týsdagur 24. november 2015síða 2

Mikudagur 25. november 2015 · Nr. 136 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Stovnaður: 1927 Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Oddagrein Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Leingi er tað, ið væl skal vera kunnu vit siga, nú lands­stýr­is­kvinn­an í ment­a­mál­um hevur lyft lok­inum, hvussu føroysku fjøl­miðl­ar­nir skulu skip­ast. Hjá okkum sum fáast við privat fjøl­miðl­a­virk­semi í Føroyum hev­ur tað sæð út sum eitt stríð utt­an enda at fáa pol­it­ik­ar­ar­nar at javn­seta priv­ atar og al­menn­ar fjøl­miðl­ar. Kring­ varp Før­oya hev­ur við lands­kassa­ num í ryggi­num dump­að prís­ir fyri at taka sum mest av lýs­ing­ar­markn­ að­i­num frá privatu miðlu­num. Kapping er góð, men øll kapping er ikki góð. Tá almennir pengar bein­ leið­is verða mis­brúkt­ir til at kroysta priv­at­ar kapp­ing­arneytar, tá er tað rív­andi galið. Nú er fjølmiðlamarkanðurin broytt­ur so nógv, at tað er ov seint at tosa um at »flyta« lýsingar úr al­ment­ fíggj­aða Kring­varp­i­num til priv­at­ar før­oysk­ar miðl­ar. Kapp­ing­in utt­an­ eft­ir er so stór, at stórur partur av lýsingarmarknaðinum longu hevur flutt seg til Facebook, Google Adds og aðrar skip­anir, sum skovla lýs­ing­ar­ peng­arnar av landi­num í staðin. At allur bati bøtir, velja vit at trúgva. Men tá landsstýriskvinnan tos­ar um, at »hesin stuðul kann styrkja føroyskan journalistikk, eft­ ir­út­búgv­ing, starvs­læru­pláss og brúk­ ast til út­beringarstuðul fyri tíð­inda­ bløð«, so tykist tað ikki sum tað liggur fremst í huga at tryggja grundarlagið hjá verandi redaktiónum at virka. Tað kann so ikki vera meiningin, at løgtingið skal fíggja einstøk fjøl­ miðla­fólk við miðlastuðli, sum ar­ beiða við einum hvørj­um íverk­set­ ara­virk­semi fyri út­vega sær eina per­sónliga inntøku. Tað kann held­ur ikki vera meiningin, at fjøl­miðla­stuð­ ul skal brúkast til at fáa næmingar úr donskum journalistskúlum í starvs­ venjing í Føroyum. Ein fjølmiðlastuðul skal at styrkja grund­arlagið hjá red­ak­tión­um at virka og fremja dygargóðan journ­al­ i­stikk. Tí eigur eitt krav um stødd av red­ak­ti­ónum og lønarútgjaldingum sjálv­andi at vera grundarlag. At taka inn starvsnæmingar er ein ná­túr­lig­ ur partur av at reka fjølmiðlavirsemi – bæði alment og privat. Sjónvarpslýsingar tykjast á onkr­ an hátt at verða friðhalgaðar – og spír­andi filmsvinna verður týðum nýtt sum grundgeving. Vit vildu ynskt, at sama fyrilit varð sýnt bæði spír­andi og blómandi og verandi journ­al­istum, sum virka og hava virk­að í føroyska fjølmiðlaheiminum und­ir sera trongum korum í mong harr­ans ár. Sjónvarpslýsingar eru skjótt ein saga blot. Kringvarpið fær ikki nógv­ ar inntøkur tann vegin, tí tær flyta seg eisini á internetið, har føroyskt fram­leidd­ar sjóvarpslýsingar fara at blóma í næstum. Við bíða spent at frætta, hvussu hendan samgongan ætlar at raðfesta priv­atar tíðindaredaktiónir til frama fyri at fremja dygdargóðan journ­a­li­ stikk. Endmálið er at styrkja journalistikkin í miðlunum LEINGI ER TAÐ IÐ VÆL SKAL VERA Gevur okkum styrki til at gera tað enn betur SÍÐA 18 Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Mikudagsblaðið verður borið ókeypis til hvørt húsarhald í Føroyum! Kári P. Højgaard, ­ting­mað­ur, vil hava løgmann at greiða frá um, hvørjar ætlanir eru við Sam­haldsfasta. Hann hevur sett honum fýra spurn­ingar, sum hann skal svara skrivtliga sum grein 52 spurningar. Hann spyr, um