týsdagur 26. apríl 2016síða 2

Mikudagur 27. apríl 2016 · Nr. 48 mikudagsblaðið Stovnaður: 1927 Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Oddagrein Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Sambært seinastu velj­ara­kann­ing­ ini hevur politiska skipanin sta­bili­ ser­að seg nakað aftur eftir hvøkkin, ið summ­ir flokkar fingu á løg­tings­ vali­num 1. september í fjør. Útskiftingin á tingi var størri enn vanligt er, og fyri fyrstu ferð varð øll manningin í samgonguni skift út sam­stund­is. Teir fýra flokk­ar­nir, sum skip­aðu landsstýrið í 2011 fóru í and­støðu, og teir tríggir flokk­ar­nir, sum vóru andstøðan, eru nú sam­ gong­an. Tað er ikki hent fyrr. Eins og vit hava upplivað tað síð­ani valið, so vóru tað eisini fólk, sum skiftu flokk undir seinastu sam­ gongu. Javnaðarflokkurin gav Ger­ hardi Logn­berg dura­fjórð­ing­in, og Jan­us Rein rýmdi úr Frams­ókn í Fólk­a­flokkin. Hvørgin teirra er pol­ it­ikari í dag – og av tí at teir fóru upp í ávikavist Sam­bands­flokk­ in og Fólkaflokkin, so mistu teir flokkarnir tað meira á løg­tings­val­ i­num, tríggjar tingsessir í part og tríggj­ar sessir hvør í landsstýrinum. Sam­bands­flokkurin misti har­aft­ ur­at fólka­tings­sessin, so til samans 13 sam­gongupolitikarar eru ikki pol­ it­ik­ar­ar longur. Hóast samgonan – í kanningini – gong­ur eitt vet aftur og andstøðan eitt vet fram, so broytir tað ikki javn­ vág­ina í løgtinginum. Hvat kunnu vit so brúka eina slíka veljarakanning til? Samgongan kann í fyrstu syftu fegn­ast um, at fólkið tekur so frægt und­ir við førda politikkinum, at sam­gong­an varðveitir meirilutan. Javnaðarflokkurin kann fegnast um, at flokkurin klárar at halda upp á sínar átta tingsessir, hóast Sonja Jógvansdóttir við sínum 1.021 at­ kvøð­um er rýmd úr flokkinum. Tjóðveldi kann fegnast um, at tað kvink­ar rætta vegin hjá flokkinum, hóast stóru avbjóðingar í fiskivinnu­ pol­i­tikk­inum. Bárður Nielsen kann fegnast um, at flokk­urin undir hansara leiðslu tyk­ist aftur at vaksa, og Jørgen Nicl­ a­sen kann smílast speskliga, eftir at hann fekk Anniku Olsen í rætt aftur og hevur megnað at lyft flokkin rætta vegin í veljarakanning. Marginalarnir eru kortini so smáir, at bara óvissan í sær sjálvum kundi broytt alla myndina. Tá seinasta samgongan, eins og hendan, hevði sitið í umleið átta mán­aðir, vóru gjørdar tríggj­ar velj­ ara­kann­ing­ar. Tvær tær fyrstu vóru góðar fyri samgonguna, men tann triðja vísti, at samgongan misti meirilutan. Sama segði tann fjórða, men tann fimta gav aftur samgognuni meiriluta. Síðani komu 13 velj­ara­kann­ing­ar á rað, sum góvu and­støðuni meirilutan. Vit skulu sjálvandi ikki taka veljarakanningar fyri meira enn tað, sum tær eru – tí tær eru bara ein støðumynd, júst ta løtuna, spurt verður. Soleiðis er eisini við hesari kanningini. Veljarakanningin er huga­ ligur lesnaður hjá fleiri flokkum fleiri kunnu fegnast Eg vil ikki hava tín heilivág Heilsusíða síða 18 Sidste udvej for Taks Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Mikudagsblaðið verður borið ókeypis til hvørt húsarhald í Føroyum! 