mánadagur 27. juli 2015síða 14

Mánadagur 27. juli 2015 · Nr. 85 14 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Í útvarpinum greiddi Bjarni Res­ torff um dagarnar frá, at nú á ólav­søku fór tjóðsangurin at verða fram­førdur eftir upprunaútgávuni hjá Petur Alberg í 1907. Tað er so heppið, at til skjals er frásøgn hjá tí 22 ára gamla Petur Alberg sjálvum um, hvussu lagið varð gjørt. Petur greiðir soleiðis frá: Løgtingsmenn sum »próvdóm­arar« Í løgtingstíðini 1907 gingu javnan ymsir sjálvstýrisløgtingsmenn, Sím­un av Skarði, Rasmus Rasmus­ sen, Símun P. úr Konoy og M. A. Winther inn í Geil um kvøldarnar mest at vitja Kristin bróður og práta um „politiskar og socialistiskar materiur“. Í teimum síðstu árunum frammanundan vóru nógvir vakrir føroyskir sangir yrktir við ongum lagi. Eg byrjaði eg so í august 1907 um kvøldarnar at smíða løg. Um kvøldið 15. august 1907 gjørdi eg »Eg elski tíni eygu“, »Fyri tín fót eg leggi alt«, (sum einki dugdi) og »Bíða mær í nátt». Kvøldið eftir, tá løgtingsmenninir vóru í stov­uni niðri undir kamarinum, fór eg niður til teirra við fiólini í hond, og so sang eg míni nýggju løg fyri teimum. Teimum dámdi tey ógvu­ liga væl, serliga Símuni í Kon­oy og M. A. Winther, og tað hendi við­ hvørt, at teir róptu meg upp aftur úr seingini at syngja fyri sær. Tú alfagra land mítt Símun av Skarði hevði veturin frammanundan (1906) norðuri í Føgrulíð yrkt ein vakran føði­lands­ sang: »Tú alfagra land mítt«. Hann skuldi nýtast til eina jólabók, S. av Skarði skuldi geva út, og manu­ skriptið til hesa bók var sent til prentsmiðju Frams [sum prentaði Tingakross, har Kristin í Geil, var blaðstjóri] og Kristin bróður hevði pappírini í varðveitslu. Harímillum var »Tú alfagra land mítt». Til henda sangin hevði eg óføra góðan hug at smíða eitt lag. Eg royndi einar tvær ferðir, men ikki bar til, løgini dugdu einki. Kristin var sum oftast tann fyrsti, ið fekk at hoyra løgini, hann var »dómari«, og honum dámdi hvørki av hesum løgunum og mær sjálvum heldur ikki. Eg hevði tá nærmast »uppgivið tað fyri eitt bad job« at fáa nakað lag til »Tú alfagra land mítt». So eitt kvøldið, 4. sept. 1907 var tað, sum fyrstu tónarnir til lagið sungu inni í mær. Eg skundaði mær yvir í Geil uppá »ovasta loft«, treiv eftir fiólini, og eitt-tvey-trý so stóð lagið á pappírinum. Mær sjálvum dámdi væl hetta lagið. Dagin eftir sang eg tað fyri Kristini, og honum dámdi tað eisini ógvuliga væl. Gjøg­num telefonina, úr Geil niðan í Tinghúsið, sang eg so lagið fyri Símun av Skarði, sum eisini segði seg dáma tað væl. Eg begynti tá at fáa meira dirvi, tí væl blivu tey nýggju løgini ímóttikin av teimum fáu, eg sang tey fyri, og eg fekk tá eina »stóra idé«: At fáa eitt av løgunum fram á næstu konsert. Eg kendi eitt sindur ein ís­lendsk­ an musikklærara og urgu­spælara á Akureyri, sum í 1905 hevði verið her við einum sangkóri Hekla sum dirigentur. Hesum manni sendi eg nú »Tú alfagra land mítt« við bøn um at harmonisera hann fyri 4 stemm­ ings manskór. Ein vakran eftirmiddag í ok­ tober mánað 1907 kom »Egil« úr Íslandi, og við honum kom »Tú alfagra land mítt» mitt í