Samhaldsfasti skal verða bulurin í nýggju pen­sjóns­skipanin, um Sam­ halds­fasti skal avloysa galdandi pen­sjónss­kipan, um tað er rætt, at fólk sum partvís hava búð og arbeitt í Danmark ella Grøn­landi, ongan trup­ul­leika hava viðvíkjandi fólka­pensjónini, men koma undir 40 ára kravið, ið er gald­andi fyri at fáa fult útgjald úr Sam­halds­ fasta, og um løgmaður fer at taka stig til at rætta henda skeiv­leika. Løgtingsmaðurin vís­ir á, at um føroyingur hev­ur búð í Danmark ella Grøn­landi og flytir heim til Før­oya at búgva, eru ongir trup­ul­ leik­ar sambært gald­andi pensjónskipan. Brot­pen­sjón er ikki galdandi inn­an fyri ríkið, so tískil fær við­kom­ andi fulla fólkapensjón eftir før­oysk­ari lóggávu. Fyri at fáa fult útgjald úr Sam­halds­fasta krevst hin­ veg­in, at ein hevur ver­ið 40 ár á føroyska ar­beiðs­markn­ aði­num, tí at brotpensjón er gald­andi fyri samhaldsfasta inn­an fyri rík­is­fel­ags­skap­ in. Hev­ur ein t.d. búð og ar­ beitt 20 ár uttanlands, fær við­kom­andi bert hálvt gjald úr sam­halds­fasta. Hetta er eisini gald­andi fyri persónar, sum hava goldið fult gjald til grunn­in, síðan hesin varð stovn­að­ur í 1991. Um teir koma frá landi, sum hava líknandi skip­an sum okk­ara, skuldi ong­in trup­ul­leiki verið, tí tá fáa tey tað, sum tey missa her, end­ur­gold­ið frá landinum, har tey hava búð. Øðrvísi er, um tey td. hava búð nøkur ár innan rík­is­fel­ags­skap­in (Grønland el. Dan­mark), so er ikki sami møgu­leiki. Brot­ pen­sión­in er ikki galdandi inn­an rík­is­fel­ags­skapin, með­an hon er gald­andi fyri sam­halds­fasta. Soleiðis fara hesi at missa, tá tey flyta til Føroyar, meðan tey fáa dup­ ult, (t.v.s. bæði fulla grøn­ lendska fólkapensjón og sam­halds­fasta úr Føroyum), um tey td. flyta til Grønlands. Kári spyr um Samhaldsfasta Sunnudagin, sum er fyrsti sunnu­dagur í advent, skipar Li­ons Club Tórshavn fyri sín­um árliga adventstiltaki fyri alla familjuna. Í ár fer stuð­ul­in til Sjúklingahotellið Tórshavn. Sum vant, verður Plan­tasj­ an pyntað við ljósum í greinu­ num, báli og ljósblussum í ánni, har sum tiltakið er, so tað verður so hugnaligt sum møgu­ligt. Sum vant, ber til at keypa sær jóla­dek­o­ra­tiónir, tilfar til deko­ra­ti­ón­ir og annað til hugn­an og hitan, ið hoyrir ad­ vent­ini og jólunum til. Eisini kemur Havnar Horn­ or­kest­ur at lívga løtuna við nøkr­um góðum tínum, og jóla­menni­nir vitja við onkrum góð­um til børnini. Og so ber ann­ars til at keypa sær kakao, boll­ar, vaflur og sunkist Talan er um eitt tiltak, ið er fyri alla familjuna, samstundis sum fólk – eins og vanligt er, tá Lions Club Tórshavn skipa fyri – kunnu stuðla ein­um góðum og vælgerandi enda­ máli. Hesaferð verður ágóðin av jóla­hugna­num latin Sjúk­ling­ a­hot­ell­i­num Tórshavn, ið so kann fáa sær nýggja út­gerð til venj­ingarhølið, sum er niðri­ und­ir á hotellinum. Verandi venjingarútgerð er fyri­gingin, og tað kemur illa við, tí venjingarhølið verður ann­ars dúgliga brúkt av teim­um, ið eru á hotellinum í sjúklingaørindum, so tí er stór­ur tørvur á at fáa nýggja út­gerð. Ætlanin er at keypa ein kros­s­trenara, eina kondi­ súkklu og eitt renniband, so tey, ið eru á hotellinum, kunnu venja, hava tey hug til tað, og jólahugnin hjá Lions Club fer vónandi at gera tað møg­u­ligt. Jólahugni í Plantasjuni í Havn Tað er altíð stak hugnaligt í Plantasjuni, tá Lions Club Tórshavn skipar fyri sínum árliga jólahugna fyrsta sunnudag í advent Sinnops­ gassið leiddi læknaheimin til kemo HEILSUSÍÐAN SÍÐA 6