hósdagur 19. november 2015síða 2

Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Grafiskt snið/layout: Pætur Eyðunsson Jensen Uppseting: Sosialurin, Tekniska deild Prent: Prentmiðstøðin Miðlahúsið: Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Vikuskifti redaktørur Barbara Holm barbara@sosialurin.fo Lýsingar Frida Mellemgaard, lýsingasamskipari lysing@sosialurin.fo tel. 341826 Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo 20. november 2015 Nú er tað greitt, at eingin ting­ fundur verður fyrrenn á ólavsøku Tað er neyðugt hjá andstøðuni at fáa í minsta lagi tríggjar samgongumenn at skriva undir áheitanina á tingformannin um at kalla tingið saman. Eingin samgongumaður tekur undir við áheitanini hjá andstøðuni. Tíðin er farin at ganga undan, og harvið hevur tað ikki stóran praktiskan týdning, at tingið ikki kemur saman fyrrenn politiska nýggjárs­dagin. Talan er um lítið gjøgnumskygda bíði­ støðu, sum er politisku Føroyum so líkur. Miðflokkurin í samgongu hevur fleiri ferðir givið til kennar, at hann heldur, at løg­maður eigur at leggja frá sær nú beinan­ vegin, tí hann hevur sagt ósatt fyri ting­inum. Bill Justinussen og Poul Michelsen, for­ maður í Framsókn, skiftu orð um spurningin í sjónvarpinum týskvøldið. Teir vóru samdir í, at um skipanini skal vera lív lagað, so eigur avleiðingin fyri løgmann av niður­støðuni hjá Gammeltoft-Hansen at vera, at hann leggur frá sær alt fyri eitt. Lítla tingmanningin hjá miðflokkinum dregur ikki altíð eina línu. Men hóast bæði Bill og Jenis í hesum føri fara at hava sama sjónarmið sum andstøðan, so munar tað ikki í politisku rættvísini, sum er grundað á at telja upp í 17. Sambandsflokkurin og Fólka­ flokk­urin eiga 18 av teimum 33 í tinginum. Tiltikið er tað, tá ið Anfinn Kallsberg løg­ maður hevði tvær ólavsøkurøður uppi á sær. Eina, sum hann fór at halda, um sam­gongu­ stevið var frægari, og eina, sum hann fór at halda, um tjóðveldismenn ikki av­monter­aðu politisku bumbuna, sum teir høvdu lagt undir løgmann. Ólavsøkumorgun avmon­ ter­aði tjóðveldið, og so helt løgmaður fyrru røð­una. Kaj Leo Holm Johannesen fer ikki at hava fleiri útgávur av røðuni við sær í tingið ólav­søkudag. Í løtuni arbeiðis umsitingin við løg­mans­røðuni. Talan er um síðstu røðuna í hesum val­skeiðnum, tí verður hon aftur­lít­ andi. Løglistarnir hava ofta verið langir. Um hann verður langur ella stuttur hesaferð er ilt at vita. Vit eru í bíðistøðu. Løgmaður kann finna upp á so mangt, og um enn hann velur at útskriva val ólav­søku­ dag og harvið tekur fusin av andstøðuni og mið­flokkinum og slepppur undan upp­skot­ inum um nøs frá formansskapinum, ella um hann bíðar í nakrar vikur, so nærkast løtan, tá ið løgtingið skal á vektina hjá veljarunum, og so verður nýtt samgonguskjal skrivað og nýggjur løglisti lagdur fram. Politiska skipanin og politikkurin bíða, og tað gera veljararnir eisini. Frá øðrum ársfjórðingi í fjør til annan ársfjórðing í ár er brúkaraprístalið farið 1,2 prosent niður, skrivar Hagstovan Tað eru príslækkingar í nýtslubólkinum býli, sum hava ávirkað brúkaraprístalið mest sei­nasta árið. Rentan á íbúðalánum er farin 9,3 prosent niður, og prísurin á brenniolju til húsar­hald er lækkaður 11,8 prosent. Saman­ lagt er býliskostnaðurin farin 4,7 prosent niður. Prísirnir eru eisini lækkaðir í fleiri øðrum nýtslubólkum. Klædnaprísirnir eru lækkaðir 1,4 prosent, flutningsprísirnir eru farnir 1,7 prosent niður, meðan príslækkingin í nýtslu­ bólkinum ymiskar vørur og tænastur hevur verið 2,3 prosent. Mesti prísvøkstur seinasta árið hevur verið í nýtslubólkinum rúsdrekka og tubbak, 2,2 prosent. Prísirnir á matvørum – samanlagt – hava so at siga staðið í stað seinasta árið. Mestu broytingarnar eru, at kaffi er dýrkað, og kjøt er vorðið bíligari. Annan ársfjórðing hækkaði brúkara­ prís­talið 0,4 prosent samanborið