týsdagur 12. juli 2016síða 2

Mikudagur 13. juli 2016 · Nr. 80 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Stovnaður: 1927 Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Oddagrein Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Nú er langt síðani, at ull var Føroya gull. Síðstu árini hevur ullin ongan prís havt, men nú ber aftur til at sleppa av við ullina fyri pengar. Tað er hugaligt, hóast ull ongantíð aftur verður Føroya gull. Tilfeingisvinnurnar eru grundar- lagið undir útflutninginum, og botn­ fiskurin, uppsjóvarfiskurin og ali­ fiskurin fíggja saman við blokk­in-um framvegis størsta partin av inn­flutn­ inginum. ­Eitt annað bein, ið vit sum sam­ felag standa á, er inntøkurnar av arbeiði uttanlands. Í prin­sipp­in­um er tað best, um tað er pláss fyri før­oy­ ingum á heimliga arbeiðs­mark­nað- inum. Samstundis er tað ein styrki, at føroyingar eru so skjótir at saðla um, tá ið umstøðurnar krevja tað. Hetta er galdandi fyri at flyta mill­ um vinnugreinar, og hetta er galdandi fyri at arbeiða uttanlands. Føroyingar á fremmandum kjøli, føroyingar í øðrum londum og føroyingar í frá­ landa vinnuni eru gull verdir fyri okk­ara samfelag. At nógv arbeiða uttanlands er avbjóðing fyri fíggingina av væl­ ferðini. Vit fáa mvg og onnur avgjøld, og tað er gott. Spurningurin um, hvar lønir skulu skattast, hevur í fleiri ár verið umrøddur, og samráðingar eru við grannalondini. Fyri okkum hevur tað størri týdning enn aðra staðni, at tað lagar seg so, at føroyingar, sum arbeiða uttanlands, í nógv størri mun verða skattaðir heima hjá sær sjálvum. Í meiri enn eina fjórðings øld hevur verið tosað um og vónað, at ferða­vinnan fór at verða nýtt bein at standa á. Seinnu árini hevur mark­ naðarføringin verið professio-nell og miðvís, og tað sæst nú aftur í tølum og virksemi. Sjálvmálið við hóttanini um sekt í sambandi við fráboðanarskyldina av grind hevur kostað fleiri ferða­manna- skip og mistar inntøkur. Hetta er so spakuliga við at rætta seg, hóast tað fer at taka fleiri ár at røkka støðinum, sum skipatalið var komið á. Nú sær út til, at útbyggingin av flog­vøllinum fer at geva størri sam­fe­ lagsligt íkast. Leiguflogfør við ferða­ fólk­um úr ókendum markn­aðum royna seg her. Tað hevur eydn­ast væl, og harvið eru dyrnar glopp­aðar til nýggjar og ótømandi mark­naðir. Avbjóðingin er støðug menning, so vit kring landið vinna tað burtur úr ferðafólkunum, sum tøl aðra staðni frá siga, at vit eiga at gera. Tað er fínt, at vit bera orð fyri at vera millum heimsins blíðastu vertir. Men um ferðavinnan skal geva meining og verða tað íkastið til nýtt bein at standa á, sum hon eigur at verða, so mugu vit læra okkum at vinna pening frá teimum fremmandu, tá ið tey nú í alt størri tali fara at koma henda vegin. Hetta er hugalig avbjóðing! Eitt annað bein, ið vit sum sam­felag standa á, er inntøkurnar av arbeiði uttanlands FLEIRI BEIN AT STANDA Á Væl­komi­n á Fjarða­ stevnu í Vest­ manna SÍÐA 14 Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Mikudagsblaðið verður borið ókeypis til hvørt húsarhald í Føroyum! Frá januar og til og við juni rindaðu tey í Vágum 53,6 milliónir í kommunuskatti. Tað eru 4,1 milliónir fleiri, enn kommunuskatturin var sama tíðarskeið í fjør. Í Vága kommunu, sum fevnir um Sandavág, Mið­vág og Vatnsoyrar, var komm­ unu­skatturin fyrra hálvár í ár 34,0 milliónir krónur. Tað eru 2,7 milliónir fleiri enn sama tíðarskeið í fjør. Lut­ fals­ligi vøksturin var 8,67 pro­sent. Í Sørvágs kommunu, sum fevnir um Sørvág, Bø, Gása­dal og Mykines, var skattainntøkan fyrra hálvár í ár 19,6 milliónir krónur. Tað eru 1,4 milliónir fleiri enn sama tíðarskeið í fjør. Lut­ falsligi vøksturin var 7,64 prosent. Miðal vøksturin í komm­ unuskattinum fyri alt landið var fyrra hálvár 7,04 prosent. Vøksturin í Vágum er yvir miðal Tað eigur at vera størri eftir­lit við, hvussu bøndur spræna tøð í hagan fyri at tæða. Tað hevur Umhvørvis­ stov­an ført fram fyri Sirið Stenberg, landsstýriskvinnu í umhvørvismálum. Bjørt Samuelsen ting­ kvinna, hevur spurt lands­ stýris­kvinnuna, hvussu eftir­ litið er við bøndrum, sum spræna tøð í hagan. Hon sigur, at onkur hevur ført fram, at tá ið bøndur spræna tøð í hagan, líkist tað mangan meiri eini roynd at sleppa av við burturkast fyri einki, enn tað líkist eini roynd at fáa meiri gras. Sirið Stenberg sigur, at tað eru kommunurnar, sum skulu góðkenna taðingarætlanir hjá bøndunum og sum skulu hava eftirlit við, at lógir og reglur verða hildnar. Tað eru nevniliga reglur fyri, hvussu taðast skal, hvar tað ikki er loyvt at tæða og og nær tað ikki er loyvt at taða. Eitt nú er ikki loyvt at tæða í frosti ella kava. Hinvegin er tað Um­ hvørvisstovan, sum hevur heim­ild til heilt at seta forboð fyri at tæð á fuglabølum, lyng­ heiðum, og øðrum serliga við­ kvomum náttúruøkjum. Men higartil hevur Um­ hvørv­isstovan einki slíkt for­ boð sett. Tó hevur Umhvørvis­ stov­an ført fram fyri lands­ stýriskvinnuni, at antin skal for­boð setast fyri at taða í haganum við tøðum, ella skulu serligar reglur verða gjørd­ar fyri hesum, eitt nú at seta mark fyri, hvussu stórar nøgdir kunnu sprænast í hag­ an, og at tøðini skulu blandast við onnur tøð. Annars sigur Sirið Sten­ berg, at hon fer at taka spurn­ ingin upp við komm­unurnar og Umhvøvisstovuna fyri at vita um tað er neyðugt at broyta reglurnar, ella um tað er neyðugt at herða eftirlitið. Betri eftirlit tá bøndur spræna tøð í hagan Umboðs­ maðurin av­ vísir flestu klagur sum koma TÍÐINDI SÍÐA 6