mánadagur 15. juni 2015síða 52

VIKA 25 • 15. JUNI 2015 20 ÓKEYPIS LÝSINGARBLAÐ TEMA Eiðis kommuna Vilmund Jacobsen T að er Annvør Jacobsen, sum er stjóri og stendur á odda fyri fyritøkuni á Eiði, Salmon Pro­ teins. Hon byrjaði hjá felagnum sum skrivstovufólk í 2003. Stjóri fram til 2005 var Jógvan Emiel Nielsen. Tá arbeiddi Annvør hálva tíð á skriv­ stovuni, og aftrat teimum var ein maskin­maður. Annvør Jacobsen sigur, at Salmon Proteins, sum alivinnan eigur, tekur ímóti avskurði, slógvi, gørnum og deyð­um alifiski. Tá ILA herjaði tíðliga í hesi øldini – serliga í 2003 og 2004 – og nógvur alifiskur doyði, var tørvur á einum virki, sum kundi taka ímóti og samstundis fyribyrgja útbreiðslu av smittu. – Tað primera er, at vit taka ímóti og viðgera laksaúrdráttir, sum koma frá alibrúkum, kryvjivirkjum og fram­ leiðsluvirkjum kring landið. Vit taka soleiðis ímóti øllum, sum er eftir, tá framleiðslan er farin av landinum. Tá sjúka herjaði Hon sigur, at Salmon Proteins soleiðis byrjaði sum ein verkætlan í samband við, at ILA varð staðfest í Føroyum, um­framt at Føroyar eisini gjørdu eina veterinera avtalu við ES. – Alt slógvið verður koyrt gjøgnum kvørn á ymisku virkjunum og verður súrgað við meyrusýru. Tá slógvið kem­ ur til okkara, er tað sum ein greytur. Stjórin sigur, at slógvið verður býtt upp í tveir bólkar, hávandað og lág­ vandað, sum tað verður rópt. Tann stóra nøgdin kemur av fiskinum, ið verður arbeiddur á virkjunum. – Hetta er tann sonevndi lágvanda bólkurin. Hetta slógvið verður bara mal­ið í kvørn og fær meyrusýru til­ setta. Síðan verður tað goymt í tang­ um, til tað verður útflutt. Hon sigur, at hin bólkurin er slógv frá fiski, sum er sjálvdeyður ella fyri­ beindur, tí hann hevur verið við­gjørd­ ur við einum ella øðrum fyri tøku. Fiskurin kann eisini vera deyður av sjúku. – Hesin fiskur verður eisini malin, súrgaður við meyrusýru, umframt at slógvið verður kókað fyri at tryggja, at møgulig smitta verður dripin. Annvør Jacobsen leggur aftrat, at samlaða nøgdin av hesum slógvi í fjør var um 2.500 tons. Tey 500 tonsini vórðu brúkt til at taða við í Føroyum, og restin varð útflutt. – Vit fáa umleið hálva aðru krónu fyri kilo fyri slógv í lágvandabólkinum. Hinvegin verður beinleiðis goldið fyri at sleppa av við hin partin, sum er slógv í hávandabólkinum. Tískil hava vit eisini valt at lata føroyingar, sum eru áhugaðir ókeypis fáa hetta við­ gjørda slógv til tøð. Hon sigur, at hitaviðgjørda slógvið í fyrstu syfti brennir grasið, tá tað verð­ ur sproytað. – Men, tað taðar væl, og gras veksur væl aftur, leggur stjórin aftrat. Startfóður til smágrísar Á virkinum hjá Salmon Proteins á Eiði verður slógvið frá kryvjivirkjum, sum kryvja føroyska alilaksin, útflutt til Noregs, har tað verður brúkt sum partur av startfóðri til smágrísar. – Í fjør vórðu umleið 16.000 tons av laksaslógvi frá kryvjivirkjum send til Noregs. Hetta var tann part­urin av útflutninginum, sum kann endur­ nýtast til eitt nú fóður. Annvør Jacobsen sigur, at harum­ framt vórðu umleið 2.000 tons av slógvi av laksi, sum av ymsum or­ søkum var burturkoyrdur, eisini útflutt til Noregs, og hetta verður brúkt til bio­gass. – Tað eru Hans Egil & Synir, sum syrgja fyri øllum flutningi við tanga­ bilum, og hesum partinum stýra teir sjálvir, sigur