hósdagur 14. januar 2016síða 2

Í blaðnum... Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Grafiskt snið/layout: Pætur Eyðunsson Jensen Uppseting: Sosialurin, Tekniska deild Prent: Prentmiðstøðin Miðlahúsið: Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Vikuskifti redaktørur Barbara Holm barbara@sosialurin.fo Lýsingar Frida Mellemgaard, lýsingasamskipari lysing@sosialurin.fo tel. 341826 Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo 15. januar 2016 »Stríðið« hjá Paul Watson og sleikj­ ar­um hansara hevði øvuta ávirkan Mikukvøldið var nýggjur grindaflimur sýnd­ ur í Norð­ur­landahúsinum, sum føroyskir grind­a­and­støð­ingar hava gjørt – og sum tey hava fingið BBC legenduna David Att­en­bor­ ough at hjálpt til við sum upplesari. Tað er áhugavert, at føroyingar sjálv­ir kunnu framleiða tilfar, sum setir spurn­ar­ tekin við tað, at vit í Føroyum drepa grind. Vit hava seinastu 30 árini við jøvn­um mill­um­bilum verið órógvað av sjálv­út­ nevnda um­hvørv­is­stríðs­mannninum Paul Wat­son, sum als ikki hev­ur gang­að teirri søk, hann sigur seg ar­beiða fyri. Paul Watson er bara ein modernaður sjó­ræn­ari, hvørs størsta kynstur er at lokka peng­ar frá rík­um fólkum, sum ikki hava nóg mik­ið at hugsa við til at finna útav, at tað er eitt ó­reið­i­ligt spæl um pengar, sum Paul Wat­son stríð­ist við. Hevði tað ikki verið fyri Paul Watson og hans­ara fel­ags­skap, so hevði grindadrápið ikki havt tað sama kjøl­festi millum før­oy­ ingar. Tí tá ein per­són­ur kemur uttanífrá at siga okkum, hvar skap­ið skal standa – sum so týðuliga hev­ur ó­erlig og reiði­lig motiv – so virkar tað í besta føri øvugt. Føroyingar drepa grind og eta grind fram­veg­is. Størsti partur okkara heldur, at hetta er fín­asta lagi, og tá vit vísindaliga kunnu prógva, at føroyska hvala­veiðan ikki hótt­ir hvala­stovn­in, so eru eingi argument fyri at stega hesum ald­ar­gamla siði – uttan júst tann trupulleikin, sum lond úti í heimi hava skapt. Nógv av fólku­num, sum komu higar at mótmæla, koma júst úr hes­um londum, sum hava dálkað okk­um um­ hvørv­ið so illa, at tað fer at gera enda á bæði hvala­stovni og hvalaveiði. Føroyingar steðga ikki at drepa grind, fyrr enn vit trúgva á­var­ing­u­num frá Pál Weihe & Co um, at hval­a­kjøt er so eitrað, at tað snøgt sagt ikki er mann­a­føði. So kunnu vit tosa um at fáa búskaparliga javn­vág við at fáa ferðafólk higar at hyggja eft­ir hvali – til whalewatching, sum tey kalla tað aðr­a­staðni. Men tey tølini, sum komu fram í filmi­num mikukvøldið vóru so smá, at tey muna einki í mun til ta bú­skap­ar­ í­skoyt­ið, sum grind­a­dráp­ið er. Vit kunnu eisini spyrja tey, sum kenna far­vatn­ið kring Før­oyar, hvussu nógv­an hval tey síggja. Valla fleiri enn talið á grinda­drápum. Nú Sea Shepherd meldar pass, so er frið­ ur av teim­um. Eft­ir er so um­høvrv­is­dálk­ ing­ini, sum er okkara størsta hótt­an. Í dag eru 116 ár síðani William Heinesen varð føddur Mentanarvirðislønir Lands­ins verða hand­aðar í dag – á føð­ing­ardegi Will­ i­am Heine­sens – klokkan 18 í Norð­ ur­landa­hús­i­num. Í sambandi við hand­anina verða røð­ur, upplestrar, tón­leikur og aðr­ar framførslur. Kring­ varp Føroya út­ varp­ar tiltakið og send­ir beinleiðis frá há­tíð­ar­haldi­num eftir tíðindini kl. 18.00. Tríggjar virðislønir verða handaðar. Mentanarvirðisløn Landsins, sum er kr. 150.000, verður latin listafólki, sum hevur skapað list á høgum støði, sum tøkk fyri útint listarligt avrik. Heiðursgáva Landsins, sum er kr. 75.000, verður latin mentafólki, ið hevur virkað til frama fyri mentanarlig virði, sum hava týdning fyri føroyska mentan, list og mentanararv. Seinastu árini hevur ein virðisløn verið latin til ungt listafólk, sum er kr. 50.000, og hon verður eisini latin í ár. Afturat virðislønunum verður ein sømdargáva, ið er lívslang heiðursgáva á kr. 20.000 um árið, latin listafólki, fyri útint listarligt avrik, ið verður mett at hava týdning fyri samtíð og framtíð. Menamálaráðið sigur, at Rigmor Dam, mentamálaráðfrú, gleðir seg eisini til eina serstaka mentanarliga avdúking, sum verður almenn hetta kvøldið í Norðurlandahúsinum. Hátíðarhalda gamlar for­ druknar popp­ ar­ar – men ikki tingfólk... Fyri nøkrum ár­um síðani gavst Kring­varp­ ið við at hava minn­ing­ar­orð um fyrrverandi politikarar. Hetta hevði annars verið fastur táttur. Teir vóru ikki nóg stórar fyrimyndir til tess, vildi onkur vera við. Men nú hevur Kringvarpið tikið táttin uppaftur – men ikki við deyðum politikarum. Nei, nú er tað við deyðum rokkarum ymsa staðni frá. Talan er ikki um fimm minuttir minningarorð – sum við politikarum. Eita teir Lemmy ella Bowie, so verða tveir tímar sendingar, har – og so verður skálað við sama slag brennivíni, sum teir drukku – um vertirnir eisini roykja tað sama sum teir, meldar søgan tó einki um. Eyðvitað mugu politikarar upp á eitt hægri listarligt støði, um teir ætla sær minningarorð í Kringvaprinum. Sea Shepherd fær fleiri at drepa hval Popparar fram um politikarar kvf Les eisini blaðið á telefonini Krámi eftir friðskjóli Umafturum Høgni Djurhuus síða 40 Nevndin hjá Høgna nærkast Tíðind síða 24 Visti tú? At Sea Shepgherd vitj­aði í Føroyum fyrstu ferð í august í 1985? Oddagrein Eirikur Lindenskov blaðstjóri mentanarvirðisløn: Serstøk mentanarliga avdúking á degi Williams Hendan myndin er frá 1924. Teir fýra mentamenninir eru: J. H. O. Djur­ huus, Jørgen-Frantz Jacobsen, Will­iam Heinesen og Hans A. Djurhuus