við fyrsta ársfjórðing. Mesti prísvøkstur hevur verið í nýtslubólkunum flutningur, 1,7 prosent, og býli, 1,5 prosent. Mesta príslækking hevur verið í nýtslubólkinum innbúgv, húsbúnaður og líknandi, 0,8 prosent. Matvøruprísirnir eru farnir 0,3 prosent niður seinasta árs­ fjórðingin. Annan ársfjórðing var brúkaraprístalið 117,7 samanborið við 117,2 fyrsta ársfjórðing. Noreg er tað norðurlandið, sum hevur besta umdømið millum fólk kring heimin. Bert Kanada hevur betri umdømi í heiminum Stovnurin Reputation Institute hevur spurt 48.000 fólk um, hvat tey halda um tey ymsu londini í heiminum, og niðurstøðan er, at Kanada hevur tað besta umdømið. Næst á listanum er Noreg, sum samstundis er norðurlendskur vinnari. Norðurlond standa seg sum heild væl á listanum – Svøríki er numm­ar 2, Finland nummar 6 og Danmark nummar 8. Tað eru bæði beinleiðis upplivingar og ein fatan av teimum ymsu londunum, sum fólk hava brúkt í teira svarum. Í niðasta enda á listanum eru lond sum Irak, Iran og Pakistan, meðan Rusland, Kina og Turkaland liggja niðarliga á listanum. Politikkurin er í bíðistøðu Bíligari at liva í Føroyum Noreg hevur best umdømið brúkaraprístal Visti tú? 1. apríl búðu 20.292 fólk í Tórshavnar kommunu – 282 fleiri enn somu tíð í fjør Oddagrein Eirikur Lindenskov blaðstjóri Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Í blaðnum... Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Grafiskt snið/layout: Pætur Eyðunsson Jensen Uppseting: Sosialurin, Tekniska deild Prent: Prentmiðstøðin Miðlahúsið: Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Vikuskifti redaktørur Barbara Holm barbara@sosialurin.fo Lýsingar Frida Mellemgaard, lýsingasamskipari lysing@sosialurin.fo tel. 341826 Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo 20. november 2015 Jørgen Niclasen hevur nógv eftir at læra fyri at byggja upp álit á seg sjálvan Dómurin í Eystara Landsrætti mikudagin hev ur stóran týdning. Tí hann sigur okkum, at tað er í lagi, at fjølmiðlar viðgera valdspersónar ser liga krit iskt. Hann sigur okkum, at tað er ikki í lagi, at pol itikarar við ymsum snildum royna at sleppa sær undan, at ávís viðurskifti koma fram. Í hesum føri, at landið hevur mist peng ar av avgerðum hjá tí manninum, sum er sett ur at varða av landsins pengum. Við øðrum orðum hevur tollmálið týdning, tí tað sigur okkum nakað um metingarevnini hjá Jørgen Niclasen sum politikara. Dómurin sigur okkum eisini, at politikarar skulu tola meira enn onnur fólk. Tað verða sett ir fleiri kritiskir spurningar um viðurskfiti hjá politikarum, sum liva av fólkinum, og sum liva av at taka avgerðir fyri fólkið. Men fyri tað skulu fjølmiðlar sjálvandi upp­ fylla síni krøv um góðan fjølmiðlasið. Vit kunnu kanska siga, at Jørgen Niclasen var hepp in, at hesin dómurin ikki fall fyrr enn eft ir løg tingsvalið. Hann var undir sera stór­ um trýsti – so stórum, at var talan um okk urt ann að lands stýrisfólk, so hevði løg mað ur koyrt við komandi úr starvi. Tí kom dómurin í Føroya Rætti sera væl við hjá Fólkaflokkinum og Jørg­ en Niclasen – og hjá løgmanni. Ein slíkur dómur kann eisini læra pol it ik ar­ ar at spæla meira við opnum kortum. Jørg en Nicla sen kundi sloppið undan øllum roki num, um hann bara legði kortini á borðið bein an­ veg in og alment segði sum var, at hann royndi at rudda upp í fyritøkuni, sum var illa fyri. At lít ið skil var í hjá nógvum vinnufyritøkum tá – og at í mong um førum enn minni skil var í al mennu um sitingini, so sum hjá Taks. Hevði hann gjørt tað, so hevði hetta málið ong antíð verið komið so langt sum til eitt mál í Landsrættinum og kanska í Hægsta rætti við. Men Jørgen Niclasen royndi heldur at sópa mál ið undir teppið. Og tað gongur sjáldan væl – í mun til at stíga alment fram og viðganga síni mistøk og lata veljaran døma út frá tí. Fólkaflokkurin hevur skapt sær