týsdagur 26. mai 2015síða 10

Mikudagur 27. mai 2015 · Nr. 59 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 NØVN Fyri umleið 30 árum síðan var eg áhaldsin og breyt mær beinið. Tað góða við hesum var, at eg fekk tíð at týða barna­bøkurnar hjá Guðruni Helgadóttur um Jón Odd og Jón Bjarna, sum Bókadeild Føroya Lærarafelags gav út seinnapartin í áttati­ árun­um. Fyri 20 árum síð­ an týddi eg eina grein úr ís­lendskum, sum kallaðist ”Og nú skal eg siga tær eitt loynd­armál….”. Greinina hevði eg funnið í íslendska barna­blaðnum ”Æskan”. Av tí at hetta hevði áhuga hjá børnum, og haraftrat snúði seg um børn og barnsligar sálir, sendi eg greinina til okk­ara egna Barnablað. Grein­in er eisini prentað í greina­savninum: Hvør eigur flagg­knappin? (1995), og er ein samrøða við íslendska barna­bókarithøvundan og fyrr­verandi altingskvinnuna Guðruna Helgadóttur.. Í greinini er m.a hetta brot­ið: ”Søgan um Jón Odd og Jón Bjarna var upprunaliga gjørd sum ”heimaarbeiði”. Eg skrivaði bókina í brotum og las tey fyri børnunum. So einaferð kom ein lítil genta, sum var dóttir vinkonu mína, í føðingardag hjá dótt­ur mínari. Henda lítla genta hoyrdi meg lesa úr søguni og hevur ivaleyst sagt mammu síni frá tí, hon hevði hoyrt. Mamman var Silja Aðalsteinsdóttir, sum tá hevði ábyrgdina av íslendska barnaútvarpinum. Hon tosaði við meg um søg­ una, og tað endaði við, at hon fekk handritið at lesa í barna­útvarpinum. Síðan gav Iðunn bókina út…”. Um jóltíðir í fjør hoyrdi eg í íslendska útvarpinum eina samrøðu við Guðruna Helga­dóttur. Høvið var, at tvíburarnir, sum hon hevði givið okkum øllum, Jón Odd­ ur og Jón Bjarni, fyltu 40 ár. Í hesum sambandi nevndi Guðrun aftur hendingina við smágentuni, sum hevði hoyrt hana lisið søguna í ein­ um barnaføðingardegi. Tað merkisverda við oman­fyri nevnda broti er, at smágentan nú býr í Før­oyum og hevur sjálv føð­ingardag. Hon eitur Sif Gunn­ars­dóttir og er í dag stjóri í Norð­ur­ landahúsinum í Føroyum, har hon framvegis fæst við at miðla mentan og list – nú eisini um landamørk. Sigast má, at Sif Gunn­ arsdóttir fór tíðliga undir hesa týdningarmiklu upp­ gávu. Við ynskjum um blíðan byr takki eg fyri samstarvið, eisini tey árini, eg als ikki kendi teg, Vit bæði, Tóra og eg, ynskja tær hjartaliga til lukku við degnum! Martin Næs Sif Gunnarsdóttir 50 Djóni Eidesgaard Aðalskrivari Barnabati Barnabati heitir á Føroya Løgting, um at samtykkja val­ fríu protokollina til Barnarættinda- sátt­málan, sum aðal­fund­urin hjá ST sam­tykti 19 d­esemb­er 2011. Við at samtykkja hesa proto­ koll, viðurkennir Føroyar, at ST- Nevndin fyri Barnarættindi fær møguleikan at viðgera kær­ur frá einstaklinginum, sam­stund­ is sum ráðið fær loyvið, av sínum ein­tingum, at kanna før­oysk viðurskifti viðvíkjandi barna­rætt­ indum, um álítandi upp­lýsing­ ar benda á, at Føroyar av álvara, ella regluliga ikki virka í tráð við rættindunum, tilskila í Barna­ rættindasáttmálanum. Kærumøguleikin fevnir um øll rættindi í ST sáttmálanum, ið Føroya Løgting samtykti við kunn­ gerð nr. 6 frá 16. januar 1992 um ST-samtykt frá 20. november 1989 um rættindi barnsins, og kunngerð nr. 30 frá 28. november 2002, um samtykt av valfríu ST protokol frá 25. mai 2000 um rættindi barnsins í samband við vápna