týsdagur 29. desember 2015síða 2

Mikudagur 30. desember 2015 · Nr. 150 mikudagsblaðið Stovnaður: 1927 Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Oddagrein Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Eitt dømi um, at tingfólk ikki altíð vita, hvat tað er, sum tey gera, man vera grindalógin, sum eitt fullsamt løg­ting samtykti í maimánaði í ár. 26 tingfólk, sum vóru á fundi hend­an dagin, atkvøddu fyri upp­skot­i­num hjá Jacobi Vest­ er­gaard, sum tá var avvarðandi lands­stýr­is­mað­ur á øk­i­num. Og úrslitið er tann síð­an so nógv umrødda grindalógin, sum millum annað ásetir, at fólk fáa bót ella fongsulsrevsing, um tey síggja eina grind uttan at boða frá. Hóast øll tingfólk úr øllum flokk­um tá vóru samd við lands­ stýr­is­mann­i­num, so er støðan kortini broytt – og spurnarumfar hjá Kring­varp­i­num hevur víst, at stór­ur meir­i­luti er mill­um tingfólk at broyta hesa frá­boð­an­ arskylduna, sum er kom­in ferða­ vinnuni sera illa fyri. Men fyrrveradi lands­stýr­is­ mað­ur­in – sum er kendur fyri at vera sera treisk­ur og tvørur stend­ ur við sítt. Hann heldur, at tað er púra rætt at revsa ferða­fólk, sum koma til Føroya at fremja tað brots­verk ikki at boða frá eini grind, um tey síggja hana. Vit kunnu sjálvandi vera ymisk á máli um politisk viðurskifti, men tað gev­ur onga meining at hótta fremm­anda­fólk – sum ikki skilja grinda­dráp og føroyska mentan – við revs­ing fyri ikki at boða frá eini grind. Tí hvussu stórur eru trupulleikin? Er tað yv­ir­høvur ein trup­ulleiki, at vit misa grind­ir, tí at ferða­fólk ikki boða frá? Valla. Hinvegin er longu stað­ fest, at fleiri ferðamannaskip hava boðað frá, at tey ikki koma til Før­ oya, tí ferða­fólk verða sett í vanda fyri revs­ing, um tey koma fyri tí van­lagnu at síggja eina grind – og ikki fáa seg til at boða frá. Kanning gjørd fyri Tórshavnar havn vísir, at 15 ferðamannaskip færri – 40 í mun til 55 – koma á Havn­ina í ár. Tað merk­ir sambært út­rokningum, at ferða­fólk fara at leggja 7,3 milliónir krón­ur færri eftir seg – sum aftur merk­ir 25 árs­ verk færri. Tað sigur seg sjálvt, at her er pol­it­iska arbeiðið av hand­a­hógvi merkt. Sagt verður, at tað er longu ov seint at bjarga ferða­fólka­ári­ num 2016. Men fyri at bjarga støð­ uni í 2017, so mugu broytingar ger­ ast sum skjót­ast. Og álvaratos. Hetta var ein brøl­ari, sum ikki bara Jacob Vest­ er­gaard, men sum alt løgtingið gjørdi. Tað hevði tí sømt seg, at løg­tingið sum skjótast tók av aft­ ur hesa lóg og bað ferðafólk og ferða­vinnu um um­ber­ing fyri at hava komið Føroyum og vinnuni út í hesa snópisligu støð­una. Miðlahúsið ynskir øllum eitt gott og eydnuberandi nýggjár Selja atgongumerki fyri yvirprís Broytið grindalógina Sjálv­ bjargni og sam­ halds­festi Kristina Háfoss tíðargrein 14 Ør­ skap­ur og skomm Heri Mohr Kjak Síða 15 Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útselt hevur verið til allar sýn­ing­arnar av Fólk og Dólg­ ar í Kardamummubýi, sum Havnar Sjónleikarafelag hevur sett á pall í Sjón­leikar­ a­húsinum í Havn í vetur. Og sum vera man, um útselt er, er oftast onkur, ið ikki hevur fin­gið atgongumerki. Í slíkum førum koma fólk ofta