fríggjadagur 19. juni 2015síða 34

Fríggjadagur 19. juni 2015 sosialurin 69 34 fólkatingsval Árni Gregersen T að ber illa til at siga, at Vinstra vann val­ið í Danmark. F l o k k u r i n gekk nógv aft­ur og misti 13 sessir í Fólka­tinginum, men afturfyri vann Dansk Folkeparti 15 nýggjar sessir og tryggjar harvið Lars Løkke Rasmussen møguleikan at skipa nýggja borgarliga stjórn í Danmark. Tá ið sessirnir í Grønlandi og Føroyum verða taldir við, so hevur Blái blokkurin 90 sessir í nývalda Fólkatinginum, með­an Reyði blokkurin hevur 90 sessir. Í Reyða blokkinum eru tá bæði Høgni Hoydal og Sjúrður Skaale valdir, men eisini tey bæði grønlendsku umboðini, Aaja Chemnitz Larsen úr IA og Aleqa Hammond, Siumut, tald við. Til drotningina Sitandi forsætisráðharrin, Helle Thorning, boðaði í gjár­ kvøldið frá, at hon í dag fer til drotningina at boða henni frá, at núsitandi stjórn leggur frá sær. Tað hevur við sær, at allir flokkar verða kallaðir á fund við drotningina hvør sær og verða biðin um at peika á ein kongaligan kannara. Uppgávan hjá hesum er at kanna eftir umt að ber til at skipa eina stjórn, sum fyrt og fremst ikki hevur ein meirluta móti sær í Fólkatinginum. Liberal Alliance, Kon­serva­ tivu, Dansk Fólkeparti og Vinstra fær øll at vísa til for­ mannin í Vinstra, Lars Løkke. Tað hevur við sær, at drotn­ ingin fer at biðja formannin í Vinstra royna at skipa eina nýggja stjórn. Torfør uppgáva Eftir at valúrslitið var greitt savnaðust politisku leiðararnir til eina formansrundu í donsk­ um sjónvarpi. Lars Løkke Rasmussen var ómetaliga eyðmjúkur, tá ið hann segði nakað og segði fleiri ferðir, at valið í gjár hevur givið honum møguleikan at flyta innaftur í forsætismálaráðið. Hann gjørdi tó greitt, at hetta bert verður gjørt um tað eydnaast at gera eitt sam­ gongu­skjal, sum eisini fer at reka ein politikk, sum Vinstra kann góðtaka. Vinstraformaðurin var varisligur í sínum orðum. Fyrst og fremst tí at stóri vinnarin á borgarliga veinginum gjørdist Dansk Folkeparti. Flokkurin fekk 15 nýggjar tingsessir og hevur tilsamans 37 umboð í nýggja Fólkatinginum. Formaðurin, Kristjan Thule­sen Dahl hevur ferð eftir ferð sagt, at flokkurin ikki fer at krevja at sleppa í stjórn, men heldur fer at seta seg har, sum Dansk Folkeparti fær størstu ávirkanina á rikna politikkin. Flokkurin er styrktur ómeta­liga nógv og tað fer sjálv­ andi at gera, at uttan mun um hann fær sessir í stjórnini ella ei, so vil flokkurin áirkna rikna politikkin sp nógv sum til ber. Hjá Vinstra-formanninum er tað tí ein avbjóðing at gera eitt samgonguskjal, sum allir fýra borgarligu flokk­ar­nir: Vinstra, Dansk Fólke­parti, Liberal Alliance og Kon­serva­ tivu kunnu taka undir við. Onki er at ivastt í, at sterk­ asti politikarin í Bláa blokk­ inum er formaðurin í Dansk Folkeparti. Kristjan Thulesen Dahl stóð fyri fyrstu ferð á odda fyri flokkinum í einum val­ stríði. Úrslitið er munandi betri enn nakar hevði væntað – eisini mongu donsku velj­ara­ kanningarnar. Dansk Folkeparti hevur ongantíð ennsitið