stríð, og Løgtingssamtykt frá 3. mai 2013, um sjálvbodna sáttmálaískoytið, um barnasølu, barnaskøkjulevnað og barnapornografi, tilhoyrandi Barnarættindasáttmálanum Kærumøguleikin er skipaður á sama hátt sum hinar kærueindirnar í ST mannarættindahøpi. Tað er ikki talan um rættargang, so ST-Nevndin fyri Barnarættindi hevur ikki heimild til at áleggja Føroyum, at loysa nakrar trupul­ leikar í samband við tær niður­støð­ ur ST ráðið kemur við. Heimildin liggur sostatt í, at ST-Nevndin fyri Barnarættindi, í samband við ein­ støk kærumál, kann koma við upp­ skotum og tilmælum. Barnabati er av tí fatan, at ein samtykt av 3. valfríu proto­koll um eina kæruskipan til Barna­rætt­ indasáttmálan, vil styrkja rættar­ trygdina hjá børnum og ungum í Føroyum. Hóast niðurstøðurnar hjá ST nevndini fyri barnarættindi ikki eru bindandi, og nevndin ikki er ein dómstólur, so vil kærumøgueikin betra um fatanina av ásetingunum í barnarætindasáttmálanum í prak­ sis, og sostatt eisini vera við til at sáttmálin í nógv størri mun verður brúktur. Barnabati vil eisini minna á ásetingarnar í grein 42 í Barna­rætt­ indasáttmálanum, har Føroyar binda seg til, at virka og við all­ari hóskandi hjálp, kunna um megin­ reglurnar og ásetingarnar í Barna­ rættindasáttmálanum. Barnabati vil eisini vísa á, at íverk­setanin av Barnarætt­inda­ sáttmálanum í føroyska lóg­gávu er eitt neyðugt politiskt tekin til føroysk børn um, at tey viður­ kennast sum sjálvstøðug og við rættartrygd fyri tann einstaka. Ein samtykt av omanfyri nevndu valfríu protokol vil tí senda slík tekin. Barnarættindasáttmálin er ikki galdandi fyri barni sjálvt, men fyri landið, ið hevur samtykt sáttmálan. Sostatt kann eitt barn ella ein unglingi ikki fara í rættin við sínum barnarættindum, um sáttmálin ikki er umsettur í Føroyska lóggávu. Barnanna umboðsmaður hevur eftirlit við, um galdandi lógir og fyrisitingarligar ásetingar eru sam­bæriligar við altjóða skyldur at tryggja barnarættindi, herundir sáttmála Sameindu Tjóða um rætt­indi hjá børnum. Rakar um­ boðsmaðurin við lýti í hesum sambandi, skal umboðsmaðurin m.a. boða Løgtingi og viðkomandi landsstýrismanni frá hesum. Hetta merkir, at Barnanna um­ boðsmaður skal tryggja at føroysk lóggáva er í trá við ásetingarnar í ST Barnarættindasáttmálanum. Men har eingin føroysk lóggáva er, og sostatt einki sum er í bein­leiðis stríð við sáttmálan, fær um­boðs­ maðurin einki gjørt. Væntandi íverksetan av Barna­ rættindasáttmálanum økir um týdningin ein slíkur kæru møgu­ leiki til ST hevur við sær. Tey rætt­indi, ið føroysk børn fingu við Barnarættindasáttmálanum, fáa sostatt størri týdning við einum kærumøguleika, við tað at børn og ung tá kunnu kæra til eina óhefta fyrisiting, um tey meina, at teirra rættindi ikki verða vird. Hetta vil í sera stóran mun gera seg galdandi, har ásetingar í Barnarættindasáttmálanum ikki eru umsettar til føroyska lóggávu. Barnabati vónar at Føroya Løg­ ting skjótast til ber, sam­tykk­ir valfríu protokollina til Barna­rætt­ indasáttmálan, um kæru møguleika til ST barna­rætt­inda­ráðið Barnabati vil tá í umstøður tala fyri tíð, kunna børn og ung í Før­ oyum um henda møguleikan, og stuðla teimum í at menna teirra rættartrygd. Kærumøguleiki til ST-nevndina fyri barnarættindi KJAK