mikudagur 18. mai 2016síða 2

Hósdagur 19. januar 2016 · Nr. 56 mikudagsblaðið Stovnaður: 1927 Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Oddagrein Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Kjakið um orkukeldur til upphiting av bústøðum í Føroyum fekk líka­ sum eina aðra vend, tá olju­stjóri á ork­u­ráð­stevnu í Norð­ur­landa­húsi­ num – og í lesarabrøvum ann­ars – hev­ur funn­ist harð­liga at lands­ stýr­is­kvinnu og Jarðfeingi fyri at renna ør­indi fyri tey, sum framleiða og selja hita­pump­ur, Hann vil vera við, at landsstýrið gjøgn­um Jarðfeingi er farið bein­ leið­is at marknaðarføra hitapumpur – og at fólkini har eru sannførd um, at hita­pumpur eru tað einasta sálig­ ger­andi. Hesum er hann als ikki samd­ur í – og sigur, at hetta er bein­leið­is vill­leið­andi og vísir á, at hita­pumpu­ ski­p­anir og el-bilar dálka meira enn ein van­lig oljufýr, tí at SEV brúkar tung­olju til sína orkuframleiðslu, og at tungoljan dálkar nógv meira enn van­liga ráoljan, sum verður nýtt í olju­fýrum. Eisini hava onnur víst á tann sonevnda orkuvarðan, har víst verður á, at vit fyrst og femst eiga at hugsa um at avmarka tørvin á upp­ hit­ing við bjálving, avmarka nýtslu av streymi, endurvinna hita og at stýra orku­nýtsluni – áðrenn vit velja okk­um orkuskipan. Sjálvandi hanga øll hesi við­ur­ skifti saman. Og sjálvandi bøtir tað lít­ið, um vit bara hugsa um orku­skip­ an og als ikki um at spara, at end­ur­ nýta og at bjálva so væl, at tørvurin á upp­hit­ing verður avmarkaður. Men harfrá og so at avskriva hitapumpur við tí páskotið, at tær dálka meira, tað er heldur ikki rímuligt. Tað ber til at gera nakað við út­lát­ ið hjá SEV. Eins og tað ber til í bilum at reinsa útláitð, so ber tað sjálvandi eis­ini til hjá SEV. Men sjálvandi skal útlátið avmarkast mest við, at tørv­ ur­in á olju til orkuframleiðslu fyrst verð­ur avmarkaður til seinni at verð­a sleptur heilt. Tað er sjálvandi mál­ið hjá okkum øllum. At vit nýta hitapumpur – og fylgja øllum teimum góðu ráð­u­num til bjálving, avmarking og end­ur­ nýtslu – má vera vegurin. Tí tað ber til at fáa el-framleiðsluna grøna – og grøn­ari, enn hon er í dag. Um øll húski hinvegin halda fast við hvør sína oljufýr, so gongur ong­ an veg við at sleppa oljuni. Nýtslan kann gam­aní avmarkast við bjálving og end­ur­nýtslu, men vit sleppa tá ikki und­an oljuni. Tað er tí skyldan hjá øllum at stremba ímóti grønum skipanum. Olju­útreiðslunar hjá samfelagnum eru risa­upphæddir, sum saktans kunnu dugna meira við útbygging av varandi orku í Føroyum. Vit hava nógv tilfeingi, sum ikki er troytt enn, so sum eitt nú sjóvarfalsorku. Vit mugu tí ikki halda hánt um tey, sum stríðast fyri hitapumpum ella fyri varandi orku, hóast tað fer at broyta fíggjarligu valdsjavnvágina á orkuøkinum. Sjálvandi skulu øll stremba ímóti grønari orkuskipanum grønt ella svart gull Minn­ ast Jens Guttesen 100 ár tíðindi síða 16-17 Olja ella ikki Petur Mohr kjak Síða 18 Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Mikudagsblaðið verður borið ókeypis til hvørt húsarhald í Føroyum! – Seinast valdi hann stjóra­ starv­ið framum, men tað ger hann ikki hesaferð. Tað kom sum snarljós av blá­um himli, tá Vodafone í síðstu viku boðaði frá, at Gudny Langgaard var farin úr starv­inum sum stjóri í Voda­fone. Í hennara stað varð Bárður Nielsen settur sum fyribils stjóri. Bárður Nielsen var framm­ an­und­an fíggj­ar­leið­ari í felagnum, men mill­um manna er hann utt­an iva best kendur sum ting­mað­ur og formaður fyri Sam­bands­flokk­in. Navnið varð tó av