týsdagur 18. november 2014síða 12

Mikudagur 19. november 2014 · Nr. 132 12 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Sjálvbodnu fe­lags­skap­ir­ nir í Før­oy­um eiga stór­ an part av ær­uni fyri, at rætt­ind­ini hjá børn­um eru drig­in fram, og ljós er varp­að á hesi við­ur­skifti. Í frágreiðing­ini um barna­rætt­inda­sátt­mál­an, sum Ann­ika Ol­sen, lands­ stýr­is­kvinna, hev­ur lagt fyri ting­ið, stend­ur, at Barna­bati, Tú og Eg ráð­ gev­ing­in og Ber­in verða nevnd. Sagt verður at heili 3000 børn hava vent sær til Tú og Eg ráð­gev­ing­ina sein­astu fimm ár­ini. So at siga onki virk­semi var í 2013, tí peng­ar mangl­aðu í, men síð­ani er játt­an­in hækk­að, og ráð­gev­ing­in virk­ar aft­ur. Fátækradømi hjá børn­um og barna­fam­ ilj­um finst í Føroyum. Tað ber til at gera nakað við hetta. Ein stuttskygd loysn kann gerast, men til ber eisini at gera eina meira langsiktaða loysn. Stuttskygdu loysn­ir­ nar eru sosialar veitingar, sum so kunnu regulerast alt eftir, hvussu støðan er. Tær meira langsiktaðu loysn­ir­nar ganga út uppá at fáa fólk út á arb­eiðs­ markn­að­in og tryggja, at øll fáa útbúgvingar, sum kunnu nýtast á arb­eiðs­ markn­að­in­um. Men hóast væl­ferð­ar­ poli­tikk­ur­in er góð­ur og væl­virk­andi, so hend­ir tað, at fam­ilj­ur detta nið­ ur ímill­um. Tí er neyð­ugt, at sam­fe­lag­ið hev­ur ein poli­tikk, sum í fyrsta um­ fari loft­ar hes­um fam­ilj­ um og so hjálp­ir teimum aftur á rætta kós. – Sjálv haldi eg, at vit hava fingið bøtt mun­andi um barna­rætt­ind­ini, men vit mugu ikki gev­ast á hond­um. Vit mugu halda fram, tí tal­an er ikki bert um ætl­an­ir, men um veru­ liga at bøta um við­ur­skift­ ini og rætt­ind­ini hjá børn­ um, segði Annika Olsen. Orðaskifti um barna­ rætt­indasáttmálan verð­ ur í Løgtinginum hós­dag­ in. Føroyar skulu aftur til hoyr­ ing­ar um barnarættinda­sátt­ mál­an hjá ST í 2016. Tí er ein frágreiðing løgd fyri Løg­ting­ið um barna­rætt­ inda­sátt­mál­an, sum Løg­ting­ ið skal við­gera hós­dag­in. – Tað hevur alstóran týdn­ing fyri Føroyar, at vit hava tikið undir við sátt­ mál­an­um, og hann hevur gjørt, at vit hava fingið gjørt fleiri stór og týðandi átøk á barnarættindarøkinum, sig­ ur Annika Olsen, lands­stýr­ is­kvinna. Sjálvt um nógv er gjørt, so eru fleiri mál eftir at loysa, stend­ur í frágreiðingini, sum er løgd fyri tingið. Børn við serligum tørvi og tey børn, sum vaksa upp í fátækradømi eru trup­ul­leik­ ar, sum eftir eru at loysa. Hósdagin eru 25 ár síðani barna­rætt­inda­sátt­mál­in var und­ir­skriv­að­ur, og høvi er at há­tíð­ar­halda dag­in og við að­al­orða­skift­in­um ásannar ting­ið eis­ini, at børn hava demo­krat­isk rættindi. – Tað er umráðandi, at Løg­ting­ið og lands­stýr­ið ikki bert lata tað til privatar fe­lags­skap­ir at varpa ljós á barna­rætt­ind­ini, men at eis­ ini pol­it­iska skip­an­in gong­ur á odda, stend­ur í frá­greið­ing­ ini. Framløga Landsstýriskvinnan, Annika Ol­sen, Fólka­flokk­ur­in, legði frá­greið­ing­ina um barna­ rætt­ind­ini fyri tingið. – Vit kunnu, sum sam­fe­ lag, fegn­ast um, at vit sein­ astu