mánadagur 9. februar 2015síða 44

vika 7 l 9. februar 2015 Ókeypis lýsingarblað 12 Føroysk framleiðsla Vilmund Jacobsen Tað er Tóra Egilsdóttir, ið eigur og rek­ur vevstovuna Mýrifípuna, sum hús­ast í kjallarahæddini í Stoffalág 46 í Havn. Fyritøkan hevur røtur langt afturi í tíðini. Tað var omma Tóru, Olevina Joen­sen, sála, sum fyri meira enn sjeyti árum síðan byrjaði at veva. Tá Tóra yvirtók í 1993 og skipaði fyritøkuna sum smápartafelag, snúði virksemi seg um at veva toy, sum seymað varð til skjúrt og kotavadmall, gólvtóppir og møbilstoff og tað, tey róptu plaid. Binding og hosur, sum í dag standa fyri umleið helminginum av um­setn­ inginum hjá Mýrifípuni, kom ikki fyrr enn væl eftir yvirtøkuna. – Vit hava tveir maskinvevar, harav annar er gamal, keyptur brúktur av ommu míni tíðliga í sjeytiárunum. Hesin vevurin av merkinum Schönherr er frá miðskeiðis í tríatiárunum. Hann er av tí gamla slagnum, velduga stórur og við rullum at stýra skøftunum og við stórum og tungum skjútlum. Hon sigur, at tann nýggjari maskin­ vevurin, sum er ein Dornier, er keyptur brúktur úr Danmark í 1997. Hann er meira nútímans og við holkortum at stýra skøftum og litum við eins og við tí, sum rópt verður »greifer« í staðin fyri skjútlum. Tóra sigur, at Mýrifípan eisini hev­ur spolimaskinur at spola vanligar spol­ar upp, umframt at gera spolar til skjútl­ arnar við. – Umframt maskinvevarnar, sum báðir eru týskir, hava vit átta hosu­ maski­nur og aðrar maskinur, sum knýtt­ar eru at framleiðsluni. Hon vísir á, at fýra av hosumaskin­ un­um og annað tilhoyr varð keypt frá Tekstilvirkinum í Kaldbak á sumri í 2004. Tríggjar maskinur vórðu keyptar úr Noregi á vári í 2006, og seinastu hosu­maskinuna keyptu vit úr Svøríki í 2009. – Allar hosumaskinurnar eru ensk­ ar og av slagnum Bentley Komet. Her eru tilsamans fimm maskinur, sum binda ullintar hosur. Ein, sum kann binda froté og tvær, sum kunnu binda fínari hosur. Umframt sjálvar bindi­ maskinurnar eru eisini aðrar maskinur, sum eru við í framleiðsluni, sigur Tóra Egilsdóttir. Hevði vevkonur Olevina Joensen hevði vevkonur, áðr­ enn hon keypti stóra týska maskin­ vevin, men tað var tungt fyri akslarnar at veva skjúrt og annað. – Omma tók tí avgerð um at keypa henda stóra maskinvevin. Hon og abbi – Amon Joensen – fóru eisini niður til Danmarkar, har tey lærdu at brúka vevin, sum hon hevði keypt. Nógv mundu ivaleyst halda ommu vera óða í høvdinum at keypa ein so stóran maskin­vev til føroyska marknaðin sum tá var. Men, omma mín hevði eitt ógvu­liga stórt »gå på mod«, sum tikið verður til, og eg síggi upp til hana. Tóra sigur, at tann stóri og gamli vevurin framvegis verður brúktur eitt sindur. – Tað eru fyrimunir og vansar við øllum. Hin gamli vevurin er meira fleksi­bul og kann brúkast til nógv ymiskt, meðan hin nýggjari er meira neyvur, skjótari, men er ikki so lættur at stilla upp á. Gamli vevurin er góður til kota­vadmall, gardinur og til eitt nú gólvteppir, meðan hin nýggi mest verður brúktur til at veva skjúrtatoy við. Hon leggur aftrat, at hin gamli hevur eitt størri spenni, er breiðari og kann soleiðis veva