týsdagur 12. juli 2016síða 6

Mikudagur 13. juli 2016 · Nr. 80 6 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 UMBOÐSMAÐURIN AVVÍSIR FLESTU KLAGUR SUM KOMA Árni Gregersen Løgtingsins umboðsmaður hevur eftirlit við, at almennu umsitingiareindirnar ikki gera mistøk ella vanrøkja sín­ar skyldur. Ein og hvør kann senda Umboðsmanninum klagu og tað var gjørt 80 ferðir í fjør. Men annaðhvørt hava vit sum borgarar ikki skilt, hvat vit kunnu klaga um hjá Umboðsmanninum, ella er gáttin sera høg at koma upp um, tí 71 av teimum 80 klag­unum frá 2015 vísti Um­ boðsmaðurin frá sær. Treytir skulu vera upp­ fyltar fyri at Umboðs­mað­ur­ in viðgerð eina kæru. Er talan um avgerðir, sum kunnu leggjast fyri hægri umsitingarmyndugleika, skal hesin møguleiki vera roynd­ur fyrst, áðrenn klagað verður til umboðsmannin. Eisini skal klagan vera latin Umboðsmanninum í seinasta lagi eitt ár eftir at kær­arin heldur seg hava ver­ ið fyri órætti. Av teimum 761 kærunum, sum Umboðsmaðurin avvísti í fjør, komu tríggjar ov seint inn, í níggju førum vóru kæru­møguleikarnir ikki troytt­ir og í 48 førum var ikki grundarlag fyri víðari kann- ingum. Sjey kærur vóru uttan fyri heimildarøkið hjá Um­boðsmanninum og fýra vóru afturkallaðar. Ymisk at kæra um Sjálvt um 80 kærur komu inn í fjør, so vóru 84 mál endaliga viðgjørd í fjør. Serliga eru tað mál um al­ ment innlit, sum fylla nógv. Ofta eru tað journalistar, sum kæra um, at tey ikki hava fingið innlit í almenn mál. Tilsamans viðgjørdi Um­boðsmaðurin 18 mál av hesum slagi í fjør. 13 ferðir var kært um byggi­mál, búnaðarmál, um- hvørvi og annað og 10 ferð um starvsfólkamál og 10 ferð­ir um barnaverndarmál. Umboðsmaðurin Sonja í Ólavsstovu er Løg­ ting­sins Umboðsmaður. Umboðsmaðurin verður settur í starv fyri fimm ár í senn og í fjør skuldi U­m­boðs­ maður setast aftur. Nógv orðaskifti var um setan av Umboðsmanni. Sólja í Ólavsstovu, sat seianst fimm ára skeið og hennara tíð var úti á nýggjárinum. Løgtingið velur um­boðs­ mannin, men tað gekst illa at semajst um, hvørt sitandi umboðsmaður skuldi healda fram. Umboðsmaðurin er í sín­um virksemi óheftur av ting­inum og umboðs­maðu­ rin ger sjálvur av, hvørji mál um­boðsmaðurin viðger. Um Løgtingið ikki long­ur hevur álit á um­boðs­mann­ inum, kunnu tveir triðingar av løgtingsmonnunum tó loysa hann úr starvi. Men tá ið Umboðs­mað­ urin hesaferð skuldi veljast, so vóru tað fleiri tingfólk, sum vóru ímóti, at Sólja í Ólavsstovu fekk eitt skeið afturat. Hon hevði tá sitið í tvey skeið. 2. desember legði løgtings­ formaðurin uppskot fram um at velja sitandi um­boðs­ mannin aftur fyri eitt fimm ára skeið, sum altso byrjaði 1.januar í ár. Seks tingmenn heittu á tingformannin um at bíða við atkvøðugreiðsluni og vístu til eina grein í ting­skip­ an­ini. Umsitingin í tinginum helt ikki at hendan grein­ in kundi brúkast, tí hon er ætlað, tá ið umskot um at velja onkran kemur óivart. Í hesum føri var greitt, at talan var um uppskot at seta sit­andi umboiðsmann í fimm ár afturat. Úrslitið av atkvøðu­ greiðsl­uni í desember 2015 gjørd­ist, at 22 atkvøddu fyri einum afturvali, átta at­kvøddu blankt og trý at­ kvøddu ímóti. Av tí at ongin umrøða er av valinum í Løgtinginum er torført at staðfesta orsøkina fyri hes­ um úrsliti. Aftanfyri stríðið um val­ ið av Umboðsmanninum lá grannskoðaramálið, sum Um­boðsmaðurin hevði við­ gjørt. Formennirnir í and­ støðu­flokkunum funnust í Út­varp­inum at tilgongdini, sum samgongan hevði havt til setanina. Teir søgdu, at hetta var orsøkin til, at teir ikki at­ kvøddu fyri umboðs­mann­ in­um. Men bæði formaðurin í Sambandsflokkinum og Miðflokkinum løgdu tó aft­ urat, at teir hava fult álit á sit­andi Umboðsmanni. Sólja í Ólavsstovu er altso sett í eitt nýtt fimm ára skeið. Hon kann loysast úr starv­inum umt veir triðingar av manninginum í tinginum semj­ast um tað. Soleiðis byrjaði tað Tá ið Umboðsmansstovnurin hevði virkað í 10 ár var eitt hátíðarhald. Tá greiddi fyrr­ verandi løgtings­formaðurin Hergeir Nielsen frá, hvussu tilgongdin til at velja fyrsta Um­boðsmannin gekk fyri seg. Talan var um ein drúgva tilgongd, tí politikararnir vistu, at skal ein slíkur stovn­ ur virka, so skal hann hava fult álit frá politisku skip­ anini. Formansskapurin var sera tilvitaður um, at skuldi stovninum verða lív lagað, so galt tað um at finna tann rætta persónin. Ein persónur sum var vird­ur manna millum. Formansskapurin fekk um­siting tingsins at gera eitt yvirlit yvir allar royndar føroyskar løgfrøðingar, bæði innan- og uttanlands. Tosað varð síðan um, hvør hugsast kundi vera frægast skikkaður í hesum heilt ser­ liga starvi. Tann 2. november 2000 samtykti Løgtingið ein­mælt at velja Joen H. Andreas-sen, sorinskrivari, til embæt­ið sum Føroya fyrsti umboðs- maður, og tók hann við starv­inum 1. mai 2001. So her er ikki talan um nakra vanliga setanartil­ gongd. Starvið verður ikki lýst leyst, og møguligir per­són­ ar til embætið verða vald­ ir út við einari óform­lig­ari mannagongd, og tað er for­ mansskapurin í Løg­ting­ in­um, sum stendur fyri ar­beið­inum at velja ein um­ boðs­mann. Umboðsmaðurin er settur av Løgtinginum at hava eftirlit við almennu fyrisitingini Løgtingsins Umboðsmaður fekk 80 klagur í fjør, men nógv tær flestu vóru avvístar UMBOÐSMAÐURIN Hergeit Nielsen, fyrrverandi løgtignsformaður, greiddi frá, hvussu fyrsti Umboðsmaðurin var settur í starv Sólja í Ólavsstovu var sett í starvið fimm ár afturat, hóast tingið ikki var samt