álvara sligið fast í fólka­huga­num, tá hann gjørd­ ist fíggj­ar­mál­a­ráð­harri í 2004 undir fyrru ABC-samgonguni. Um tað var óvæntað, at Gudny Langgaard legði frá sær í síðstu viku, so var tað ein sann­ur skelkur, tá Bárður Niels­en, ið tá var spáddur at ger­ast næsti formaður floks­ ins, í 2007 legði frá sær sum fíggj­ar­mála­ráð­harri fyri heldur at taka við ein­um starvi í priv­ata vinnulívinum. Hann gjørdist nevniliga stjóri í Stóratjørn verkætlanini hjá Jákupi á Dul. Tann verkætlanin datt niðurfyri, og til valið í 2011 varð Bárður Nielsen aftur vald­ur á ting, og fýra ár seinni, á heysti 2015, tók hann við sess­i­num sum formaður Sam­ bands­floks­ins. Nú stendur Bárður Niels­ en enn einaferð við valinum mill­um privata vinnulívið og poli­tikkin, men sambært sam­bandsformanninum, so er valið longu tikið. – Nei, tað fari eg avgjørt ikki, er svarið tá hann verður spurd­ur, um hann tekur við starv­inum sum stjóri í Voda­ fone. – Avtalan millum meg og nevnd­ina er púra greið. Eg eri bara fyribils settur stjóri til onkur annar tekur við. Eftir ætlan, so verður starv­ið lýst leyst í vikuni, sigur Bárð­ur Nielsen. Løgtingið er í løtuni í summ­arferiu, og av tí at ting­ ar­beið­ið sostatt ikki fyllir so nógv í løtuni, so letur tað seg gera at røkja báðar sessirnar. – Men eg vóni, at ein nýggj­ ur stjóri er settur, tá løg­tings­ ar­beið­ið byrjar av álv­ara í oktober. Men bæði juni, juli og august kunnu ganga áðrenn nýggi stjórin tek­ur við, upplýsir Bárður Nielsen. Ein av heilt stóru norð­ur­ lendsku port­al­unum við und­ir­vís­ing­ar­til­fari til skúl­a­ næm­ingar er nú tøkur á før­ oysk­um. Í gjár varð føroyski part­ur­in av nordeniskolen. org »lat­in upp fyri al­menn­ ing­inum« av Rigmor Dam, lands­stýr­is­kvinnu við und­ ir­vís­ingar- og menta­mál­um. Læringsportalurin nord­ en­iskolen.org hevur virk­að á teimum stóru norð­ur­ lendsku málunum í nøkur ár. Við stuðli frá grunninum Nord­r­egio hevur tað nú ver­ið gjørligt at fingið um­fat­andi portalin týddan til før­oyskt, so at føroyskir skúla­næm­ in­g­ar eisini kunnu fáa gleði av nógva tilfarinum á sínum egna móðurmáli. Tað er samstarvs­fel­ags­ skap­ur­in hjá norr­ønu fel­øg­ u­num, FNF (Foreningarna Nord­ens Förbund) sum hava ment portalin við fíggjarligum stuðli frá Norðurlendska ráð­ harra­ráð­num og ymsum norð­ ur­lendsk­um grunnum. Høvuðsevnini á nord­en­i­ skol­en.org eru Mál & Mentan og Veð­ur­lag & Náttúra. Tilfarið undir Mál & Ment­ an tekur útgangsstøði í, at und­ir­vísing í skandinavisku málu­num norskum, donskum og svensk­um hevur eina endur­nýggjan fyri neyðini. Upp­gáv­ur og innihald eru ment og samansett við ser­li­ g­um atliti til málsligan di­dak­ tik, ið m.a. setir talaða mál­ið og lurtifatanina í mið­dep­il­in. Hetta verður m.a. gjørt við filmum og livandi for­telj­ing­ um. Tilfarið undir Veðurlag og Nátt­úru setir fokus á evnini burð­ar­dygd, orkunýtslu og orku­keld­ur. Næmingarnir læra at sam­starva við onnur ung í Norð­ur­lond­um um at finna burð­ar­dygg­ar loysn­ir, ið kunnu virka í ger­and­is­ deg­num heilt úr Grønlandi har norð­uri til Finnlands har eyst­uri. Á nordeniskolen.org er eis­ ini møguleiki at finna og sam­ starva við norðurlendskar vin­ar­flokkar, so at flokkarnir kunnu loysa uppgávur í felag. Týðingin til føroyskt er gjørd í tøttum samstarvið við Norrøna Felagið í Føroyum. Stórur norðurlendskur læruportalur á føroyskum Fyrrapartin mikudagin lat Rigmor Dam, landsstýriskvinna í mentamálum, upp før­oyska partin av nordeniskolen Mynd: Jens Kr. Vang) Bárður velur politikkin