mánadagur 16. november 2015síða 2

2 Mánadagur 16. november 2015 · Nr. 133 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Oddagrein Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Stovnaður: 1927 Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Tíðindi síða 12-13 Vilja knýta Før­oyar í allan heim Politikkur Tíðindi síða 14-15 Fíggjar­ lógin nærkast Heimsins óndskapur vísti aft­ur sítt ræðuliga andlit í París fríggja­kvøld­ ið. Í skrivandi stund er deyðstalið eft­ir yv­ir­gangs­at­sókn­irnar komið upp á 132. Tað hevur ljóðað, at ein av yv­ir­ gangs­monnunum er komin til Par­ ís ílatin sum flótti. Tað er valla av til­vild, tí øru islamistarnir vita, at teirra fólk av slíkum verða illa lýdd í Ev­ropa. Endamálið er at skapa og spreiða ótta. Ikki bara í Ev­ropa, men eisini ótta millum tey fólk í Mið­eystri og aðrastaðni við, sum ætla sær eitt eydnuríkari lív í si­vi­l­i­ ser­aða partinum av heiminum. Endamálið er uttan iva eisini at nøra um spírandi illviljan móti fremm­anda­fólki í Evropa. Í fleiri ev­rop­isk­um londum vaksa teir polit­isku flokkar skjótt, sum siga seg vilja føra harð­endan politikk mót­vegis flóttafólki. Størsti borgarligi flokkurin í Dan­mark, Dansk Folkeparti, hev­ur vaks­ið seg stóran av hesum sama ótta­num. Í gjár segði utt­an­rík­is­pol­ it­iski talsmaðurin hjá flokk­i­num, at Danmark eigur at senda hern­að­ ar­flogfør at bumba í Sýria – og nú skuldu danir ikki uppføra seg sum gentle­men, nei nú skulu donsk flog­ før eisini bumba kvinnur og børn. Tíbetur hugsa nógvir danskir poli­t­ik­arar klárari enn Søren Esp­ er­sen – tó at hann umboðar tann flokk­in, sum eigur lívið í stjórnini hjá Lars Løkke Rasmussen. Vesturheimurin kann ikki siga seg frí­an fyri at hava skapt gróðr­ ar­botn­in fyri harðrenda yvir­gangs­ fel­ags­skapi­num, Islamskur Statur. Hes­in felagsskapur er sprottin úr kríg­num í Irak. Eitt kríggj, sum Vest­ur­heimurin »mátti« føra, tí tey søgdu seg vera sannførd um, at Sadd­am Hussein hevði kemisk hóp­ oyð­ing­ar­vápn. Tað hevði hann ikki, og tí var eitt nú Danmark við til at drepa fólk – eisini kvinn­ur og børn – í Irak upp á eina lygn. Eitt kríggj er ongantíð gott, og burt­ur úr hesum kríggið fingu vit ein sjúkliga óndsinnaðan fel­ags­ skap, sum við sínum haturi ímóti Vest­ur­heim­i­num roynir at flyta krígg­ið til Vest­ur­heim­in, so púra ó­sek fólk á okk­ara leiðum verða offr­að. Tí er tað av sera stórum týdn­ ingi, at vit ikki lata okkum taka av fót­um og gera niðurstøður í sinn­is­ muni. Vit skulu minnast til, at tað er til­ætlað, at óttin skal ganga út yvir flótta­fólk­i­ni. Kríggj, morð, ótti og hatur gera okk­um ikki heimin tryggari og friða­lig­ari. kríggj er ongantíð gott Einasti møgu­ leik­in er at fara eftir reiðrunum Áki Bertholdsen Soleiðis sum tað sær út nú, fáa vit ikki loyst trupul­ leikan. Árni Olsen í Hvalba er ein av teimum, sum hevur fingið loyvi at skjóta grágás. Hann er sjálvurannar í Suð­uroy, sum hevur loyvi at sjóta grágás og hann hevur eis­ini skotið nakrar gæs. Myndugleikarnir góvu loyvi til at skjóta grágæs, eft­ir at Búnaðarstovan hev­ ur staðfest, at hon er ein stór­ur trupulleikan fyri tey, sum hava jørð. Summstaðni er so nógv til av grágás, at hon etur ein stóran part av gras­i­num, sum annars skuldi ver­ið sligið til vetrarfóður til seyð og neyt. Eisini í Hvalba er nógv til av grágás, og serliga nógv hev­ur verið at