223 nýggjar bøkur í 2015 Okkurt bendir á, at moralurin í Før­oyum rættiliga stendur fyri falli. Tí nú hevur Tordur Nicla­sen umsíðir tikið til orða­nna, nú Kringvarpið (og fyri so vítt eisini vit í Miðla­ húsi­num) hava verið so nas­ vís at umbiðið eina velj­ara­ kanning, sum gongur beint ímóti sannføringini hjá fyrr­ ver­andi kristiliga leiðaranum í før­oysk­um politikki, Tordi Nicla­sen: – Tá so hugsað verður um, hvussu spurningarnir vóru orð­a­ðir, so kann ein ikki koma til aðra niður­støðu, enn at talan er um grova mani­ pul­ation við spurn­ing­u­num til tess at fram­prov­o­kera eitt svar, sum man framm­an­und­ an hevði sett sum fasitt! Soleiðis skrivar Tordur Nicl­a­sen í lesarabrævi, har hann leggur Kringvarpið og Miðl­a­hús­ið undir at mani­ pul­era fyri at røkka ávísum úrsl­iti. Hjá valdsharrum er demo­ krati irriterandi. Tí tað kann skerja valdið hjá valdsharrum. Nú er Tordur Niclasen ikki nak­ar valdsharri – longur. Tað var hann fyrr. Tað var hann, sum setti landið upp eftir øðr­um enda, tá landsstýrið í 1988 ætl­aði at samtykkja tað so um­stríddu grein 266b í revs­i­lóg­ini. Tað var eisini Tordur Nicla­ sen, sum sleit samgonguna í mars í 1989, tí hinir flokkarnir í lands­stýrinum ikki eftirlíkaðu krav­inum frá honum um at taka uppskotið um javn­støðu­ lóg aftur. At lóggeva um javn­støðu var bæði ljótt og ó­gud­i­ligt og ó­krist­i­ligt og alt møguligt ann­ að sambært Tordi Niclasen. Men tíðin fer við øllum. Eis­ini við Tordi Niclasen – og teim­um sum halda, at tað er verð­s­ins undirgangur at lova kvinn­um fram at politiska vald­i­num. Nú eru tað rættindini hjá teim­um samkyndu, sum hótta heim­in við morði og brandi. Og so er tað hendan ó­lukku glíði­breytin: Kvinnur fingu val­rætt. So fingu tær javn­ støðulóg. So skuldi revsilógin mod­ern­i­ser­ast við eisini at fevna um at revsa fyri happ­ ing av sam­kynd­um, sum aftur fór at føra til allan mø­g­u­lig­an ó­levn­að – og nú skulu sam­ kynd pør sleppa at giftast. Jú mangt umbroytist á mans­ins ævi, tað má sannast. Hvussu kringvarpsfólk og miðla­hús­fólk enn mani­r­era – og hvussu Tordur og Svenn­ ing og aðrir sannleikans og veru­leikans apostlar mani­ pul­era – so verð­ur end­in uttan iva, at menn sleppa at giftast monnum og kvinnur at giftast kvinnum – eisini í Føroyum, og øll hini fara at hava tað akkurát líka gott sum áður. Glíðibreytin: Kvinnur fingu valrætt, 266b og javnstøðulógin Soleiðis ímyndaði bak­síðu­ tekn­arin á Sosialinum, Óli P, sær Tord Nicasen, tá hann fyri góð­um­ 25 árum síðani – saman við prest­i­num Niels Paula Dan­i­el­sen – bardist sum úlvur á skóg ímóti at lóggeva um javnstøðu mill­um kynini í Føroyum. Tað kost­aði millum annað eitt samgonguslit í 1988 Landsbókasavnið hevur nú gjørt upp, hvussu nógvar bøk­ur komu út í fjør. Í 2015 vórðu 223 nýggjar før­oysk­ar bøkur skrásettar í før­oyska bókalistanum. Tá eru endurútgávur eisini tald­ ar við. Hetta eru 12 fleiri enn í 2014, og orsøkin er serliga, at væl fleiri føroysk upp­runa­ verk komu út í 2015 enn árið fyri. Av teimum 223 nýggju før­oysku bókunum, sum til­ sam­ans komu út í 2015, vóru 50 fagurbókmentir, 81 yrk­is­ bók­ment­ir, 21 lærubøkur og 71 barnabøkur. Upprunaverkini í fjør vóru 123 í tali, 29 fagur­bók­ ment­ir, tvs. skald­søgur, stutt­søgu- og yrk­inga­søvn, 72 yrkisbókmentir, 7 læru­ bøkur og 15 barna­bøk­ur. Tað komu 21 fleiri upp­ runa­verk út í 2015 í mun til 2014. Av hesum vóru 10 fleiri yrkis­bókmentir og 6 fleiri barna­ bøkur. T ý ð i n g a r n a r vóru 100 í tali ella 9 færri enn í 2014. Enn sum áður verða nógv flest barna­bøkur týddar; í 2015 56 og í 2014 63. Av teimum 100 týddu bókunum í 2015 vóru 28 týdd­ar úr norskum, 25 úr ensk­um, 23 úr donskum og rest­in úr øðrum málum. Í 2015 komu eisini út 17 ár­ bøkur, 26 tíðarrit og bløð og 32 ljóð­bøkur. Einar 15 e-bøkur komu út í 2015, tær flestu fagur­bók­ ment­ir, og er hetta nakað minni enn árið fyri. Jørn Astrup Hansen kjak Síða 20