postinum, harmoniserað fyri 4 st. manskór. Fyrstu ferð framført í Sloans sali Um somu tíð byrjaðu vit at »øva« okkum til komandi konsert, ið ætlanin var at hava 2. jóladag. Eg bar hetta lagið niðan eitt kvøldið í gamla »Sloans sal», sum vit nýttu til sangøvilsi, og sum ung­manna­ felagið eisini hevði til síni møti. Eg billaði Johan Restorff (diri­ gentinum) og hinum sangarunum inn, at hetta lagið var íslendskt, og at eg hevði fingið tað sendandi úr Íslandi. Johan, kallaður Jan, var einans 19 ára gamal tá. Hann var mammubeiggi William Heinesen. Yvir lagnum hevði eg sett eitt fingerað navn »Jón Sveinsson«, og teir trúðu, at so var. Eg tordi ikki alt fyri eitt at siga frá, at lagið var mítt. Tí dámdi teimum tað ikki, so var tað betri, at teir ikki vistu, at eg hevði smíðað tað. Men tað fall í góða jørð fyrsta kvøldið, teimum dámdu tað ógvuliga væl. Eitt sunnu­kvøld stutt aftaná, tá vit høvdu sang­øvilsi í »Sloans Sali», var gamli bakar Hansen har uppi sum áhoyrari. Millum aðrar sungu vit »Tú al­ fagra land«, og tá hann var sungin at enda reistist Bakar Hansen og spurdi: »Hvem er komponisten?« So væl dámdi honum lagið. Hann fekk tá at vita, at tað var eg, og bilsin var hann, tí hann virdi sjáldan nakað, sum ikki var gjørt av einum manni við »autoriseraðum« navni. Konsertin var hildin 2. jólakvøld 1907, og tað var fyrstu ferð, at nakað av mínum løgum var sungið offentliga. Eg minnist, hvussu fegin eg var, tá eg sá navn mítt prentað í programminum! »Forfængiligheit«! Lagið varð fyrstu ferð spælt 2. jóladag í 1907 í Sloans Sali. Ein minnilig nátt Frá hesi somu konsert goymi eg eitt vakurt minni. Millum aðrar sangir, ið syngjast skuldu, hevði Johan Restorff valt Ole Bull’s »Paa solen jeg ser» fyri Baryton og Solo. Ætlanin var, at Poul Andreas Restorff skuldi syngja solo­ina, men hann var ov djúpur fyri Poulsa mál, og eg bleiv so vald­ur at syngja soloina. Eg var held­ur bangin fyri hesum, men 2. jóla­kvøld kom og mín »túrur« at syngja eisini. Eg pipraðist, men eg spenti meg út, sum vit siga á Havnar­máli, og sangurin eydnaðist væl. Klappini vóru nógv, og eg vildi ikki trúgva mínum egnu oyrum, tá tað bleiv rópt »da capo« [umaftur]! Eg sang so eitt ørindi um aftur. Seinni varð eg borin í »gullstól« inni í klubb­anum. Tað var Mads Winther, ið var fyristøðumaður, og eg var í »sjeynda himli» og kendi meg sjálvsagt sum ein føroyskan Caruso!! Um náttina gekk dansurin við lívi og lysti, og hetta kvøldið og hesa nátt goymi eg í minninum sum eina sjáldsama vakra stund frá ungdómsárunum. Meira kann lesast um Petur Al­ berg í bókini Petur Alberg – Mað­ urin sum gav okkum lagið til tjóð­ sangin. Søgan um tjóðsangin: Tú alfagra land mítt Nú tjóðsangurin skal syngjast syngjast í upprunútgávuni á ólavsøku kunnu vit greiða okkara lesarum frá søguna um lagið Fyrsta kladdan til »Tú alfagra land mítt». Smíðaður 4. september á ovasta lofti í Geil. Petur hevur lagt afturat í 1930: Hann er soleiðis enn Petur Alberg var 22 ára gamal, tá ið hann gjørdi lagið til tjóðsangin Lagið varð fyrstu ferð framført 2. Jóladag 1907 í Sloan’s Sali á Tinghúsvegnum. Hann er triðiniðastu húsini á myndini