týsdagur 23. september 2014síða 4

Mikudagur 24. september 2014 · Nr. 108 4 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Áki Bertholdsen – Nú tað er samtykt at gera Eys­tur­oy­artunnilin, verð­ur tað ein avbjóðing hjá pol­it­ isk­u skipanini at ration­ali­ sera útbyggingar og rakstur. Tað segði Gest­ur Hov­ gaard, sam­fe­lags­frøð­ing­ur, á fólka­fundinum í Runa­vík leyg­ar­kvøldið. Framsókn hevði heitt á hann um at koma við nøkr­ um hugleiðingum um, hvørja sam­felagsliga ávirkan, ætlaði Eyst­ur­oyartunnilin fer at fáa. Gestur Hovgaard stað­ fest­ir, at líka so nógv prát og kjak tað var um tunnilin, áðr­enn Løgtingið samtykti at gera hann, líka so tigandi hev­ur tað verið aftaná. – Og tað haldi eg er synd, ser­liga tá ið hugsað verður um, hvussu stór verkætlanin er, segði Gestur Hovgaard. Hann staðfestir eisini, at í Før­oy­um hava vit ikki gjørt nógv burtur úr at kanna hvørji árin, teir tunlar, sum eru gjørdir, hava havt á sam­ fe­lag­ið. – Vit hava ikki gjørt nak­að burtur úr at gjørt eina støðu­ lýsing av samfelagnum áðr­ enn tunnilin varð gjørdur, fyri síðani at kanna eftir, hvussu støðan er broytt, eftir at tunnilin er komin. Tí hellir Gestur Hovgaard seg partvís til tær royndir, tey hava gjørt sær í teimum økj­um í Íslandi, í Noregi og í Dan­mark og Svøríki, har tey hava fingið fast samband. Men nøkur tøl hava vit kort­ini úr Føroyum. – Tøl fyri ferðsluna ígjøgn­um Vágatunnilin og Norð­oya­tunn­il­in hava víst, at ferðsl­an ímill­um mið­stað­ ar­økið og Vágar er økt rætti­ liga nógv, síðani Vága­tunn­il­ in kom. Ferðslan ímillum Mið­ stað­ar­øk­ið og Norðoyggjar er eisini økt, síðani Norð­oya­ tunn­il­in varð gjørdur, men ikki líka nógv sum vestureft­ ir. Ávirkar búseting og handilslív Gestur Hovgaard sigur, at tá ið Eysturoyartunnilin er gjørd­ur, er spurningurin um Suð­ur­streymoy og Eysturoy, ella Skálafjørður, verður eitt sam­an­hangandi øki, ella um tal­an framvegis verður um tvey sjálvstøðug høvuðsøki, sum verða samanbundin. – Royndir aðrastaðni vísa, at tá ið tvey høvuðsøki verða bundin saman, so­leið­is sum Havnin og Skála­fjørð­ur verða við Eysturoyar­tunl­in­ um, er ógvuliga sannlíkt, at tað fær stóra ávirkan á bú­ set­ing­ina báðu megin tunn­ ils­munnan. – Borgarin fær nyttu burt­ur úr tunlinum, tí tað er styttri at koyra ímillum, og tað verður eisini lættari at arbeiða báðu megin tunn­ils­ munn­an. Hinvegin vísa royndirnar eis­ini, at lønarlagið og arb­ eiðs­loys­ið broytist ikki or­ sak­að av tunlinum. – Men tað vísir seg, at í tí minna økinum, fer útboðið av vørum at minka, helst fer út­boð­ið av serhandlum at versna. – Tað verður kanska so, at fólk á Skálafirði fara at keypa meiri hvítvørur og aðr­ar serligar vørur úr Havn, tá ið teir eru í Havn kortini. Hinvegin vísir seg kortini, at prísurin á matvørum hev­ ur lyndi til at fella. Prísurin hækkar Men samfelagsgrøðingurin sig­ur, at eitt, sum kanska hev­ur serligan áhuga hjá fólki við Skálafjørðin, er, at aðra­staðni vísir tað seg, at slíkt tunnilssamband trýstir prís­in á fastari ogn á teimum minni plássunum upp eftir, kanska eini 20 prosent á priv­ at­ari ogn og eini 13-15 prosent á vinniligum ognum. Í Íslandi vísti tað seg, at áhug­in hjá fólki í tí størra øk­in­um, at keypa