hósdagur 27. august 2015síða 32

Fríggjadagur 28. august 2015 sosialurin 98 32 Hersetingin ímyndað sum liminalt vekt­loysi, har fortíð og framtíð upp­ loysast, og vit ferðast aftur og fram í tíð. Spælt verður frá byrjan við hug­ takið »myrkalegging«, ið sum kunnugt var altumráðandi í krígsárunum, og salurin er tískil myrkalagdur ein fittan part av leiktíðini. Ljósspælið sleppur til sín rætt, og í hesum skapta skugga­rúmi kunnu søgurnar veruliga spenna seg út. Tað er dámligt, at kompaníið torir at fara so einfalt til verka sum í hesum føri, við m.a. at lata stað­ set­ing­ina – Sjónleikarhúsið – tala fyri seg. Leikurin fær líkasum ein impressio­nistiskan dám av hes­um, og sum áskoðari fært tú møgu­ leikan at tulka og fabulera víðari yvir upp­liv­ingarnar. Eitt nú verður áður­nevnda presending nýtt bæði sum filmslørift til gamlar s/h films­ stubbar, og sum lørift fyri skuggaleiki, har skuggamyndir av søguligum persónum vera vaktar til lívs. Hetta er sterkt og súmbolskt. »Life is but a walking shadow«, sum Shakespeare á sinni lat Macbeth taka til. Øll hesi fólkini, ið livdu fyri 70 árum síðani, vóru akkurát líka livandi sum eg og tú. Hendingarnar vóru júst líka aktuellar sum alt tað, ið vit í dag halda vera av ovurhonds stórum týdningi og mala í kring um. Nú er alt farið, ið tey fingust við tá, og eftir eru bert minnir, filmsstubbar og frásagnir í onkrari bók. Ein dag vera vit eisini frá­sagnir. Ella kanska bara gloymd. Løgið at hugsa sær. Treytaleys tilgongd Die Ferösche Compagnie er ein tvør­ listarligur felagsskapur, og Operation Valentine fevnir um bæði sjón­ leik, tónleik, dans, ljóðsniðgeving, ljós­snið­geving, grafikk, videolist, installatións­list o.a. Í tilgongdini handan leikverkið hava limirnir funnið fram ein hóp av tilfari umvegis sam­røður, upptøkur, bøkur og søgur frá fólki, ið upplivdu krígsárini 1940- 45. Sum áskoðari kennir tú eisini á tær, at eitt serstakliga ríkt kelduvað býr aftanfyri. Tað er helst ógjørligt at fáa alt við í leikin, og frásøgnin er held­ur ikki kronologisk. Havandi hesi viðurskifti í huga, umframt at leik­verkið altso er gjøgnumført tvør­listarligt, er tað av sonnum hug­ tak­andi hvussu elegant og einfalt endaliga úrslitið er vorðið. Hetta eigur DFC toymið og ikki minst íslendski leik­stjórin Egill Heiðar Anton Pálsson rós uppiborið fyri. Ongin ivi er um, at bretska her­ set­ingin hevði kollveltandi ávirkan á politiska landslagið í Føroyum, og aftaná kríggið var ógjørligt at venda aftur til gomlu støðuna. Kærleiki, út­ longsul, loysingarhugur, sjálvfatan; alt var endavent í krígsárunum, tá 20. øld kom brakandi inn í føroysku til­vitsk­una. Hesi viðurskifti eru eisini treyta­leyst endurspeglaði í leikinum á meir enn ein hátt, og eg kann siga so frægt sum at bæði fólkaatkvøða og at­kvøðuuppteljing eru avgreiddar áðrenn leiklok. Loysingarvongurin fekk sum kunnugt meiriluta á fólkaatkvøðuni í ’46, og eina løtu vóru Føroyar sjálv­ støð­ugar. Hetta endurspeglar leikurin fagurliga og sorgblítt. Einaferð ljómar ein tamba og tíðartoygd útgáva av »Tú alfagra land mítt«. Tað er sum um ein riva opar seg inn í ein alternativan veruleika, ið bert slapp at ljóma og skyggja eina stund, og síðani hvarv aftur sum døgg fyri sól. Skuggar og hvørvisjónir, sannleiki og lygn, tað farna og tað komandi, tað mista og tað vónaða. Alt er í samspæli meðan leikur ferst. Loynikrókar í fólkasálini Talan er sostatt um ein hendingar- og faktaríkan leik, men ikki meir enn at tað bilar. Kenslan eg siti eftir við, er í øllum førum tann, at eg kundi hugs­að mær at sæð leikin umaftur, og slopp­ ið at upplivað allar smálutirnar aftur. Hví? Tí fyri at skilja nútíðina og geva onkur líkinda boð uppá fram­tíð­ina, er tað alneyðugt at kenna for­tíðina. Søgu­loysi er beina leiðin til meinings­ loysi. Hetta er gamaní eitt leikverk, men eitt poeng við tí er, at allar søgur­nar, ið sagdar vera, hava doku­ mentariskan uppruna. Ongan­tíð betri enn tá fortíðin verður pallsett á so hugfangandi hátt sum her. Álvarsligir og gátuførir táttir taka seg eisini upp í Operation Valentine. Tá nøvn á bátum, ið gingu burtur undir krígnum, vera lisin upp, er tað ein døpur og álvarsom løta. Tað leiðir tankarnar yvir á andlát í útvarpinum, og kensluna av, at kollektiva tilvitskan fær ein eksistentiellan frammaná. Lívið verður sett í relieff, tá deyðin talar. Í onkrum senum leita vit okkum niður í dulvitskuna; í myrkaru loynikrókarnar í fólkasálini. Ótti, deyði og dapurleiki. Her er tað sum um ein forn og mýtisk dimensión kemur undan kavi, við syngjandi seyðarhøvdum, grýlum, gassmaskum og bleiktrandi myrkri. Det Ferösche Compagnie hava eitt heilt serstakt tev fyri hesum. Tað sóu vit t.d. í En rejse udi Færø 1781-82 og Regn, har óunniligar gamlar sagnir komu til lívs í makabrum og absurdum skapi. Í aktuella verkinum er tilvísingarkarmurin gamaní av nýggjari uppruna, men røturnar eru onkursvegna eins fornar og ófrættakendar. Føroyingar eru í roynd og veru nokkso freaky í sínum frásagnum! Ikki tí, skemtiligar løtur við speirekandi eygleiðingum og surrealistiskt skinklandi keipumyndum koma eisini fyri í leikinum. Har var okkurt, ið vaknaði í føroyingum undir hersetingini. Eitt nýtt útsýni og eitt størri áræði. Aftaná kríggið trein Føroyar inn í eitt nýtt mentanarligt og politiskt tíðarskeið, ið dagsins samfelag er úrslit av. Á ein hátt var hersetingin byrjanin til hetta tíðarskeiðið, og tí er tað ikki sørt hugfangandi og perspektiverandi at fara til ein leik, har henda byrjan verður gjørd livandi fyri einum. Helst havi eg sagt alt ov nógv, men far endiliga til leikin um tú fært møguleikan. Eg varð hugtikin. Leikstjóri: Egill Heiðar Anton Pálsson Listarliga toymið hjá DFC er: Jens L. Thomsen, Kjartan Hansen, Kristina Sørensen Ougaard, Kirstin Helgadóttir, umframt: Sonja Lea, ljóssniðgevi, Anna Katrin Øssursdóttir Egilstrøð, Mikkjal Arge Galán. Fyriskipari er Gunnvá Zachariasen. Operation Valentine er fjórða leikverk hjá Det Ferösche Compagnie síðan kompaníið var stovnað í 2010. 2011: En rejse udi Færø 1781-82 2012: Regn 2013: Woyzeck<3Marie Myndir: Beinta á Torkilsheyggi Talan er sostatt um ein hendingar- og faktaríkan leik, men ikki meir enn at tað bilar« Die Ferösche Compagnie er ein tvørlistarligur felagsskapur, og Operation Valentine fevnir um bæði sjónleik, tónleik, dans, ljóðsniðgeving, ljóssniðgeving, grafikk, videolist, installatiónslist o.a. ummæli