umdømið sum ein flokkur, har nógv viðurskifti eru duld, og nógv verður við gjørt í loyndum. Hann er eisini einasti politiski flokk ur, sum noktar fjøl­ miðl um atgongd til lands fundin. Slíkt skapar mis tanka og sáðar mistreysti – og tað virkar bein leiðis óreiðiligt. So hóast drúgvar royndir í politikki, so hev ur Jørgen Niclasen nógv eft ir at læra til at gerast ein álit is­ pol itikari. – Tað er ikki stuttligt, tá man nú er blivin gamal, heldur reiðarin Tað var ikki hissini, sum Mortan Johannesen, reiðari og sjómaður í 64 ár, bar seg fram í Degi og Viku í sjónvarpinum hetta kvøldið. Unga tíðindakvinnan, sum var komin á gátt hjá honum fekk av at vita. Hon varð spurd, um hon hevði nakra neyð, um hon ikki fekk góða løn, at hon tiltuskaði sær virði úr fiskivinnuni. Hetta innslagið í Degi og Viku er fallin mongum fyri bróstið, og hevur verið nógv umrøtt á sosialu miðlunum: – Tað var sum at síggja ein film hjá Almodóvar, at verða boðin innar í hesa fjálgu og litríku bestaborgarastovuna hjá reiðaranum, sum elegant grásprongdur í flottari skjúrtu við høgari flippu kundi siga okkum akkurát hvussu, og hvar, skapið skuldi standa. Íð hvussu er sambært einum uppblástum einaveldisharra. Soleiðis skrivar Birgir Kruse í sínum bloggi á netinum. Og Brigir Kruse heldur fram: Eftir at vera sloppin inn um innasta skinnið hjá reiðaranum, sita vit nú eftir við eini fatan av einum ríkmanni, ið heldur seg vera snýttan fyri seinastu bommini, tey, sum lógu niðast í skálini, nú øll eru farin, og føðigardagurin er liðugur. Sum eitt forkelað barn sigur hann fyri opnum skermi, hvussu harmur hann er um botnórættvísu støðuna. Og sjálvandi skal hann hava fullan rætt til tað. Fyrr var illa. Men hetta havi eg ikki sæð í Degi og Viku áður. Tað mann merkja, at okkurt, sum er sjáldsama gott fyri borgaran, og knapt so gott fyri reiðaran, er hent í dag. Akkurát hvat, kunnu búskaparfrøðingar og fiskifrøðingar útgreina. Eg hefti meg bara við filmiska virðið í hesum sjáldsama nærverandi og sansaliga innslagi. Fólkaflokkurin man vera einasti flokk­ ur í demokratisk heiminum, sum noktar fjølmiðlum atgongd til landsfund Allir politiskir flokkar bjóða fjølmiðlunum við til lands fund irnar. Uttan Fólkaflokkurin. Tað er greitt, nú Miðlahúsið frá Fólka flokk­ i num hevur fingið at vita, at fjølmiðlar ikki sleppa á landsfundin hjá flokkinum, sum verð­ ur í morgin leygardagin. Flokkurin hevur kallað til landsfund leyg ar­ dag in, og tá eingin innbjóðing kom í Miðlahúsið, so varð spurt, um fjølmiðlarnir ikki sleppa við. Og svarið varð greitt: Nei, fjølmiðlarnir sleppa ikki við til landsfundin hjá Fólkaflokkinum. Mikudagin fall dómur í Eystara Landsrætti, sum fríkendi teir journalistar, sum Jørgen Nicl a sen hevur stevnt fyri ærumeiðing. Um tað hevur havt ávirkan á avgerðina hjá Fólka flokk­ i num er óvist. Men fyrr hava fjølmiðlar havt at gongd landsfundin hjá Fólkaflokkinum eisini. Vit kunnu so bara staðfesta, at Fólkaflokki­ num ikki dámar tann opinleika, sum eyðkennir allar aðrar flokk ar í Føroyum – og í øllum øðrum demo krat iskum londum við. Spell... Politikarar skulu tola nógv meira Jørgen noktar miðlum atgongd DulDur lanDsfunDur misnøgD Les eisini blaðið á telefonini Steasdadadlóg Eyasdasdadasdarg Tíðargrein síða 28­29 asdadads asdasdasd sdsdsds síða 16­17 Visti tú? At fólkatalið í Føroyum var 49.006 1. oktober 2015 Mortan Johannsen, skipari og reiðari og sjómaður í 64 ár »Her er eingin neyð. Her stendur glansurin rundan um okkum allastaðni. Sjálvandi er munur á fólki. Tað hevur tað altíð verið og tað fer tað altíð at vera« Oddagrein Eirikur Lindenskov blaðstjóri »koma og taka hoyla molivittið« Nú var Mortan grummur Í blaðnum... Les eisini blaðið á telefonini Ein nýggj stjórnar­ skipan gagnar Føroyum Jóannes Eidesgaard Tíðargrein s28-29 USA vil ikki steðga IS Norskur professari síða 26-27