mikudagur 30. mars 2016síða 15

15 Hósdagur 31. mars 2016 · Nr. 36 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 FAGNAÐARLØTA FYRI NÝGGJA STAPANUM Stapanum: – Hetta er frystilínuskip. Tí verður aktiónsradius væl størri, enn hann er hjá skip­inum, sum nú broytir navn til Skørin. Tað skipið fer framvegis at vera á ísfiskaveiðu undir Føroyum og Íslandi. Nýggja skipið fer haraftrat at royna undir Grønlandi, har Føroyar nú eiga kvotu, og har avtalur tey seinnu árini eru gjørdar við grønlendsk reiðarí, og so er tað Flemish Cap, sum vit ætla, at Stapin skal royna, tá ið nýggja kvotuárið tekur við eftir nýggjár. Jóhannus Danielsen, borgarstjóri í Nes kommunu, fagnaði nýggja skipinum: – Tað vóru menn her á pláss­inum, sum vóru teir fyrstu at fáa línuskip til Før­oya í 1956, tá ið Vestur­ havið Blíða kom. Síðani hava línuskipini her á Toft­um havt týdning sum arbeiðs­pláss og sum veitarar av vøru til arbeiðspláss á landi. Fyrsti Stapin, sum var bygdur í Vestmanna, kom higar í 1969. Hesin Stapin er tann fjórði. Tað hevði verið áhugavert at vitað, hvussu nógvir teir eru, sum hava mynstrað við FD 32. Teir eru mangir, og umframt sum arbeiðspláss hava skipini havt týdning sum sosialur felagsskapur, segði Jóhannus Danielsen, borg­arstjóri, og minti á, hvussu Jóanes Niel­ sen, skald­ið, hevur lýst lívið og felags­skapin umborð á Stap­an­um. Fjølbroytt søga Jógvan I. Olsen, fyrrverandi løgtingsformaður og lands­ stýrismaður, er 85 ára gamal. Hann var 38, tá ið hann sam- an við bróðrinum Jákupi og svágrinum Peturi Hansen á Stykkinum stovnaði pf. Regn. Jógvan, sum framman- undan hevði verið skipari á Jógvani Norðri, átti tríggjar fjórðingar og hinir báðir tann síðsta fjórðingin. Hóast Jógvan síðani á heysti í 1970 og fram til í 1998 var nógv upptikin av polit­ iskum arbeiði, so hevur hann verið nógv uppi í fiskarínum og fiskivinnuni. Hann kennir nógv til søguna um hesi viðurskifti, og tá ið hann tók orðið á havnarlagnum á Toftum í dýrdarveðrinum leygardagin, kendist tað sum serligur friður og tign yvir løtuni. Jógvan leit bæði aftur­ eftir og frameftir: – Vit eiga eina drúgva skipa­traditión her á Toftum. Tvær tær fyrstu sluppirnar komu higar longu í 1897. Aðra átti eitt partafelag, sum bar navnið As. Kongs­ havn. Partapeningurin var 3.300 krónur. Um vit siga, at eginpeningurin var ein triðingur, so kostaði skipið tíggju túsund krónur. Tað vóru nógvir pengar tá. Dáv­ ur Davidsen ella Dávur á Kvíggjarheyggi var ein av eigarunum, og hann førdi skip­ið, sum bar navnið Prince of Wales. Hina sluppina átti parta­ felagið As. Toftir. Tað var Hans Andreas Heinesen, skipari í Hoygarðinum, sum var stigtakari. Henda slupp­in bar navnið Ida. Bæði skjeyt­ ini vóru dagfest sama dag – 24. juni 1897. Teir báðir, Dávur á Kvíggj­ arheyggi og Hans Andreas í Hoygarðinum, vóru systk­ ina­børn. Pápi Dáva á Kvíggj­ ar­heyggi var tann til­tikni útróðrarmaðurin Jørg­in á Nesi ella Jørgin á Gørðum, sum hann varð nevnd­ ur. Hann var víða kend­ur kring landið. Mamma Hans Andreas í Hoy­garð­inum, Petronella Susanna var systir Jørgin. So veiði­hug­ur- in hjá teimum báðum – Dáva og Hans Andreasi – mundi ikki koma burtur úr ongum. Síðani tá hevur fiski­vinn­ an verið tað berandi fíggjar­ liga støðið her hjá okkum. Og ein rúgva av fiskiførum eru komin og farin, og vit hava havt ymisk reiðaríir