mánadagur 20. juli 2015síða 2

Mánadagur 20. juli 2015 · Nr. 82 Mánadagsblaðið Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Tíðindaleiðari Eirikur Lindenskov Redaktiónin red@sosialurin.fo Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tekniska deild t@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Oddagrein Dagsins redaktørur: Eyðun Klakstein Í 2009 varð promillumarkið fyri bilførarar lækkað úr 0,5 niður í 0,2, og hetta hev­ur givið úrslit í ferðsl­uni, stað­ festir nýggja álitið um rús­ drekka- og rús­evnis­politikk, sum Almanna­mála­ráðið legði fram fríggjadagin. – Tøl frá løgregluni árini 2008 til 2014 vísa eisini greitt, at talið av ferðsluóhappum orsakað av rúsdrekka eru í minking. Í 2008 vóru 165 ákærur móti persónum fyri at bróta ferðslulógina vegna promillukoyring og í 2015 vóru 105. Talið hevur verið støðugt fallandi hesi árini, undantikið í 2010 – árið eftir, at ferðslulógin varð herd. Tá varð talið av ákærum 99, stendur at lesa í álitinum. Har verður eisini víst á, at jaligi virknaðurin av at seta promillumørkini niður sæst bert aftur, um reglan verður handhevjað. – Besti mátin at hand­ hevja ásetingina er við at steðga tilvildarligum bilfør­ arum og lata teir blása í alkohol­mát­arar. Hand­ hevjanin eigur at verða stuðlað av upp­lýsingar­her­ ferðum, ið hava til endamáls at tryggja, at fólk vita, hvat hendir, um tey verða steðgað av løgregluni. Í rúsdrekkapolitikkinum verður mælt til at tryggja, at lága promillumarkið verður handhevjað. Eisini verður mælt til framhaldandi at stuðla hesi handhevjan við upplýsingarherferðum. eydun@sosialurin.fo Samfelagið hevur brúk fyri, at mynd­ug­leikar, stovnar og fólk hava eftir­lit við, at landsins lógir verða hildnar. Brotsverk skulu fyri­byrgj­ ast, steðgast og upp­klárast. Grund­ leggjandi eftirlit eru løg­reglan og tollvaldið. Hóast vit vanliga rokna Føroyar sum eitt av heims­ins bestu og tryggastu sam­feløg­um at liva í, hava vit eisini vit brúk fyri eftir­ ansandi myndug­leikum. Seinastu dagarnar hava vit tó upplivað tvey dømi, sum kunnu seta spurnartekin við, hvussu eftir­ lit verður framt og útint, og sum styrkja upp undir argument um, at politi og tollvald ikki eiga at hava óavmarkaðar møguleikar at fremja sítt arbeiði. Í farnu viku var stórsligin politi­atsókn í Klaksvík, har fleiri adressur vórðu kannaðar fyri rús­ evni. Løgreglufólk, hundur og út­ gerð ryktu út – helst eftir eitt stórt for­arbeiði, sum er loyniligt fyri almenn­inginum. Tá ið løgreglan síðani sendi tíðindaskriv út um at­ sókn­ina, tóktist avrikið ikki verða ser­liga sannførandi. Løgreglan reyp­aði sær ikki við tí stóra fund­ inum, men staðfesti, at tey høvdu funnið eina »avmarkaða nøgd« av rúsevnum og ymisk amboð, sum verða brúkt til rúsevni. Trý fólk vórðu handtikin – tvey teirra latin leys aftur mest sum beinanvegin, meðan tann triði var nakað longri í varðhaldi. Tað tóktist ikki veru­ liga, sum løgreglan hevði fingið tað burtur úr umfatandi rann­ sókn­unum, sum tey høvdu ætlað. Upp undir vikuskiftið hoyrdu før­ oyingar eisini søguna um unga kvinnu úr Klaksvík, sum varð tikin av tollvaldinum á flogvøllinum í Vágum og varð send tann stóra túrin ígjøgnum skipanina. Hon var kannað á flogvøllinum og send í skannara í Havn, men einki var funnið. Og tá ið kanningarnar vórðu lidnar, var kvinnan sett av á Far­støð­ini á náttartíð og mátti sjálv syrgja fyri at koma heim. Eingin er at ivast í, at myndug­ leikarnir ganga høgt upp í sítt ar­beiði og leggja dent á at gera tað ordiligt, men tá ið slík søgan sum tann við tollvaldinum – og lutvíst tann hjá løgregluni – koma fram, er tað ikki við til at styrkja rættarkenslu og rættvísiskenslu hjá fólki. Sjálvandi verða onkrir hálvir ella heilir ’svipsarar’, men teir kunnu skjótt taka burtur av álitinum á politi og tollvald, og tí mugu teir avmarkast so nógv sum gjørligt. Eftirlit skal verða, men tað skal verða við máta, og tey, sum stíla fyri eftirliti, mugu eisini brúka vit og skil. Vit hava brúk fyri, at eitt rímiligt forhold er millum eftirlit og privatlív, og myndugleikarnir mugu í fyrsta lagi gera sítt arbeiði til lítar og í øðrum lagi vísa hógv. Hendingarnar, sum tað verður sipað til omanfyri, styrkja eisini argumentini hjá teimum, sum ikki vilja lata løgreglu og tollvaldið óavmarkaðar møguleikar at kanna og hava eftirlit við borgarum. Tey, sum stíla fyri eftirliti, mugu eisini brúka vit og skil Eftirlit við máta Lágt promillumark gevur úrslit Uppsjóvar­ fiskur gevur pengar í kassan G! er í góðum formi Umrøða Síða 10-14 Fiski­ vinnan bíð­ar eftir nýggj­ari lóg Tíðindi síða 9 Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Færri fólk koyra ávirkað, og færri ferðsluóhapp eru orsaka av rúsdrekka, eftir at promillumarkið var lækkað Seinasta uppgerðin hjá Hagstovu Føroya yvir útflutningin vísir, at Føroyar fyrstu fimm mánaðirnar í ár útfluttu vørur – í høvuðsheitum alilaks og fisk – fyri 2,515 milliardir krónur. Hetta er 9 pro­ sent meira enn somu tíð í fjør Útflutningurin av alilaksi var  væl minni fyrstu fimm mánaðirnar í ár enn somu tíð í fjør. Í nøgd mink­ aði útflutningurin við 13 pro­sentum, og virðið á út­flutninginum var 140 milliónir krónur minni. Útflutningurin av upp­ sjóvarfiski var nógv størri teir fyrstu mánaðirnar í ár enn somu tíð í fjør. Í nøgd vaks útflutningurin 86 pro­ sentum, og virðið var 290 milliónir krónur hægri – og tað var ein vøkstur á 143 prosent. eydun@sosialurin.fo