hósdagur 24. september 2015síða 10

Fríggjadagur 25. september 2015 sosialurin 110 10 Lagt til rættis: Inna Törnroos T að hevur leikað hart á – skulu Føroyar taka ímóti flótt­um ella ikki. Eitt tað van­lig­asta argumentið ímóti er, at neyðuga tilbúgvingin ikki er til staðar. Hvussu skulu vit kunna taka ímóti flóttafólki, tá vit ikki kunnu taka okkum av okkara eld­ru, støkum uppihaldarum og so fram­vegis. Fyri stuttari tíd sídani var Heini í Skorini í miðlunum og greiddi frá skipan­ini við sokallaðum kvota­ flóttum, ið koma umvegis ST. Tað er hetta slagið av flóttum, sum Áland hev­ur tikið ímóti. Fyrstu flóttarnir komu í 1980-inum og seinastu komu í 2008. Tilsamans hev­ur Áland tikið ímóti umleið 100 flótt­um í trimum umførum. Í núverandi kreppu eru tað tvær kom­munur í Álandi, sum hava boðað frá, at tær kunnu hugsað sær at taka ímóti flóttum. Johanna Fogelstrøm arbeiður sum sam­skipari av flóttafólkaspurningum og málviðurskiftum í Land­skaps­ reger­ingen á Álandi. – Fyrireikingar og tilrættislegging eru lyklaorðini fyri at kunna taka ímóti flóttafólki. Hvør hevur ábyrgd­ ina av teimum, hvør skal rinda og hvør samskipar móttøkuna eru týð­ andi spurningar, sigur hon. Fyri at gera tað so lætt sum gjørligt hava tey í Álandi framleitt ein bókling til flótta­fólkini, sum inniheldur alt frá tann­læknavitjanum til wc-pappír. Fyrireika móttøkuna Áðrenn flóttafólkini koma til landið skullu rættiliga nógv viðurskifti verða kom­in uppá pláss. Ein samskipari skal setast í starv, sum samlar eitt netverk av um­boðum frá skúlaverkinum, heilsu­verkinum, barna­ans­ingar­økinum, arbeiðs­ loysis­skipan­ini, ítróttar­feløg­um, og samskipar­in skal kunna íbúgv­ar á stað­num um, at nú kemur ein bólkur av flótt­um. Í Álandi hevur Reyði Krossur verið til stóra hjálp fyri at fáa tey tilfluttu inn í samfelagið. Bústaðir eru mangan torførir at finna, men bústaðir skulu sjálvandi eisini verða tøkir og helst ikki allir á sama staði, men í ymiskum pørtum av býnum. Tolkar – nevndi Heini í Skoruni sum ein trupulleiki í Føroyum - men tað hava álendingar loyst við at nýta tele­fon og Skype, tí í einum so lítlum landi er torført at finna tolkar til øll mál. So tolkarnir hjá teimum hava sitið annaðhvørt í Finlandi ella í Svøríki og ikki verið á staðnum. Tá flóttarnir koma Sum øll vanlig fólk, so vilja flóttar eisini kenna seg vælkomnar til eitt nýtt stað. Tí er tað týdningarmikið, at øll eru væl kunnað um, at tey koma, og at stuðulsfólk eru til staðar at hjálpa teimum við tí praktiska. At koma frá einum krígsherjaðum landi og kanska hava búð í eini flóttalegu í longri tíð, er tungt bæði kropsliga og sálar­liga - tí eru heilsukanningar neyðugar. Sálarligir trupulleikar eru van­ligir hjá flóttum og hjálp á tí øki­ num sera týdningarmikil. Kunning um hvussu samfelagið, tey eru komin til, er uppbygt, skal eisini til, og so skjótt sum tilber skulu bæði børn og vaksin byrja at læra seg málið. Flóttafólkini, sum eru komin til Álands eru øll komin úr Iran. Bæði persar­ar og kurdar og nakað av ósem­ ju hevur onkutíð stungið seg upp mill­um bólkarnar. – At kunna seg um upprunalandið og ymisku bólkarnar í landinum er gott at gera áðrenn flóttarnir koma, sigur Johanna Fogelstrøm. Í flestu førum hevur tað gingið gott hjá flóttafólkunum, sum eru kom­in til Álands, men ikki hjá øllum. – Hvussu tað gongst hjá flóttum at koma inn í okkara samfelag veldst um nógv ymisk viðurskifti. Mill­um annað kann nevnast hvat tey hava upplivað áðrenn tey koma, hvat tey hava fyri útbúgving og arbeiðs­lívs­ roynd­ir annars. Samskiparin, sum tekur ímóti flóttu­num, fylgir teimum til flest allar vitjanir og ørindi fyrstu tíðina, men eftir eini tíð er meiningin, at skúli, barnagarður og arbeiðslív skulu taka mestu tíðina hjá nýggju íbúgvu­num. Í mesta lagi er sokallaða integra­sjóns­ tíð­in trý ár. Aftaná tað fáa flóttar ikki meira stuðul, men skulu klára seg sjálvi. At fáa nøkur tøl uppá hvat tað kostar at taka ímóti flóttum er torført. Í bók­linginum, sum Áland hevur at ganga eftir stendur, at kommunan, sum tekur ímóti flóttafólki, skal fáa 21.400 krónur fyri persónar, sum hava fylt 7 ár og 63.800 fyri børn undir 7 ár, um árið. Í hesum er barnaansing, skúli og annað íroknað. Tað, sum er afturvendandi í hesum bók­linginum er, at tað sjálvbodna ar­beiðið er ein sera týdningarmikil lykil fyri, um tað skal eydnast væl hjá flóttum at koma inn í samfelagið. Men at tað er gjørligt at ríka sam­ felag­ið við flóttum vitnar álendska sam­felag­ið so heilt víst um. – Kebab hjá Ali er fantastiskt, bomm­ini hjá Mohammed verd at ferðast nógvar kilometrar eyka fyri og á gáttini út frá studentaskúlanum í juni vóru fleiri børn at flóttafólkum at síggja. inna@sosialurin.fo Eitt oyggjaland – 100 flóttafólk – og bara 28.000 íbúgvar. Í Álandi hava tey funnið ein loysn fyri hvussu takast skal ímóti flóttum. Sosialurin hevur kannað viðurskiftini í Álandi og hetta er tað tey siga skal til Flóttafólk Hetta er tað Flóttafólk til Føroya »Fyrireikingar og tilrættislegging eru lyklaorðini fyri at kunna taka ímóti flóttafólki. Hvør hevur ábyrgdina av teimum, hvør skal rinda og hvør samskipar móttøkuna eru týðandi spurningar«