týsdagur 17. mars 2015síða 4

Mikudagur 18. mars 2015 · Nr. 32 4 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 politikkur Árni Gregersen At føroyskar KT-skipanir við upp­lýs­ing­um um borg­ar­ar í Føroyum og teirra fíggj­ar­við­ ur­skifti eru uttanfyri Før­oy­ ar, er ein stór gøla, sambært Tjóð­veldi. Flokkurin heldur, at tað er stórur vandi fyri før­oyska samfelagið, at allar upp­lýs­ ing­ar, sum hava við før­oysk við­urskifti at gera og ser­liga per­sónlig viðurskifti hjá før­ oyska borgaranum, skulu liggja hjá útlendskum fyri­ tøk­um. Tjóðveldi heldur eisini, at tað er eitt álvarsligt bakkast fyri føroyska KT-menning, at alt hetta er flutt av landinum og vil tí yvir eitt trý-ára skeið hava allar hesar upplýsingar heim­aftur at goyma, viðgera og menna. Í morgin fer Løgtingið at hava 1. viðgerð av hesum. Høgni Hoydal hevur lagt eitt upp­skot fram fyri Tjóðveldi, sum nú skal viðgerast í Løg­ ting­in­um. Uppskotið mælir til, at grein 17 í lógini um viðgerð av persónsupplýsingum fær hetta ískoytið: Persónsupplýsingar og við­gerð av per­sóns­upp­lýs­ ing­um í skip­an­um í Før­oy­ um, hvørs høv­uðs­innihald og -nýtsla eru peningaligar trans­aksjónir, flytingar ella ann­að samskifti ella virksemi mill­um einstaklingar, virki, stovn­ar o.t. í Føroyum, kunnu ikki flytast av land­in­um. Held­ur ikki kann ein part­ur av hesum flytast av land­in­ um. Uppskotið Uppskotið hjá Tjóðveldi legg­ ur ikki fingrarnar ímill­um, heldur ikki í við­merk­ing­un­ um. Har verður sagt, at í veru­ leik­an­um er tað soleiðis, at tá ið tildømis netbankin var flutt­ur av landinum, so var hetta eitt stórt afturstig fyri før­oysku KT-vinnuna, sum er mun­andi minkað síðani. Tjóðveldi vil hava alt hetta aftur til Føroyar og tað sum er spennandi er, at fleiri aðr­ir flokkar í tinginum í veru­leik­anum eru samdir við Tjóð­veldi. Herfyri legði Framsókn eitt uppskot fram, sum hevði sama endamál: at fáa KT- arb­eiðs­plássini aftur til Før­ oyar og tryggja at før­oysk­ir mynd­ug­leikar hava ræðis­ rætt á hesum við­kvomu­upp­ lýsingunum. Tá ið orðaskifti var um upp­skot­ið hjá Framsókn kom fram, at umboð fyri all­ ar flokkar í veruleikanum vóru samd um endamálið, men tá var eisini sagt, at tá ið tað uppskotið var partur av lóg­ini um tilbúgving, so kundu flokkarnir ikki taka und­ir við tí. Í viðmerkingunum til upp­skotið, sum verður til við­gerð­ar í morgin, skrivar Høgni Hoydal: – Hagstova Føroya hev­ ur í 2014 gjørt upp, at størsti vøksturin í at keypa tæn­ ast­ur uttanlands er júst fyri KT-tænastur, harav pen­inga­ stovn­ar­nir eiga meginpartin. Sam­bært Hagstovuni er vøkst­ur­in í at keypa KT-tæn­ ast­ur uttanlands vaksin við 500% frá 2005 til 2012. Hetta sam­svarar væl við, at júst frá 2005 fóru bankarnir undir tær fyrstu útflytingarnar av KT-virksemi. Og Hagstovan vísir á, at í 2012 vórðu brúktar 140 mió. kr. til at keypa KT- tæn­astur uttanlands. Altjóða íleggjarar Høgni Hoydal sigur eisini í við­merk­ing­unum, at ein ann­ar trupulleiki hevur tikið seg upp. Tá ið netbankin var flutt­ur av land­in­um, so var tað til eina danska fyritøku, men síð­ani er hendan fyri­ tøk­an seld. Tey sum eiga nú eru stórir, altjóða íløgu­ grunn­ar, so føroyskir mynd­ ug­leik­ar hava onga ávirkan át net­bankan. Uppskotssetarin met­ir, at talan er um eitt grund­leggj­ andi infrakervi, ið frameftir hev­ur eins stóran týdning fyri samfelagsmenningina og veg­ir, brýr, tunlar, sjóvegis og loft­vegis samband, sum verð­ ur flutt av landinum. Talan er um eitt sera virð­ is­mikið og týdn­ing­ar­mik­ið tilfeingi, ið – uttan at nakar borg­ari er eftirspurdur, sum er tvungin at nýta før­oysk­ ar peningastovnar – verð­ur flutt úr føroyska sam­fe­lag­ num, har føroysk vinna ikki fær møguleika at kappast um at gagnnnýta tað og før­ leika­menna seg. Tað verður eisini nevnt, at tað við lóg er álagt hvørjum ein­asta borgara í Føroyum at hava konto í føroysku pen­ inga­stovnunum. – Nú hava pen­inga­stovn­ ar­nir flutt hvørja ein­astu kontu og hvønn ein­asta upp­lýsing um pen­inga­við­ ur­skifti hjá hvørj­um før­ oyskum borgara av land­in­ um – og allar viðgerðir av pen­inga­við­ur­skift­um hjá hvørj­um ein­støk­um skulu fara av land­inum til tess at verða framd­ar, sigur Høgni Hoy­dal. KT-skipanir skulu gerast og goymast í Føroyum NemID fyri at sleppa í føroyska netbankan Netbankin hjá pen­inga­ stovnunum hevur broytt sam­skifti við kundarnar nógv seinastu fáu árini. Upprunaliga var net­bankin føroyskur, gjørd­ur av Elektron í sam­starvi við føroysku pen­ingastovnarnar, men fyri fáum árum síðani var net­bankin fluttur av land­inum til fyritøkuna SDC, har hann nú verður rik­in og mentur. Netbankin skal hava høga trygd. Tí verður alla tíðina arbeitt við trygd­ini, og í Danmark hev­ur tað leingi verið so­leið­is, at skalt tú inn í tín egna netbanka, so skal tú brúka NemID. NemID er ein kota, sum tú sum brúkari fært á ein­um korti. Tú hevur sum nú navn p-tal og eina kotu fyri at sleppa inn, men haraftur skal tú tøppa eitt tal afturat inn. Hetta talið er ongantíð tað sama, men er nýtt hvørja ferð. Talið fær tú av ein­um net­kortið, sum bert tú hev­ur. Tað er í veru­leik­ an­um NemID. Umframt trygdina er ein fyrimunur, at tú ikki nú noyðist at brúka somu teldu, hvørja ferð tú skalt í netbankan. Hev­ur tú kortið við Nem­ID hjá tær, so kanst tú fara inn í netbankan gjøgn­um allar teldur. NemID voldi nakað av trupulleikum fyrstu ár­ini í Danmark, men nú tyk­ist skipanin at virka væl. Broytingar henda í summar. Føroyskir netbankabrúkarar skulu nú venja seg við NemID Hjartamál hjá Tjóðveldi: