hósdagur 11. desember 2014síða 4

Fríggjadagur 12. desember 2014 · Nr. 142 4 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Barnaverndartænastan onki skrásett úrslit Eftirlitið við valdsnýtslu ikki nóg væl skipað Árni Gregersen Barnaverndartænastan hev­ur seinastu fimm ár­ini kostað landinum 90 millión­ ir krónur. Kortini finst onki skrá­sett um, hvørji úrs­lit eru komin burtur úr arbeið­num. Tað staðfestir Lands­ grann­skoðanin, sum hevur gjørt eitt notat til Løgtigns­ grann­skoðararnar um økið Børn og Ung. Her er talan um børn og ung frá 0 til 18 ár. Tað er høvuðs­barna­ vernd­ar­nevndin, sum hevur ábyrgd­ina av, at børn koma á rætt­an stovn, tá ið hetta verð­ur avgjørt. Landsgrannskoðanin heldur, at tørvur er á størri kunnleika um úrslit og árin av, at myndugleikarnir taka yvir umsorganina av børn­ um. Tørvur er á grein­ingum, sum kunnu staðfesta um bú- og viðgerðartilboðini eru tey røttu, og sum kunnu vera við til at menna til­boð­ini, so­ leiðis at tað einstaka barnið fær best møguliga hjálp. Landsgrannskoðanin mæl­ir til, at tað er við­kom­ andi at lýsa, hvørjar við­ gerðir hava ávirkan á børn­ini á stovn­um og at tað verð­ur gjørt soleiðis: • orsøk til umsorganar­ yvirtøku, • miðal longd av einum uppihaldi, • tal av børnum, ið hava fingið eitt »betri« lív aftan á bú- og viðgerðartilboð, • um børnini klára fólka­ skúlan og/ella at fáa sær út­búgving, og • um nøkur koma út í kriminali­tet, misbrúk, sjálv­morð e.a. Stór uppgáva Barnaverndartænastan hev­ ur eina ómetaliga stóra upp­ gávu, tí hon skal syrgja fyri, at tá ið boðað verður frá, at børn ella ung liva undir viður­skiftum, sum kunnu skaða tey ella forða teirra menn­ing, skal tæn­astan fara til verka. Hetta skal barna­ vernd­in eisini taka upp av sín­um ein­ting­um, um hon í aðrar mátar fær kunn­leika til slík viður­skiftir. Tað stendur eisini í lógini, at barnaverndartænastan skal stremba eftir at hava góð viður­skifti við tann ella tey, sum hava for­eldra­mynd­ ug­leikan hjá børnum og ung­um og um neyðugt seta til­tøk í verk, sum bøta um við­ur­skiftini. Tað høvuðs­barna­vernd­ar­ nevndin, sum tek­ur støðu, tá ið talan er um um­sorganar­ yvirtøku og um sam­ verurætt. Hon tekur eis­ini endaliga støðu, tá sam­tykki ikki er fingið frá teim­um sum hava for­eldra­myndug­ leik­an, ella tá ið ung yvir 15 ár ikki hava givið sam­tykki til, at tey skulu hava bú- ella við­gerð­ar­til­boð. Málsgongdin Landsgrannskoðanin kann­ aði í 2012 málsgongdina hjá høvuðs­barnaverndar­nevnd­ ini. Kanningin var gjørd av teimum málum, sum við­ víkja børnum, sum vóru inn­ skrivað á bú- og við­gerðar­ stovnar í apríl 2012. Børnini vóru fimm til 18 ára gomul. Talan var um 17 mál. Í lógini um barnavernd er neyvt ásett, hvørjar upp­ lýs­ingar skulu vera í slíkum málum: • frágreiðingar, • upplýsingar frá kann­ ingum, • innheintaði skjøl, • ætlan fyri barnið, • samtykki, • aðrar upplýsingar um veru­ligu umstøðurnar, • tilmæli um fyriskipan • og grundgeving fyri ávísu fyri­skipanini. Avgerðin hjá Høvuðs­ barnaverndar­nevndini skal vera skjalfest. Landsgrannskoðanin stað­festir, at tað er ymiskt, hvussu málini eru lýst, og at ongi mál eru eins. Til­mælir og frágreiðingar vóru í øllum 17 málunum, har mælt var til, at seta barn­ið á sam­døgur­ stovn hjá land­inum. Landsgrannskoðanin stað­festir, at meira enn helvtin av teim­um inn­skriv­ aðu børn­unum vóru sjúku­ greinað at hava ADHD3, ADD4 ella menningartarn. Samanumtikið heldur Landsgrannskoðanin, at málini eru nóg væl lýst. Barnaverndartænastan hevur seinastu fimm árini kostað 90 milljónir krónur. Landsgrannskoðanin finst at, at ongi skrásett úrslit eru av arbeiðnum Valdsnýtsla móti børnum og ungum skal altíð frá­ boðast og skrásetast, men eftirlitið er ikki nóg gott Árni Gregersen Børn og ung, sum eru inn­ skrivað á samdøgur­stovnar gjøgnum barnaverndina mugu ikki koma undir valds­nýtslu. Valdsnýtsla er m.a. óvirð­ilig viðgerð, likam­ lig revsing, likamlig valds­ nýtsla og avbyrging. Undir valdsnýtslu kem­ ur eisini kanning av sam­ skifti hjá børnum og ung­ um, uttan so at illgruni er um rúsevnismisbrúk ella líkn­andi. Tá ið Lands­grann­skoð­ anin kannaði økið Børn og Ung vístu skjølini hjá Almannaverkinum, at 18 mál um valdsnýtslu eru skrásett síðani 2006. Almannaverkið hev­ ur eftirlit við, at stovn­ar­ nir verða riknir sam­band kunn­gerð, men Lands­ grann­skoðanin finst at, at stovn­urin hevur latið hetta eftir­lit til onnur. Tá ið spurt var um, hvussu ofta Almannaverkið ger eftirlit á hvørjum stovni sær, vísti Almannaverkið til, at hetta eftirlit bert er tað náms­frøðiliga og tað heilsu­ fakliga eftirlitið. Einasta heilsufakliga eftir­litið var í 2011,og har verð­ur ikki nevnt nakað um valds­nýtslu. Í september 2012 var eitt námsfrøðiligt eftirlit. Har stendur at ein til tveir til­ burðir av valdsnýtslu hava verið um mánaðin, meðan eitt barn hevur verið fyri valds­nýtslu dagliga. Landsgrannskoðanin heldur, at upplýsingarnar í eftir­litsfrágreiðingini sam­ svara ikki við, hvussu nógv­ ar fráboðanir Almanna­ verk­ið hevur skrá­sett um valdsnýtslu. Sambært Almanna­ mála­ráðnum kann orsøkin vera, at í nøkrum førum er krav um fráboðan og í øðrum førum er bert krav um skjal­festing, og at Landsgrannskoðaninhevur helst einans fingið upplýst ta fráboðaðu valds- nýtsluna. Almannaráðið hevur boð­að frá, at reglurnar um valds­nýtslu eru herdar og at øll valdsnýtsla skal boðast frá í trivnaðardeplinum hjá Almannaverkinum. Eisini er eitt umfarsskriv gjørt til starvsfólk og av­ varð­andi, sum greitt sigur, hvørji rættindi børn og ung á sam­døgurstovnunum hava. 90 milliónir brúkast