sær summarbústað í tí minna øk­ in­um, vaks munandi, eft­ir at Hvalfjarðartunnilin ímill­um Reykjavíkarøkið og Akra­nes­ ar­økið varð gjørdur. Gestur Hovgaard veit kort­ini ikki, um hetta fer at gera seg gald­andi fyri Skála­ fjørð­in, eftir at Eysturoyar­ tunn­il­in er kom­in. Hann heldur, at tað eru størri sann­lík­indi fyri, at hetta fer at gera seg gald­ andi, tá ið Sand­oy­ar­tunn­il­ in er gjørd­ur, at Havnar­fólk fara at fáa sær summ­ar­hús í Sand­oynni. Men samfelgasgranskarin sigur, at eitt, sum hevur havt ser­lig­an týdn­ing í sambandi við Hvalfjarð­artunnilin, er, at útbúgving­ar- og ment­an­ ar­møgu­leik­arnir b­atn­aðu rætti­liga nógv á teim­um smærru pláss­un­um, eisini gransk­ing­arsetur mentust mun­andi. Gestur Hovgaard vísti eis­ini á, at eitt størri sam­an­ hang­andi øki førir til vinnu­ ligt margfeldni, og tað økir um útboðið og eftir­spurn­ ing­in og bøtir um møgu­leik­ ar­nar hjá ymsum virki at sam­starva. – Og hjá virkjum bøtir hetta um møguleikar at leggja til rættis, bæði í sam­ bandi við flutning, goymslu og framleiðslu og samstundis verð­ur tað lættari at keypa tæn­ast­ur frá hvørjum øðr­ um. Størsta avbjóðingin Men Gestur Hovgaard minti eis­ini á, at tað er kanska tann pol­it­iska skipanin, bæði land­ið og kommunurnar, sum hevur ta størstu av­bjóð­ ing­ina. – Politiska skipanin eig­ur at vera frammanfyri tíð­ina og hugsa um ferðslu, um­ hvørv­ið, útstykkingar, tæn­ ast­ur, fólkasamanseting og trivn­að í sambandi við tunn­ il­in. Samfelagsgranskarin vísti á, at í sambandi við fasta sam­bandið um Oyrasund, løgdu danskir og svenskir mynd­ug­leikar stóran dent á at skapa samstarv ímillum út­búgv­ar­stovnar o.s.fr. – Men ein avbjóðing, sum eisini liggur í politisku skip­ an­ini, er at rationalisera út­ bygg­ing­ar og rakstur. – Skulu bæði Tórshavnar Havn og Runavíkar Havn byggjast út, nú Eyst­ur­oy­ar­ tunn­il­in verður veruleiki, ella ber tað til at finna eitt arb­eiðs­býti ímillum bæði pláss­ini? – Og ikki um at tala verð­ ur tað ein spurningur, um vit tora at fremja ration­ali­ser­ ing­ar í heilsuverkinum, nú tað verður styttri at ferðast ímill­um plássini. Og hvussu við íløgum í skúl­ar og útbúgvingar, spyr hann eisini. Gestur Hovgaard sigur, at tað veldst í stóran mun um, hvussu væl vit tora at taka av­bjóð­ingar á okkum. – Bara nakað so einfalt sum hýruvognskoyring er ein trupulleiki, sum kann taka seg upp. Fara tey, sum koyra hýruvogn við Skála­ fjørðin at góðtaka, at hýru­ vogn­ar koma úr Havn, inn á Skala­fjørðin at koyra? – Ella fer tað at bera til hjá Havnini og Runavík at sam­ starva um tænastur á eldra­ øk­in­um, hóast tað ikki er í sam­svari við økisbýtið, sum er ásett??? – Kanska er røringur í, men almenningurin sær í hvussu so er ikki so nógv til tað, heldur Gestur Hovgaard. EYSTUROYARTUNNIL Vit hava ikki sæð nógv til, hvussu eysturoyingar og havnarfólk fyrireika seg til dagin, tá ið koyrandi er ígjøgnum Eysturoyartunnilin Tað veldst alt um hvussu væl vit tora Skulu bæði Tórs­havnar Havn og Runa­víkar Havn byggjast út? Frammanfyri sína tíð – Tað eru politikararnir sum hava tað størstu avbjóðingina nú Eysturoyartunnilin verður veruleiki og teir eiga at vera frammanfyri sína tíð, heldur Gestur Hovgaard, samfelagsfrøðingur