breiðari stykkir. Heili 16.000 hosupør Aftrat sær í Mýrifípuni hevur Tóra Egils­dóttir eina damu, sum hvønn dag kemur at hjálpa henni í nakrar tímar, ser­liga við framleiðslu av hosum. Aftrat henni og nøkrum skúlagentum, er tað serliga familjan, maður og børn, sum taka eina hond í eftir tørvi. – Tað er nógv arbeiði av hosunum, tá tær koma úr maskinuni í einari langari røð. Tá skulu hosurnar takast sundur og seymast saman aftur. Tað er nógv eftir at gera við hosurnar, eftir at maskinurnar eru lidnar við sítt. Her eru alskyns sløg av hosum, men vit gera tó mest av hálvhosum. Vit gera hosur bæði til børn og vaksin. Hetta eru fínar hosur og hosur úr grovari og bleytari ull og hosur úr bumull. Tóra Egilsdóttir sigur, at nógv tann størsti parturin av hosuframleiðsluni hjá Mýrifípuni verður seld í Føroyum. – Okkurt smávegis fer av landinum, men vit hava nóg mikið at gera við at levera til føroyska marknaðin. Spurd, hvussu stórt talið av hosu­ pørum um árið er, sigur hon, at talið hevur ligið millum 14.000 og 16.000. Árið í fjør er enn ikki uppgjørt í tali av hosum, men Tóra sigur, at tað var væl meira at gera í fjør enn árið fyri. – So, talið av hosupørum í fjør hev­ ur so í øllum førum ligið yvir 16.000, leggur hon aftrat. Hosurnar hjá Mýrifípuni verða seld­ar kring um landið, eisini í ávísum bygdarhandlum og í matvøru­handl­ um. – Tað eru hosur, sum eru bíligari enn okkara, men tað eru eisini hosur, sum eru dýrari enn okkara. Vit leggja dent á dygdina, og eg haldi, at tað er hetta, sum okkara viðskiftafólk fara eftir, sigur Tóra Egilsdóttir. Byrjaði sum smágenta– – Eg tími hetta væl enn, hóast tað nú eru mong ár, síðan eg plagdi at vitja ommu og síggja konurnar sita og veva – og langommuna við sínari bindimaskinu. Hon sigur, at tað var ikki, fyrr enn hon var farin í barnaskúla, at hon plagdi at hjálpa ommuni við ymiskum. Abbin helt, at teir smáu fingrarnir skuldu sleppa at gera tey smáu ting­ ini, men tað var ikki soleiðis, at eg var noydd at hjálpa til. Hetta var púrasta sjálvboðið, men eg havi altíð havt hug til hetta. – Mamma mín, Jenny Simonsen, hevur hinvegin ikki havt nakran ser­ ligan hug til hesar maskinurnar. Hon hevði tó ein vev heima. Mamma er meira til hondarbeiði, serliga broder­ ing. Sum smágenta, áðrenn eg kom í skúlaaldur, plagdi eg at veva turrikløð á vevinum hjá mammu, og so seldi eg turrikløðini, sigur Tóra Egilsdóttir, sum eigur og rekur Mýrifípuna. Sum smágenta seldi hon vovin turrikløð – Nógv mundu ivaleyst halda ommu vera óða í høvdinum, tá hon keypti ein stóran, týskan maskinvev tíðliga í sjeytiárunum. Men, omma hevði eitt ógvuliga stórt “gå på mod”, sum tikið verður til, og eg síggi upp til hana, sigur eigarin av Mýrifípuni, Tóra Egilsdóttir Mýrifípan framleiðir í dag eini 16.000 hosupør um árið – bæði til børn og vaksin – og her verður dentur lagdur á dygd Tóra Egilsdóttir yvirtók fyritøkuna Mýrifípuna eftir ommu sína í 1993. Tá fekst Mýrifípan mest við at veva toy, sum seymað varð til skjúrt, kotavadmall, gólvteppir og møbilstoff. Seinni keypti Tóra fleiri maskinur og hevur í dag stóra framleiðslu av hosum