennnandi róðrarár. Lagt er upp til kanón kappróðrarár Kappróðrar støður, FM 5-mannafør, dreingir Stig 1 Spógvin 7 2 Blikur 5 3 Fípan Fagra 4 4 Havfrúgvin 3 5 Sílið 2 6 Tekla 1 6-mannafør, kvinnur 1 Jarnbardur 7 2 Páll Fangi 5 3 Lómur 4 4 Víkingur 3 5 Gongurólvur 2 6 Sølmundur 1 5-mannafør, gentur 1 Sílið 7 2 Havfrúgvin 5 3 Blikur 4 4 Firvaldur 3 5 Fípan Fagra 2 6 Frúgvin 1 6-mannafør, menn 1 Sundabáturin 7 2 Gongurólvur 5 3 Strálan 4 4 Jarnbardur 3 5 Víkingur 2 6 Lómur 1 8-mannafør 1 Argjabáturin 7 2 Nevið Reyða 5 3 Kvívíkingur 4 4 Ørvur 3 5 Knørrur 2 10-mannafør 1 Havnarbáturin 7 2 Nólsoyingurin 5 3 Vestmenningur 4 4 Vágbingur 3 5 Eysturoyingur 2 6 Hoyvíkingur 1 Áhugin tykis stórur, og í nógvum av bólkunum bendi fyrsti róðurin á, at talan verður um framúr spennandi kappróðrarár Mynd: Álvur Haraldsen 17 16 Nr. 107 - 9. juni 2004 Flýggja undan gosi Umleið 20.000 fólk eru flýdd úr bygdunum nær- hendis indonesiska gos- fjallinum Awu, sum hev- ur goyst øsku síðani eina ferð í síðstu viku. Gosfjallið er á oynni Sangihe, sum er einar 1200 fjórðingar í land- nyrðing úr høvuðsstað- num Jakarta, og myndug- leikarnir bera ótta fyri, at øskugosið kann enda við einum rættiligum gosi. Ein embætismaður segði í gjár, at fleiri smáir jarðskjálvtar hava verið í økinum við gosfjallið, og at alt bendir á, at fjallið fer at goysa. Enn er kort- ini eingin gosmynja komin úr opinum. Awu er góðar 1.300 metrar høgt og tað mest virkna gosfjallið í Indo- nesia. Tað hevur goyst javnan síðani í 17. øld. Ringasta gosið var í 1812, tá næstan 3.000 fólk doyðu. Bjartskygni í WTO Forsetavalið í USA í heyst og komandi broyt- ingar í ES-nevndini gera, at fólk hava fingið betri vónir um, at okkurt munagott fer at spyrjast burtur úr samráðingun- um í WTO um fríhandil. Í síðstu viku viðgjørdu embætismenn ymsar spurningar um landbún- aðarvørur, og sagt verð- ur, at hýrurin var góður, og at fólk vóru meiri bjartskygd, enn tey hava verið. Men málið hevur skund. Eydnast tað ikki at fáa eina semju í summar, kann tað taka langa tíð, áðrenn eitt nýtt samráðingarumfar kann byrja, tí forsetavalið í USA og broytingar í ES- nevndini fara ikki at eggja til semjur, skrivar Aftenposten. Umleið 20 lond við Brasil, Argentina, India, Kina og Suðurafrika á odda krevja, at teirra landbúnaðarvørur fáa betri atgongd til markn- aðin í teimum ríku lond- unum. USA og Evropa hava ikki verið serliga sinnað til at finna eina semju um málið, men tað er júst her, at bjartskygni er farið at gera vart við seg, skrivar Aftenposten. Trygdin í hásæti Trygdin verður sett í há- sæti, tá fyrrverandi amerikanski forsetin Ronald Reagan fer til gravar fríggjadagin. Sjálvt minningarhaldið verður í Washington, men Reagan verður jarð- aður í Kalifornia. Ríkis- og stjórnarleið- arar úr øllum heiminum fara til Washington at minnast Reagan, og tí eru trygdartiltøkini tey strangastu, sum hava verið í USA síðani dagar- nar eftir yvirgangsat- sóknina at New York og Washington tann 11. september í 2001. Teirra millum, sum fara at minnast Reagan, eru fyrrverandi sovjetski for- setin Mikhail Gorbatjov og fyrrverandi bretski forsætisráðharrin Marga- reth Thatcher. Amerikonsku myndug- leikarnir rokna við, at fólk í tíggjutúsundatali fara at taka lut í ymsum minnistiltøkum hesa vikuna. Eisini har eru myndugleikarnir á varð- haldi orsakað av vand- anum fyri yvirgangsat- sóknum. Ov nógvar guðstænastur Fleiri danskir biskupar mæla nú til at skerja talið á guðstænastum í teim- um smáu kirkjunum, tí har ganga so fá fólk í kirkju. Biskuparnir vísa á, at har lítið fólk býr, eru kirkjurnar hálvtómar hvønn sunudag, hóast