stjórin á Salmon Proteins á Eiði. Salmon Proteins útflytur laksaslógv – Alt slógvið verður koyrt gjøgnum kvørn og verður súrgað við meyrusýru. Tá slógvið kemur til Eiðis, er tað sum ein greytur. Slógvið verður býtt upp í tveir bólkar, hávandað og lágvandað, og meginparturin verður útflutt til Noregs, sigur Annvør Jacobsen, stjóri á Salmon Proteins Vilmund Jacobsen B rævbjálvavirkið Sp/f Tonito á Eiði, sum byrjaði sítt virksemi á vári í 1988, er einasta virkið í Før­oyum, sum framleiðir brævbjálvar. Hetta er ein familjufyritøka, sum var í leigaðum hølum fram til 1999, tá fyri­tøkan flutti í nýggjan bygning við Fjøruvegin á Eiði. Her húsast Tonito fram­vegis, og stjóri er Niels Emil Andrea­sen. Øll árini síðan byrjan hevur virk- semið hjá brævbjálvafyritøkuni ment seg støðugt, og ongantíð hevur verið steðgur í framleiðsluni. Nøkur ár eftir byrjan rendi fyri­tøk­ an seg fyrst í nítiárunum í ringastu kreppu í Føroyum í nýggjari tíð, men eisini hesi árini hóraði fyritøkan und­ an. Vinnan í Føroyum hevði um hetta mundið nógv útistandandi, og neyð­ ugt var at rykkja eftir pengum, sum stjórin tekur til, men fyritøkan megn­ aði fíggjarliga at koma ígjøgnum hesi kreppu­ár. – Vit hava goldið skatt øll árini, og tað sigur so mikið, at virksemið hevur hingið saman, staðfestur stjórin. Breiðari grundarlag Niels Emil vísir á, at í nógv ár hevur Tonito havt ein stóran part av før­ oyska brævbjálvamarknaðinum, kanska stívliga 80%, og tað hevur fyri­tøkan framvegis. – Vit eru fegin um, at føroyingar hava tikið so væl undir við føroysku fram­leiðsluni av brævbjálvum og so­ leiðis hava hugsað føroyskt. Men, tað er ein sannroynd, at nýtslan av bræv­ bjálvum er nógv minkað seinnu árini, nú teldupostar í hópatali »flúgva« av­ stað hvønn einasta dag. Stjórin sigur, at fyritøkan hesi árini eisini hevur megnað at finna onn­ur bein at standa á, soleiðis at fram­ leiðslu­grundarlagið og soleiðis eisini út­boðið er vorðið breiðari. – Vit hava flutt okkum ymiskar vegir og eru eitt nú farin at gera ym­ iskar prentlutir, leggur hann aftrat. Krevjandi uppgávur Hjá Tonito starvast trý og fýra fólk dagliga, men tá størri uppgávur og bíleggingar eru, eru eisini onnur fólk til hjálpar í fyritøkuni. – At gera prentlutir er sera krevj­ andi, men alt, sum vit átaka okkum í hesum sambandi, verður lagt til rættis niður í minstu smálutir. Niels Emil Andreasen vísir á, at í góðum samstarvi millum brúkara og Tonito kunnu góð og snøgg úrslit greiðast úr hondum. Vikublaðið kann leggja aftrat, at Tonito hevur eina góða heimasíðu, har øll kunning er um brævbjálvar í øllum hugsandi støddum og sløgum, og har kunning eisini eru um møguleikar við ymiskum prentlutum. Heimasíðan hjá Tonito er www. tonito.fo Gera brævbjálvar og prentlutir á Eiði – Tað er ein sannroynd, at nýtslan av brævbjálvum er nógv minkað seinnu árini, nú teldupostar í hópatali “flúgva” avstað hvønn einasta dag. Men, vit hava dugað at flutt okkum ymiskar vegir og hava soleiðis meira enn hetta eina beinið at standa á, sigur stjórin í Tonito, Niels Emil Andreasen Annvør Jacobsen, ið byrjaði sum skrivstovufólk á Salmon Proteins, er stjóri á virkinum á Eiði, sum alivinnan eigur Mynd: Vilmund Jacobsen Umframt at framleiða brævbjálvar, ger Tonito á Eiði eisini ymiskar prentlutir Mynd: Vilmund Jacobsen