í ta støðu, at tey eru sinn­aði at rinda eitt sindur meiri fyri atgongumerki fyri at tryggja sær eitt, meðan onkur annar kanska sær møgu­leikan at vinna sær eitt sind­ur av peningi. Seinastu dagarnar eru at­gongu­merki sett til sølu, millum annað á sos­ i­alu miðlunum, við ein­um minsta prísi væl yvir prís­ in á upprunaligu at­gongu­ merkju­num. Líkt er held­ur ikki til, at tað er trup­ult at sleppa av við hesi yvir­prís­ aðu atgongumerkini. Nú tekur Havnar Sjón­ leik­ara­felag tó til mótmæli. – Havnar Sjónleikarfelag vil boða frá, at víðarisøla av at­gongumerkjum fyri yv­ir­ prís, als ikki verður góðtikið. Hetta er ólógligt, og verður meld­að til løgregluna. Vit vilja eisini broyta hugburðin, at "øll gera tað, tískil er tað ok". Tað er, sum sagt, ólógligt og sera ófeitt. Líknandi avbjóðingar hava eisini verið í samband við útseldu dystirnar hjá før­oyska a-landsliðnum og onkrar útseldar tón­leika­ fest­i­valar. Í slíkum før­ um hevur løgreglan sagt, at skynast skal á, um ein persónur hevur keypt fleiri atgongumerki við tí fyri eyga at selja tey fyri yv­ir­ prís, og at ein persónur av eini hvørjari orsøk ikki kann fara til tiltakið sjálvur, og tí selur síni atgongumerki. Um onkur tá er sinnaður at rinda meiri, so er tað eitt mál mill­ um keypara og seljara. Hóast tað hevur ligið og savn­að dust í nærum eitt ár, so mintust øll tingfólk brád­ liga til tað í evstu løtu í løg­ ting­i­nmum gjáranáttina. Tí ikki færri enn tvey uppskot komu til at játta pengar til eina dem­sætlan. Tað var í februarmánaði í ár, at ein arbeiðsbólkur, mann­að­ur við fakfólki og av­ varð­andi hjá demenssjúkum, hand­aði landstýrisfólkunum í al­manna- og heilsumálum framferðarætlanina “Gloymsk – men ikki gloymd”. Men síðani er ikki nógv hent. Á jólum fór fólk við áhuga fyri málinum í blekk­ hús­ið – og tað eydnaðist, tí gjára­náttina samtykti løg­ ting­ið at játta 250.000 krónur til ætl­anina. Sigrún Mohr, býráðslimur í Havn og avvarðandi, er fegin um, at pengar nú eru játtaðir til dem­ensætlanina. – Hetta er at fegnast um, hóast tað ikki røkkur langt. Spurningurin er so, hvat ætlanin er at brúka upp­ hædd­ina til? Hvat fæst fyri hesar krónurnar? Sambært dem­ens­ætlanini skulu 2,75 milli­ónir krónur til at fáa demensdepilin at virka: hálv mil­l­ión til høli og útgerð og 2,25 milliónir til árligan rakst­ ur, sigur hon og heldur fram: »Nógva kjakið seinastu dag­ar­nar um hesa ætlan hev­ ur vónandi gjørt, at hetta á­litið ikki verður gloymt, men tikið fram skjótast gjørligt og ar­beitt við. Tað, eg hoyrdi av kjaki­num frá løgtingsins røðar­a­palli, gav mær ta fatan, at fleiri kendu millum lít­ið og einki til hesa ætlan. Tað verður vónandi øðrvísi fram­ eftir. Demensdepilin, ið er horna­stein­urin í demens­ætl­ anini, er landsins ábyrgd og má skip­ast fyrst, um komm­ un­urnar skulu kunna liva upp til sína uppgávu og ábyrgd. Londini kring okkum gera nógv burtur úr hesari stóru avbjóðingini við støði í for­ sagnum um framtíðar fólk­a­ sam­ans­eting og heilsu. Tíverri eru vit eftirbátur á hesum øki­ num – í løtuni. Allur bati bøtir – livst, so spyrst. Við ynskinum um eitt gott nýggjár« Sigrún Mohr Øll mintust demensálitið