prestur er, og tí halda teir, at tað hevði verið skila- betri at havt guðstænastu annan hvønn sunnudag. Tað hevði givið prestun- um betri stundir til at boða gleðiboðskapin utt- an fyri kirkjudyr, og so hevði tað eisini verið bíligari fyri kirkjuna, siga teir við Jyllands- postin. Jan Lindhardt, sum er biskupur í Roskilde, sigur við blaðið, at tað er ikki serliga hugaligt hjá presti at prædika í einari hálvtómari kirkju. Tí heldur hann, at tað hevði verið rætt at havt guðs- tænastu annan hvønn sunnudag í teimum smáu kirkjunum. Aðrir biskup- ar so sum Karsten Nissen í Viborg, Niels Henrik Arendt í Haderslev og Kjeld Holm í Århus taka undir við honum. Venus fyri Sólini Seks tímar fyrrapartin í gjár var gongustjørnan Venus ímillum Jørðina og Sólina. Hetta er ikki hent síðani 1882, men kortini kunnu tey, sum ikki fingu eygað á prikkin á sólarflatuni í gjár, gleða seg um, at hetta fer at henda aftur í 2012 Mynd: Reuters Løgreglan í Iran virð- ir ikki altjóða manna- rættindini, og alt verður gjørt fyri at halda andstøðuni niðri IRAN Árni Joensen fartekst@mail.dk Fólk verða tikin og sett føst, sjálvt um tey eru ósek, og í fongslunum verða fleiri teirra pínd. Summi sita einsamøll í klivanum í langa tíð. Hetta eru nakrar av ákær- unum, sum mannarættinda- felagsskapurin Human Rights Watch hevur í einari nýggjari frágreiðing um mannarættindini í Iran. Í teirri drúgvu frágreiðingini kemur felagsskapurin til ta niðurstøðu, at mannarætt- indini hava ikki verið so lítið vird í Iran, síðani tann nýskipanarhugaði Moham- mad Khatami varð valdur til forseta fyri sjey árum síðani. Víst verður á, at hóast ES hevur lagt trýst á iransku myndugleikarnar fyri at fáa teir at halda al- tjóða reglurnar, er eingin bati hendur. Human Rights Watch hevur tosað við fleiri fólk, sum hava sitið fangar í Iran. Teirra millum eru tíðinda- fólk, rithøvundar og stu- dentar, sum hava verið sett føst og illa viðfarin, tí tey høvdu eina aðra politiska áskoðan enn tað ráðandi prestastýrið. Í fleiri førum nýttu myndugleikarnir pín- ing og annan harðskap fyri at fáa tey tiknu at avdúka tað, tey vistu um ta polit- isku andstøðuna. Sambært iranskari lóg er tað bannað at pína fangar ella at nýta annan harðskap ímóti teimum, men Human Rights Watch sigur, at myndugleikarnir leggja lítið í lógina. Tvørturímóti eru løgreglan og trygdar- tænastan teir ringastu at bróta lógina. Human Rights Watch heldur, at tann stóri valsig- urin hjá Mohammad Kha- tami í 1997 var óbeinleiðis byrjanin til harðskapin ímóti andstøðingunum. Tað vóru serliga tey ungu og nýskipanarhugaðu, sum stuðlaðu Khatami, og enda- málið við harðskapinum er at kúga tey, so prestastýrið kann varðveita valdið, sigur Human Rights Watch. Felagsskapurin finst samstundis at umheiminum og serliga ES fyri at venda tað deyva oyrað til. UTTAN ÚR HEIMI Ein arabisk heimasíða vil vera við, at yvir- gangsfelagsskapurin al-Qaeda umhugsar álop á vesturlendsk flogfeløg YVIRGANGUR Árni Joensen fartekst@mail.dk Amerikonsk og onnur vest- urlendsk flogfeløg eru nú álopsmál hjá al-Qaeda. Ein arabisk heimasíða, sum verður hildin at hava gott samband við yvir- gangsfelagsskapin hjá Osama bin Laden, skrivar, at felagsskapurin hevur valt sær fleiri álopsmál. – Øll støð, har nógv fólk koma saman og herstøðir eru komandi álopsmál. Men serliga amerikonsk og onnur vesturlendsk flog- feløg kunnu rokna við álopi í næstu framtíð, stendur á heimasíðuni. Samstundis verða mus- limar bidnir um at halda seg burtur frá álopsmálun- um. Vesturlendsk flogfeløg álopsmál hjá al-Qaeda Andstøðan verður kúgað við píning og harðskapi C M Y K 16