í nakrari dansk­ari stjórn, men spurn­ ing­urin er hesaferð um góða valúrslitið fer at noyða flokkin at átaka sær at vera við í kom­ andi stjórnini. Ósemja kann lættliga taka seg upp í Bláa Blokkinum, men sum støðan er júst nú, so eru flokkarnir tilreiðar at gera eitt samgonguskjal, sum fer at geva borgarliga partinum í Fólkatinginum stjórnarvaldið komandi árini. Dramatiskt fólkatingsval: Blái blokkur vann Blái blokkur vann og Lars Løkke skal skipa nýggja, bláa stjórn Soleiðis eru sessirnir býttir millum flokkarnar í nýggja Fólkatinginum Socialdemokratarnir: 47 sessir (+3) Radikalu: 8 sessir (-9) Konservativu: 6 sessir (-2) SF: 7 sessir (-9) Liberal Alliancea: 13 sessir (+4) Dansk Folkeparti: 37 sessir (+15) Vinstra: 34 sessir (-13) Enhedslistin: 14 sessir (+2) Alternativið: 9 sessir (-) Tjóðveldið: 1 sess Javnaðarflokkurin: 1 sess IA: 1 sess Siumut: 1 sess Árni Gregersen Hon var ikki sørt rørd, 48 ára gamla Helle Thorning- Schmidt, tá ið hon í gjár­ kvøldið boðaði frá, at hon leggur frá sær sum for­sætis­ ráðharri og at hon eisini fer frá sum formaður í danska Javnaðarflokkinum. Helle Thorning-Schmidt hevur seinastu smáu fýra árini staðið á odda fyri donsku stjórnini. Stjórnin tók við í 2011, tá ið búskaparligu tíðirnr vóru rættuliga vánaligar í Danmark. Meðan Javnaðarflokkurin hevur staðið á odda fyri stjórn­ ini, sum tey fyrst gjørdu saman við SF og Radikalu – seinni bert við teimum Radikalu – eru tíðirnar broyttar til tað betra og vøkstur sæst aftur í búskap­inum. Helle Thorning Schmidt hevur sitið í Fólkatinginum síðani 8. Februar 2005, men longu 12.apríl tók hon við sum formaður í flokkinum eftir Mogens Lykketoft. Frammanundan hevði hon tó sitið í Evropa-parla­ment­ inum í fimm ár. Helle Thorning vann í kapp­ ingini um at gerast formaður á Frank Jensen, sum nú er borgartjóri í Keypmannahavn. Hart tíðarskeið Meðan seinasta stjórnin sat, var ágangurin rættuliga harð­ ur. Stjórnin – og serliga Javn­ aðar­flokkurin – var lagdur undir at svíkja vallyftini, sum flokkurin gav undan seinasta valið. SF var við í stjórini eftir at flokkurin hevði fingið stóra framgongd, men SF var helst ikki sum flokkur búgvin at sita í stjórn. Í hvussu so er hendi tað, at flokkurin eftir eina stóra uppgerð innanflokks, avgjørdi at siga seg úr stjórnini. Tað eydnaðist tó Helle Thorning at halda fram, sum stjórnarleiðari. Bert Radikalu vóru eftir í stjórnini saman við Javnaðarflokkinum, men stjórnin fekk framvegis stuðul frá SF og Eindarlistanum. Helle Thorning er gift við Stephen Kinnock, sum herfyri var valdur í bretska parlamentið fyri Labour. Helle Thorning lagt frá sær sum forsætisráðharri og formaður Eftir at valúrslitið var greitt, boðaði sitandi forsætisráðharri og formaður í Javnaðarflokkinum, Helle Thorning-Schmidt frá, at hon leggur bæði størvini frá sær Stórsigurin hjá Dansk Folkeparti ger, at Blái blokkur sleppur at skipa nýggja, danska stjórn. Á myndin formaðurin í DF, Kristjan Thule­sen Dahl, Helle Thorning Schmidt og Lars Løkke Rasmussen Myndir: Polfoto