og fiskavirkir – ofta saman við handlum. Nógvir og góðir fiski­menn hava mannað skip­ini. Um seinasta aldarskiftið spurdi Dimmalætting sínar lesarar, hvønn teir hildu vera aldarinnar skipara. Tann heiðurin, at verða kosin aldarinnar skipari, fall Júst í Túni á Toftum í lut. So vit hava nakað at liva upp til her á plássinum. Umstøður broytast Og Jógvan I. Olsen helt fram: – Umstøðurnar broytast alla tíðina. Alt er til sína tíð, og í fiskivinnuni er tað ógvu­liga týdningarmikið at kenna sína vitjunartíð. Tað hevur sínar fyrimunir, at hetta línuskipið kann frysta fiskin so hvørt, hann verður veiddur. Fiskurin verður longri frískur, og keypararnir hava møguleika at tiðna upp so hvørt, sum teir hava tørv á tí. Hetta skipið verður fjórði Stapin, ið verður í sama reiða­rí­ið, sum hinir eisini hava verið í, síðani tann fyrsti kom í 1969. Nógvir eru teir, sum hava verið við til at manna skipini í longri og styttri tíðarskeið. Eg vil fegin bera eina hjartans tøkk til allar hesar manningar og takk fyri tíðina, vit hava arbeitt saman. Tað er týdn­ ingarmikið at hava góð skip, men tað er ikki minni týdn­ ingarmikið at manningin er góð. Manningin, sum fer at manna hetta skipið, er fyri mesta partin manningin av skjótt fyrrverandi Stap-an­ um. Teir hava víst í verki, at teir hava ført manga stóra og væl hagreidda veiðu til lands. Og eg tori at leggja aftrat, at eg ikki havi sæð nakað skip, sum hevur verið betri hildið enn henda Stapan, sum tit hava havt ábyrgdina av und­ anfarnu árini. Fyri tað hava tit uppiborið bæði tøkk og rós. Manningin telur skiparan og mannskapið, og so skulu reiðarin og eigarin teljast uppí. Eitt sovorðið team kann í ávísan mun samanberast við eitt fótbóltslið. Hvør mað­ur hevur ábyrgd av sín­ um plássi, har tað er neyð­ ugt við ábyrgd, áliti, og sam­ starvi, um besta úrslitið skal røkkast. Skipið er eisini heimið hjá manningini, tá ið teir eru til sjós, tí ræður tað um, at umstøðurnar eru at trívast hjá manningini. Eg ivist onga løtu í, at fyritreytirnar eru góðar umborð á hesum skipinum. Tað er ikki bara á sjó­ num, at umstøðurnar alla tíð­ina broytast. Inntil fyri heilt stuttum var her, sum vit nú standa, ein land- ingar­miðstøð. Hon er hildin uppat og burturbeind, tí ann­að virksemi skal vera her. Harvið standa vit aftur fyri nýggjum og stórum av­ bjóðingum. Og um tað skal eydnast, so er neyðugt, at vit í álvarsligan mun taka okkum av havnarlagnum við tí máli, at tað skal vera kyrt og nøkta nútíðar virksemi og tørv. Eisini má berast so í bandi, at tað aftur skal bera til at avreiða fisk á Toftum. Seinastu tíðina er fiski­ flot­in minkaður munandi. Tí er tað kveikjandi, at vit kunnu taka ímóti fyri okkum nýggjum og nýmótans skipi. Mítt ynski er, at Harrin má vera vernd og skjøldur hjá hesum skipi og manningini, og at hann vælsignar teirra strev við havsins ríkidømi, endaði Jógvan I. Olsen sína heilsu, áðrenn Kristmund Johannesen, reiðari, bjóðaði til ábit og at síggja skipið. Umborð bar millum ann­ að til at hitta skiparan, Jákup Eli Eidesgaard av Eiði, sum higartil hevur ført gamla Stapan og nú hevur fingið litið nýggja Stapan upp í hend­ur. Anfinn Olsen eigari og Ingvald-John Husby fyrrverandi eigari Jógvan I. Olsen stovnaði pf Regn í 1969 Nógv fólk var samankomi› á Tofta kai Jákup Eli Eidesgaard skipari Jóhannus Danielsen borgarstjóri