ár­ini hava rokk­ið fleiri mál­um á barna­øk­in­um. Før­ oy­ar vóru til fyrstu hoyr­ing­ ina í Barna­rætt­inda­sátt­mál­ an­um í 2011. ST nevndin vísti tá á fleiri týðandi viðurskifti, ið Føroyar áttu at betra. Tal­ an var m.a. um viðurskifti í mun til: • kynsliga misnýtslu av børn­um, • harðskap mótvegis børn­ um, • fráboðanarskylduna hjá starvs­fólkum, • óheftan Barna­um­boðs­ mann, • sálarligu heilsuna hjá børn­um • vantandi hagtøl um barna­fátækradømi, kyns­liga misnýtslu og harð­skap. Harumframt vísti ST nevnd­ in á, at Føroyar ikki hava tik­ið undir við sjálvbodna sátt­mála­ískoyt­in­um um barna­sølu, barna­skøkju­ levn­að og barna­pro­sti­tu­sjón, segði Annika Olsen. Nógv er framt Landsstýriskvinnan vísti á, at nógv er framt, síð­ani Føroyar vóru til hoyr­ing­ar hjá ST um barna­rætt­inda­ sátt­mál­an í 2011. Serliga leggur hon dent á, at tá ið hon fekk málsøkið, var bíðiurøðin hjá børnum at koma til psykiatara long, og list­in taldi 164 børn. Síðani er ein psykiatari barna­lækni settur og í dag er bíði­list­in burtur. Annika Olsen nevndi eis­ ini, at Føroyar hava fingið ein barna­um­boðs­mann. Og hon segði: – Í skúlaskipanini verður nú av álvara sett inn við ser­ náms­frøði­lig­um átøk­um. Mál­ið er, at all­ir næm­ing­ ar, eisini tey við ser­lig­um tørvi, fáa góð­ar um­støð­ur at menn­ast, læra og trívast. Fleiri átøk eru framd til tess at røkka hesum máli, men arb­eið­ið at bøta um og menna ser­náms­frøði­liga øk­ ið í fólka­skúl­an­um og á mið­ námi held­ur fram. Børnini í Føroyum Tað hevur í nógvum førum ver­ið soleiðis, at børn við ser­ lig­um tørvi hava verið send av landinum, so tey kundu fáa rætta viðgerð – serliga til Dan­markar. Seinastu árini er vend kom­in í, og nógv tilboð eru kom­in afturat í Føroyum. – Eg eri greið yvir, at mong børn hava so mikið sam­an­ sett­ar trup­ul­leik­ar, at vit ikki hava kunn­að veitt nøkt­ andi til­boð í Før­oy­um, men að­al­mál­ið og stolt­leik­in hjá okk­um sum tjóð má vera, at vit ikki flyta okk­ara børn av land­in­um, men at vit í Før­ oy­um menna neyð­ugu før­ leik­ar­nir at veita munagóða hjálp, segði Annika Olsen. Í tí heildarætlan, sum er gjørd um fólkaflyting, verð­ur víst á, at tilboðini til fam­ilj­ur við børn­um, sum hava ser­ lig­an tørv, ikki eru nóg nógv og nóg góð. Har verður eis­ini staðfest, at júst hetta er or­ søk­in til, at fleiri familjur eru flutt­ar av landinum. Eini onnur viðurskifti, sum held­ur ikki eru nøkt­ andi, eru korini hjá støkum uppi­haldarum. – Eitt avmarkað fíggj­ar­ligt rásarúm hjá barna­fam­ilj­um ávirkar persónligu væl­ferð­ ina, og avmarkar møgu­leik­ ar­nar fyri einum virknum lívi. Eitt grundleggjandi enda­mál við okkara væl­ ferð­ar­sam­fe­lagi er at sleppa und­an fá­tækra­dømi, og tí­skil eru og verða átøk sett í verk til tess at bøta um við­ur­skift­ ini hjá hesum fam­ilj­um, segði Ann­ika Olsen, lands­stýr­is­ kvinna. Annika Olsen hevur lagt frágreiðing um barnarættindarsáttmálan fyri Løgtingið. Orðaskiftið verður hósdagin Sjálvbodnir felagsskapir týðandi leiklut Nógv manglar, men nógv mál eru loyst og framd