mánadagur 15. desember 2014síða 4

Mánadagur 15. desember 2014 · Nr. 143 4 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Árni Gregersen Sitandi Løgting hevur gjørt sein­astu fíggjarlógina. Tá ið nýggj fíggjarlóg skal ger­ast fyri 2016 er eitt nýtt Løg­ting valt, tí løgtingsval verð­ur í seinasta lagi 29. okt­ ob­er næsta ár. Fíggjarlógin fyri 2015 hev­ ur eina viðgerð eftir. 1. og 2. við­gerð hava verið eins og tey orðaskiftir, sum fylgja við. Vanligt er, at orðaskifti um seinastu fíggjarlóg hjá ein­um sitandi Løgtingi er rættu­liga hvast, men hetta kann ikki beinleiðis sigast um orða­skiftið, nú 2. viðgerð var í ting­in­um. Orðaskiftið bar kanska eitt sindur brá av, at val verður komandi ár, men ósemjan um fíggj­ar­lóg­ar­upp­skot­ið var ikki so ómetaliga stór. Meirlutin í fíggj­ar­nevnd­ ini umboðandi samgonguna hevði eitt álit, og minnilutin um­boð­andi andstøðuna hevði eitt annað álit. Tá ið so Kris­tina Háfoss, Tjóðveldi, bað um, at atkvøtt var um hvørt uppskot sær, so hevði tað við sær, at tingfólk noydd­ust at atkvøða 116 ferð­ ir, tá ið atkvøðugreiðslan var eftir 2. viðgerð. Uppskotini hjá meir­lut­ an­um vóru samtykt, meðan tey hjá minnilutanum fullu. Eitt undantak var kort­ini. Meirlutin mælti til, at ÍSF fekk 800.000 krónur eyka til altjóða hondbólts- og fimleikastevnur, men hetta varð broytt til, at tær 800.000 krónurnar fara til gene­rella altjóða arbeiðið hjá ÍSF. Orðaskiftið Formaðurin í fíggj­ar­nevnd­ ini, Bárður Nielsen, Sam­ bands­flokkurin, hevði fyrst­ ur orð­ið og helt seg til álit­ið hjá meirlutanum í fíggj­ar­ nevndini. Hann vísti á, at gongd­in hetta seiansta ár­ið hevur verið sera góð bú­skap­ ar­liga. – Men hóast góða gongd, so hevur tað eydnast at halda út­reiðslurnar niðri í einum kom­andi valári. Vøksturin er bert evarska lítið størri enn hann vanliga er millum tvey fíggj­ar­ár, so tað eru vit stolt av, segði hann. Eitt av markantu upp­ skot­un­um í álitinum er, at tríggjar miljónir verða sett­ ar av til at byggja hav­rann­ sókn­ar­skip fyri. Uppskotið mæl­ir til, at eitt alment parta­felag byggir skipið, sum Havstovan so skal reka og hava ábyrgdina av. Meirlutin mælir til, at til­feing­is­gjald, partur av makr­el­kvotuni og samstarv í altjóða havgransking, skal fáa pening til vega til al­ menna partafelagið. Kristina Háfoss, Tjóð­ veldi, nevndi tað, sum and­ støðan segði fleiri ferðir und­ir orða­skift­in­um, at um tað er, sum samgongan sigur, at tað gong­ur so væl, hvussu ber tað so til, at tað framvegis er hall á fíggjarlógini. Samlaða hallið í 2015 er mett at verða 140 miljónir krón­ur. Samlaði føroyski bú­skap­ ur­in er vaksin við 2,5 milj­ ard­um krónum seinastu ár­ ini, men Kristina Háfoss helt ikki, at hetta sæst á fíggj­ar­ lóg­ini. Hon vísti til, at Tjóðveldi og Framsókn mæla til, at rík­ is­veitingin verður tikin burt­ ur. Tað kann gerast við, at helvtin av vøkstrinum verð­ ur sett í grunn, sum so skal gjalda tað, sum vit annars hava fingið í ríkisveitingini. Pína raksturin Framsøgukvinnan fyri Javn­ aðarflokkin, Eyðgunn Samu­ el­sen, segði, at samgongan rós­ar sær av at tað gongur so væl, men sannleikin er tann, at sam­gongan pínir og hevur pínt raksturin á væl­ferð­ar­ tæn­ast­unum nið­ur. Hon helt eisini, at tal­an­ in um, at javnvág verður á fíggj­arlógini í 2016 í veru­leik­ an­um er at flyta sparingar framm­anfyri sær og so áleggja teimum, sum taka við eftir eitt val at syrgja fyri javn­vágini. Bill Justinussen, Mið­ flokk­ur­in hevði eina aðra út­legg­ing. Hann segði, at sam­gong­an frá byrjan hevði sett sær fyri at tryggja væl­ ferð­ina, hóast ringu tíðirnar. Tí fegnaðist hann um øktu inn­tøk­urnar, sum tryggja væl­ferðina. Hann nevndi eisini, at sam­gong­an hevði sett sær fyri ikki at skera niður hart, so bú­skapurin fekk ein skelk, men heldur at halda