síggja í ár. Men Árni Olsen sigur, at sum loyvini nú eru skipað, loysa tey ongan trupulleika. Tað er at kalla ómøguligt at sleppa fram at grágásini, sig­ur hann. Hann sigur, at hon er so stygg, at tá ið eitt skot er loyst av, fer alt á flog, og hvørv­ur. - Tað ber heldur ikki til at ganga við byrsu, tá ið brund­ ar­nir eru farnir út og tað ber heldur ikki til, tá ið ærnar eru kvidnar og ganga við lamb­ið. Og tá ið seyðurin fer í hag­an, fara gæsnar eisini av bøn­um, í hagan at reiðrast. - Sostatt er at kalla ongir møg­u­leikar at tynna burtur av stovninum og tað er ein trup­ul­l­eiki, sigur Árni Olsen. Hann minnir á, at í Hvalba vórðu gæsnar avsagdar í fimmti­ár­u­num, tí tær løgd­ ust í eplavelturnar. - Í ár havi eg fyri fyrstu ferð sæð, at grágæs eru lagst­ar í eplavelturnar, so nú hevur trupulleikin, vit royndu at sleppa undan, tik­ ið seg upp aftur. Tað er ein treyt í skjóti­ loyvinum, at tað er ikki loyvt at skjóta grágæs, sum liggja á eggum, ella ganga við ó­floygd­um ungum. Men Árni Olsen er sann­ førd­ur um, at skulu vit minka um stovnin, er einasti møg­u­ leikin at fara eftir reiðrinum. Tað má sjálvandi gerast und­ir skipaðum umstøðum, men akkurát, hvussu tað skal skipast, dugir hann ikki at siga. - Skulu vit stýra stovn­i­ num á grágæs og minka um trup­ul­leik­an hjá teimum, sum hava veltur og bø at sláa, er einasti møguleiki at fara eftir reiðrinum, sigur Árni Olsen. Trupulleikin er ómøguligur at loysa Á tingfundinum í morgin fer Kristian Háfoss, fíggj­ar­ mála­ráðfrú, at greiða Jenisi av Rana frá um sam­gongu­ skjalið. Hann hevur spurt hana, um samgongan ætlar at seta í verk brúkaragjøld og fremja privatiseringar í al­ menna tænastugreinaum. Hann vísir til hesi brot úr sam­gonguskjalinum: og ”skattagrundarlagið verð­ur breiðkað, so trýstið á løn­ar­ inn­tøkuna minkar”. Aftur og aftur hava pol­it­ ik­arar, einamest ytst á høgr­ a­veingi­num, og høgravendar stjórn­ir um allan heim roynt seg við álopum á sam­halds­ føstu skipanina. Fremst í hesum royndum hava brúk­ ara­gjøld, t.d. inn­an heilsu­ tæn­ast­ur og privatiseringar, t.d. innan reingerð á al­menn­ um stovnum, verið roynd. Kanningar eftir kanningar vísa tó, at tað, sum við byrj­an varð hálovað sum sjálv­søgd nýskapan og spar­ing, skjótt gjørdist ein boom­e­rangur, sum rakti sendaran, tað almenna og tey, sum tæn­ ast­ur­nar brúka, meint. Men ikki eigur hetta at undra, tí privatiseringar hava jú eittans endamál: at vinna privatum tann pen­ing, sum annars verður brúk­ur at tæna tí einstaka borg­ar­ anum við. Hann vísir á, at tað eydn­að­ist at steðga slíkum roynd­um undir seinastu samgongu. Væl vitandi, at tann eini samgonguflokkurin ligg­ur langt til høgru og ó­ivað er svangur eftir bæði privatiseringum og brúk­ ara­gjøld­um, fái eg meg ikki at trúgva, at bulurin í sam­ gonguni, sum væl dáma at nevna seg sosialar at vera, vilja lata hetta um seg ganga. Hvussu hesar orðingar hava funnið sær veg inn í sam­gongu­skjalið, kann undra, men gott og tryggj­ andi hevði verið at fingið stað­fest, at hesir báðir flokk­ ar ikki eru farnir av kós, og at ætlanirnar um privatisering og brúk­ara­ gjøld ikki s k u l u takast í álv­ara. Kristina svara um privatiseringar Mugu ansa okkum ikki at gera niðurstøður í sinnismuni – At vit hava fingið loyvi at skjóta grágæs, loysir ongan trupulleika, soleiðis sum tað nú er skipað, sigur Árni Olsen í Hvalba