hósdagur 15. januar 2015síða 26

Mentanarblaðið hjá Miðlahúsinum 1 • 16. januar 2015 Útgevari: Sosialurin Ritstjóri: Inger Smærup Sørensen Grafiskt snið og layout: Pætur Eyðunsson Jensen Umbróting: Sosialurin Eitt nýtt ár er byrjað, og eg haldi at nógv er vorðið betri. Eg haldi til dømis, at vit í mentanarlívinum duga nógv betri at hyggja út í heim. Longri enn bert til Danmarkar. Tað vóni eg heldur fram, og eg vóni at vit fara at hygga longri og longri burtur. Tess størri verður okkara listaheimur. Listasøgan er ein søga full av undanførslum. Hetta hava feministar og post­ kolo­nialistar gjørt okkum varug við seinasatu hálvtrýss árini, og einki nýtt í tí. Vit vita, at søgan um listina bert hongur saman sum søga tí hon skýggjar ávís kyn og fólka­sløg og tí hon snýr seg um eitt rættiliga lítið øki í hesum fagra heimi. Vit vita, at list, sum ikki er skapað í miðeuropa ella í USA fær eina óbetýðiliga støðu sum primitiv list í listasøguni. Vit vita, at tann hátturin, sum listasøgan verð­ur søgd, er ivingarsamur, eisini í mun til føroyska list. Men hvat gera vit við tað? Eg haldi millum annað, at vit skulu endurmeta tey mál og tey hugtøk, sum vit brúka, tá vit tosa og skriva um list. Tað haldi eg er ein ógvuliga umráðandi for­ treyt fyri at fara virðiliga við listini. Men eg haldi eisini, at vit skulu gera okkum ómak við at lýsa og greina støðuna sum hon er nú meira breitt og har kann mann royna at spegla seg í øðrum londum og mentanum, sum eisini verða mett sum út­jaðari. Til dømis arabiska heimin. Uttaná er líkleikin ikki stórur. Arabiski heimurin er myndaður av 22 londum við tilsamans 323 milliónum íbúgvum. Arabisk list líkist heldur ikki føroyskari list, men allíkavæl líkjast tær í mongum, m.a. í bygnaðinum, sum er kring listina og her­við ber tað til at finna íblástur í granskingar- og praktiskum loysnum, sum tey arbeiða við innan listina í hesum partinum av heiminum. Tann kanska týdningarmesti líkleikin millum Føroyar og arabisku londini er, at ein sera stórur partur av listini verður skaptur uttanlands av emigreraðum lista­fólkum. Tað er eftir míni meting fullkomiliga avgerandi, at vit kanna hvat tað merkir fyri okkara list og royna at lýsa kompleksitetin, sum fylgir diaspora­ støð­uni. Ein annar eyðsýndur líkleiki hevur við imperialismu at gera og eksotiska mátan, sum list frá arabiskum londum og úr Føroyum verður viðgjørd útifrá, og sum londini sjálvi tilvitað ella ótilvitaða samtykki og víðariføring av eksotismuni og skeivu fatanunum og konstruktiónunum, sum koma við eksotismuni. Ein triði lík­leiki er vantandi gransking og vantandi yrkisførleikar. Í arabisku londunum tekst huma­nistiska granskingin næstan bert við bókmentaøkið. Tað merkir í fyrsta umfari, at økið verður niðurskrivað, at skeiv kunning kemur fyri, at fakliga kjakið manglar og at eingin stendur til reiðar við teimum røttu spurningunum og teim­um røttu hugtøkunum. Víðari merkir tað, at tað ikki verða útbúgvin fólk til at taka sær professionelt av listini, at mann er treytaður av sjálvbodnum áræði, at tað eru bókmentafólk, sum býta út pengarnar til myndlistina eins og lista­ummæli oftast verða skrivað av bókmentafólkum. Í fjølmiðlunum vantar mentanar­miðlan, og journalistar velja at taka ta listina framum, sum teimum dámar best per­sónligt og tað er so eisini tann listin, sum verður mest viðurkend við t.d. al­mennum heiðurslønum. ritstjóri Inger Smærup Sørensen Oddagrein Kata um katarøddir BLÓÐSPEGLINGAR – ein hugleiðing um læring og list Ein nýggjur varði í Havn Á bókasavninum Kristinu Sørensen Ougaard, sjónleikari Opus 6 – ein symfoni fyri æðrar eftir Petur Pólson Barnamentanarsíðan Yvirluti teirra kúgaðu Filmsentusiastur tekur saman um filmsárið 2014 Frá McCartney til Miðvágs – samrøða við Fred Ruddick 4 18 20 22 12 14 6 6 8 16 Samrøða: Plakat: Ummæli: