mánadagur 31. august 2015síða 10

Mánadagur 31. august 2015 · Nr. 99 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Ein loysn at bjarga heilsuverkinum er at stytta arbeiðstíðina hjá starvsfólkinum – uttan at lækka lønina Skulu arbeiða styttri – men fyri somu løn HEILSUVERK Áki Bertholdsen – Nú má skil fáast á arbeiðs­ umstøðununum hjá starvs­ fólk­unum í heilsuverkinum. Hetta eru núverandi – kanska framtíðar politik­arar – úr øllum flokkum, samdir um. Tað kom fram á veljara­ fundi, sum tey trý fakfeløgini, Sjúkrarøktafelagið, Heilsu­ røktarafelagið og Heilsu­ hjálpara­felagið, skipaði fyri miku­kvøldið. Tey siga, at í dag er veru­ leikin, at í miðal eru starvs­ fólk í Heilsuverkinum bara sett í starv 28 tímar um vik­ una. Hinvegin mugu tey taka nógvar eyka vaktir í frítíðini fyri at fáa endarnar at røkka saman, og sostatt arbeiða tey í roynd og veru nógv meiri enn tey eru sett í starv til at ar­beiða. Men ein vansi við eini slík­ari skipan, er, at tey fáa IKKI eftirløn av tí, tey ar­ beiða yvir. Í summum førum eru vakt­irnar eisini styttar, so at ar­beitt verður einar fimm tímar um dagin. Og sostatt noyð­ast fólk til arbeiðis hvønn dag, hóast tey bara eru sett í 0,75 starv, ella har áleið. Fakfeløgini halda, at ein gongd leið er, at vit gera, sum tey gera í Noregi, har tað er ásett við lóg, at tey, sum ar­ beiða longri enn tey eru sett í starv til at arbeiða, hava krav upp á at verða settur upp í starvstíð so at hon sam­svarar við veruligu ar­ beiðs­tíð­ina. Trupulleikin skal loysast Hanna Jensen, sum er val­ evni, og varatinglimur fyri Fram­sókn, heldur rætt og slætt, at hetta er ein spurn­ ing­ur, sum politiski myndug­ leikin eigur at taka ábyrgdina av at loysa. Hon heldur, at hetta er ein spurningur, sum er alt ov umfatandi til at vera ein sam­ráðingarspurningur ímillum fakfeløg og arbeiðs­ gevarar. – Tá ið talan er um al­ menna arbeiðsmarknaðin, kann politiski myndugleikin ikki bara sita hendur í favn, men eigur at taka ábyrgdina á seg at loysa trupulleikan, held­ur hon. Margretha Kjærbæk, sum valevni fyri Miðflokkin, og sjúkrarøktarfrøðingur, held­ ur, at starvsfólk skulu sjálvi sleppa at avgera um tey vilja arbeiða fulla tíð, ella ikki. – Er tað neyðugt at áseta hetta við lóg, má tað gerast, sigur hon. Ingvør Justinussen, val­ evni fyri Fólkaflokkin, og somu­leiðis sjúkra­røktar­frøð­ ingur og varastjóri í Gigni, vísir á, at tað er ein stórur trupul­leiki, at starvsfólk ikki sleppa í føst starv, men verða hildin føst í tímaløntum størv­um. Hon vísir á, at játtanin til heilsuverkið er hækkað, men tað er ikki komin røktini til góðar, tí næstan alt er farið til dýrari viðgerðir og dýran heilivág – sum eisini hevur verið neyðugt. Hon vísir eisini á, at tað er vanligt, at starvsfólk biðja um at verða sett niður í tíð, tí orka er rætt og slætt ikki til at hava eitt fult starv. Hon sigur, at tað er við vilja, at fólk bara vera sett í tíma­lønt størv, tí tá ið spar­ ingar skulu setast í verk, kunnu tey sigast úr starvi frá degi til dags. Eisini Ingi Mittún, valevni fyri Sambandsflokkin, og starvs­fólk í umsitingini á Lands­sjúkrahúsinum, ásann­ ar trupul­leikin. Men eftir hans­ara tykki er ein trupul­ leiki, at skal onkur upp í setanar­brøki, skal onkur ann­ars niður. Hann vísir á, at játtanin til heilsuverkið er økt hesi sein­ astu árini. Men hækk­ing­in kemur ikki røktini til góðar, tí hon røkkur ikki longri enn til at fíggja tað, sum heili­vág­ urin er dýrkaður. – Í nógv ár er røktin ikki batnað og tí má játtanin hækka, sigur Ingi Mittún. Ronald Poulsen, sum er valevni fyri Sjálv­stýris­ flokkin, heldur, at tað er burtur­við, at starvsfólk bara sleppa at arbeiða 25- 28 tímar um vikuna. Hann heldur, at trupul­leikin er, at játtanin er ov lítil. Men hann heldur eisini, at tað er eitt miðvíst endamál við at seta fólk í avmarkaða tíð, og tað er fyri at sleppa undan útreiðslunum til eftir­løn. – Tey, sum vilja arbeiða av­markaða tí, skulu sleppa tað, men so skulu tey ikki verða noydd at arbeiða yvir. Katrin Kallsberg, valevni fyri Tjóðveldi, og serlækni á Landssjúkrahúsinum, ásann­ ar, at ein orsøk til støðuna, er, at játtanin er ov lág. Men talan er eisini um hugburð. Hon er eisini forkvinna í Javnstøðunevndini, og hon heldur, at talan er um eitt javn­støðumál, men tað er ikki ein spurningur, sam­ gong­an hevur gjørt nakað sum helst við. – Tvørtur ímóti hava tey gjørt gjøldur burtur teimum uppskotum, sum eru komin um javnstøðu, eisini uppskot frá javnstøðunevndini hjá ST. – Tað er eitt miðvíst enda­ mál við at seta fólk í av­ makað starv, og tað er at gera tað lættari at manna kvøld- og náttarvaktir og vaktirnar um vikuskiftið og heilidagar. Hon heldur, at tað er burtur­við at siga, at skal onkur upp í tíð, má onkur niður í tíð, tí heilsuverkið hev­ur nógvar arbeiðstímar til tíma­lønt størv. So saman við eini hægri játtan, ber væl til at at fáa viðurskiftini í rætt­lag. Sonja Jógvansdóttir, val­ evni fyri Javnaðarflokkin, og sam­skipari í Samtaki, ivast ikki í, at hetta er ein spurn­ ingur um peningur. – Upp á seg eru vit tað norður­landið, sum brúka minst av peningi upp á heilsu­verkið, og tað eru sjálv­ sagt viður­skifti, sum raka sjúk­lingin. – Hetta er eisini spurn­ing­ ur um, at polit­iski myndug­ leik­in gev­ur lønar­deildini í Fíggjar­mála­ráð­num greið boð um at fáa viðurskiftini í rætt­lag. Fær lønardeildin polit­isk boð um at samráðst, so at ongin lønarhækking verð­ur, ger hon tað. Sonja Jógvansdóttir held­ ur, at okkurt má ger­ast, tí av tí, at tey ikki fáa eftir­løn av yvir­tíðini, verð­ur stættar­ mun­urin enn grefligari í pen­ sjóns­árunum. Styttri arbeiðstíð – somu løn Hinvegin føra starvsfólk á Landssjúkrahúsinum fram, at ein stórur trupulleiki er, at skulu starvsfólk í heilsu­verk­ inum arbeiða fulla tíð, fer talið á starvsfólki at minka nógv. Sostatt mugu tey oftari átaka sær vaktir uttanfyri van­liga arbeiðstíð. Og eing­in kann bjóða fólki nú á døg­um at tey skulu arbeiða annað­ hvørt vikuskifti. Í hesum sambandi halda fleiri velevni ein máti at loysa hendan trupulleikan er, at stytta arbeiðstíðina. – Ein máti er at vit í Føroy­um gera, sum tey gera í Noregi, har eitt fult starv hjá teimum, sum arbeiða í skift­ andi vaktum, er 32,5 tímar, men tað skal sjálvsagt vera uttan at lønin lækkar. Katrin Kallsberg held­ur, at tað er avoldað skip­an, at tvíhalda um eina 40 tíma ar­ beiðs­viku í háteknolog­isk­um umsorganarfaki, sum røktin í heilsuverkinum er. Ingi Mittún skilur væl trupul­leikan, men hann held­ur, at tað er óhepp­ið, at politiski myndug­leik­in lóg­ gevir um arbeiðs­marknaðin, tí tað eigur at vera ein sam­ ráð­ingar­spurn­ing­ur ímill­ um fak­feløg­ini og Fíggjar­ mála­ráð­ið. Hann vísir á, at skal játtanin til heilsu­verkið hækka, skal játtanin til onnur endamál lækka fyri at fáa kabalina at ganga upp. Margretha Kjærbæk held­ur, at arbeiðstíðin fyri fult starv verður lækkað nið­ur í 32,5 tímar. Eisini Ronald Poulsen og Sonja Jógvansdóttir taka undir við at taka málið upp við tí fyri eyga at stytta arbeiðsvikuna. Hanna Jensen ásannar, at ein loysn kann vera at lækka tímatalið í einum fullum starvi niður í 32,5 tímar. aki@sosialurin.fo Vánaligar umstøður Umstøðurnar hjá starvsfólki í heilsuverkinum eru so vánaligar, at tey mistrívast. Tey sleppa ikki at arbeiða fulla tíð og fáa ikki pensjón av yvirtíð Savnsmynd