fram og so økja aftur, tá ið ferð kom á búskapin. Merkiseðilin Nógv onnur høvdu orðið und­ir orðaskiftinum, sum vardi næstan 10 tímar um­ framt atkvøðugreiðsluna, sum vardi næstan tveir tím­ar. Jóan Magnus Rasmussen, Fólka­flokkurin, helt fyri, at tað sá út, sum fíggjarnevndin gev­ur onkrar jóllagávur, sum hann sjálvur onki kendi til. Ikki tí at hetta var ókent fyri hann, tí heima er tað eis­ ini kona hansara, sum keypir jóla­gávurnar. – Men eg standi eisini á merk­i­seðlinum sum gevari. Eg vil bara ógvuliga fegin vita, hví eg gevi og hvørjar grund­gevingarnar eru, segði Jó­an Magnus Ramsmussen. Hann helt, at grund­gev­ ing­ar­nar hjá fíggjarnevndini ikki altíð vóru nóg góðar. – Ofta stendur bara, at fíggj­arnevndin “heldur” at onk­ur konta skal hækka ella onk­ur lækka. Tað er heldur tunn grundgeving, segði hann. 3. og seinasta viðgerð av fíggarlógini verður miku­ dag­in í Løgtinginum og so fer ting­ið heim í jólafrí til á leið hálvan januar næsta ár. Fíggjarnevndin hev­ur hild­ið aft­ur í út­reiðsl­un­ um á fíggj­ar­lóg­ini fyri 2015. So nógv, at bæði lands­ stýr­is­maðurin við heilsu­ mál­um, Karsten Han­sen, Mið­flokk­urin, og lands­ stýr­is­kvinn­an við al­ manna­mál­um, Annika Ol­sen, Fólka­flokk­ur­in, gjørdu vart við frá tings­ ins røðarapalli, at teirra økir fara at hava tað ómeta­liga torført kom­ andi fíggj­ar­ár. Tað er soleiðis, at hóast fíggj­ar­lóg­aruppskotið er sam­tykt við 2. viðgerð, so er hon ikki endaliga sam­ tykt. Tað hendir eftir 3. við­gerð, sum verður miku­ dag­in. Vanliga hendir ikki so nógv millum 2. og 3. við­gerð, men tá ið tað er fíggj­ar­lóg­in, tað snýr seg um, so verða ofta onkrar til­lað­ing­ar gjørd­ar. Tí sást Annika Olsen við embætisfólkum hava fleiri fundir við fíggj­ar­ nevd­ar­lim­ir­nar og ting­ fólk, með­an orðaskifti fór fram í ting­salinum um fíggj­ar­lóg­ina. Fundirnir høvdu til enda­máls at greiða parla­ ment­ar­ikarunum frá, hvat í veru­leikanum krevst fyri at reka almannaøkið. Og serliga hvat tey halda mangl­ar á fíggjarlógini. Manglar fýra milljónir Landsstýrismaðurin við heilsu­mál­um, var meira kon­t­ant­ur undir sjálvum orða­skift­inum. Karsten Hansen, Mið­ f­lokkur­in, segði, at á heilsu­øk­in­um er so nógv spart, at talan í veru­leik­ an­um um eitt øki, sum er vaku­um­pakkað. – Har er ongin luft – onki at geva út av, segði hann. Hann segði, at skal tað bera til at virka væl kom­andi ár, so mugu fýra milj­ónir til­førast økinum aft­ur­at tí, sum longu er á fíggj­ar­lógini. Hjálp frá Jenis Mótir endanum av orða­ skift­in­um tók Jenis av Rana, Mið­flokk­ur­in, orð­ið. Hann vísti á trup­ul­leik­ar­ nar, sum lands­stýr­is­fólk­ ini bæði høvdu víst á und­ ir orða­skift­in­um og bað fíggjarnevnd og Løg­ting hugsa seg um eina­ferð afturat og helst lurta eftir teimum báðum lands­stýr­ is­fólk­un­um. Jákup Mikkelsen, Fólka­flokk­ur­in, segði, at fara pengar at mangla, so ber til at taka tað upp­aft­ ur í seinnu helvt av 2015. – Og eg kann lova Jenis av Rana, at eg skal gera mítt til, at pengar ikki fara at mangla í, segði Jákup Mikk­elsen. Politiskt er okkurt, sum bendir á, at meirlutin í fíggj­ar­nevndini er sinn­ að­ur at lata meira pening til almannaøkið. Hendir tað, so kann Miðflokkurin leggja trýst á, so eisini nak­að verður latið afturat til heilsuøkið. 3. viðgerð av fíggj­ar­lóg­ ini verður mikudagin. Løgtingið hevur sent fíggjarlógina fyri 2015 til seinastu viðgerðina – hetta er seinasta fíggjarlógin hjá hesum Løgtinginum Bæði landsstýrismaðurin við heilsumálum og lands­stýr­is­ kvinnan við almannamálum haldda, at teirra økir fáa ov lítið á fíggjarlógini fyri 2016 Seinasta fíggjarlóg hjá hesum Løgtinginum Meira til heilsu- og almannamál Annika Olsen, lands­ stýriskvinna við almannamálum Bárður Nielsen, Sambandsfl., er formaður í fíggjarnevndini úr tinginum