týsdagur 7. juli 2015síða 6

Mikudagur 7. juli 2015 · Nr. 77 6 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Árni Gregersen Føroyski Umboðsmaðurin fekk nýggjar arbeiðs­upp­ gávur 1. oktober í fjør. Tá var álagt stovninum eisini at hava serligt eftirlit við privatum stovnum og øðrum, sum taka sær av børn­um og ungum. Tí er hetta nú ein partur av virkseminum. Við hesi nýggju áseting skal umboðsmaðurin tryggja og hava eftirlit við imple­ menter­ingini av ST-Barna­ sátt­málanum, herundir rætt­ indum hjá børnum, sum eru ásett í føroyskari lóggávu til tess at lúka skyldurnar hjá Føroyum sambært sátt­ málanum. Týdningarmesta broyt­ ingin í lógini er at geva um­ boðs­manninum heimild at fremja eftirlitsvitjanir á privat­um stovnum og í fostur­heimum, sum hava ábyrgd av børnum. Hetta er t.d. galdandi fyri frí­skúlar, bú- og um­ lætt­ingar­stovnar, sum eru privatir, og fostur­fam­iljur sam­bært barna­verndar­ lógini. Grundað á stóra talið av fosturfamiljum væntast um­boðsmaðurin einans at brúka hesa heimild, um ein fostur­familja hevur fleiri fostur­børn og tískil kann sigast at hava stovnslig eyð­ kenni. Um Umboðsmaðurin sjálv­ur ikki kann hjálpa børn­um og ungum, so fer hann at hjálpa teimum í sam­band við myndugleikar, sum so kunnu fara víðari við mál­inum. Á barnaøkinum fer um­boðs­maðurin at virka saman við myndugleikum og øðr­um, sum arbeiða fyri rætt­indunum hjá børnum, mill­um annað við »Tú og Eg Ráð­gev­ingina«, sum gevur børn­um og ungum ráð og veg­leiðing. Umboðsmaðurin hevur sett ein løgfrøðing í starv at taka sær av hesum málsøki. politikkur Umboðsmaðurin skal eisini verja børn og ung Flest klagur um noktandi alment innlit Síðani 1. oktober í fjør hevur Umboðsmaðurin eisini havt serligt eftirlit við privatum stovnum, sumt taka sær av børnum og ungum Almenna fyristingin noktar mangan fyri at geva innlit. Tí enda kærurnar hjá Umboðsmanninum Sólja í òlavsstovu er Um­boðsmaður í Føroyum Savnsmynd Árni Gregersen Føroyingar eru farnir at brúka møguleikan at klaga til Umboðsmannin meira. 20 prosent fleiri klagur komu inn í fjør í mun til árið fyri. Tilsamans fekk umboðs­ maðurin 79 klagur í fjør. 66 av teimum vóru endaliga av­ greiddar, men harumframt av­greiddi stovnurin eisini 10 klagur frá árunum undan. Tað er vert at leggja til merk­is, at tað ikki altíð eru av­gerðir, kært verður um. Av teimum 79 klagunum, sum Umboðsmaðurin fekk í fjør, vóru bert 17 um av­gerðir, sum almnennir myndug­leik­ ar hava tikið – og av teimum 17 eru 11 um alment innlit. At lógin um alment inn­ lit verður skilt ymiskt av myndug­leikunum og teim­ um, sum biðja um innlit sæst, eisini á hagtølunum. Av teimum 79 klagunum, sum komu inn í fjør vóru 32 um alment innlit. Lógin um alment innlit hev­ur annars til endamáls, at al­menningurin – og í ser­ligum førum partar av einari sak – skuluj kunnu sleppa at síggja hvussu mál verða handfarin av almenna myndug­leikanum. Dømi finnast í hóðatali um,a t almenni myndugleikin velir at leggja forðingar fyri, at almenningurin fær innlit í máls­viðgerðir. Forðingarnar eru ofta, at umbønin um innlitið ikki er nóg neyv. So velir almenni myndug­leikin heldur at av­ vísa umbønina, heldur enn at hjálpa teimum sum søkja um innlit at finna fram til rætta málið. Av teim­um 32 klagunum, sum Um­boðs­ maðurin við­gjørdi í fjør, vóru 11 um av­gerð­ir og 21 um máls­ við­gerðir. Klagur avvístar Av teimum 79 klagunum, sum Umboðsmaðurin fekk í fjør, vóru tær 60 avvístar av ymiskum orsøkum. 30 av teimum gjørdi stovn­urin onki við, tí mett var, at ikki grundarlag var fyri víðari kanningum. 15 fingu ikki vðgerð, tí kærarin ikki hevði troytt allar aðrar kæru­møgu­leikar. Umboðsmaðurin er ein stovnur uttanfyri al­mennu fyrisitingina, men tað nyttar ikki at kæra til um­boðs­ mannin fyrr enn allir kæru­ møgu­leikar eru troyttir í fyri­stingarskipanini. Tað er ikki fyrr enn hetta er nýtt fult út, at til ber at kæra til Umboðsmannin. Sjey klagur vóru avvístarí fjør, tí at kærufreistin var farin og fimm vóru aftur­kall­ aðar. Tríggjar kærur vóru uttan­fyri heimildarøkið hjá Um­boðsmanninum. Umboðsmaðurin er sein­ asti kærumøguleikin áðr­ enn rættarskipanina, tá ið tað snýr seg um mál í fyri­sitingini, sum ein ikki er nøgdur við. Umboðsmaðurin hev­ ur virkað síðani 2001. Í fjør tók viðgerðar­ tíðin eitt hálvt ár fyri tær kærur, sum stovnurin við­ gjørdi. Hetta kann tykjast leingi, men mesti part­ur­in av tíðin fer til parts­hoyr­ ingar. Tað vil siga, at tað er partur av teim­um kann­ ing­um, sum stovn­urin ger. Í meðal taka parts­ hoyr­ingarnar fýra mán­ aðir og so verða tveir mán­að­ir brúktir til sjálva við­gerð­ina og svarið til klag­aran. Tá ið klagur verða av­vístar, so gongur tað munandi skjótari. Eftir partshoyringina er við­ gerðar­tíðin bert 14 dagar og samlaða við­gerðar­tíðin av avvístum klagum er 40 dagar. Verður alt lagt saman, so er viðgerðartíðin til­ sam­ans 66 dagar. post@sosialurin.fo Hálvt ár at bíða eftir avgerð Tað tekur hálvt ár at bíða eftir úrskurði, tá ið kært er til Umboðsmannin