týsdagur 26. juli 2016síða 4

Mikudagur 27. juli 2016 · Nr. 85 4 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Lúsaplágan í alivinnuni alsamt minkandi vandi Árni Gregersen Føroyska alivinnan hevur verið hótt álvarsliga av laksa­ lús seinastu tíðina, men nú sær munandi betri út. Tamarhald er júst nú á støð­uni. Myndugleikarnir hava hert krøvini til alararnar og kunngerðin krevur, at lýs verða taldar 14. Hvønn dag. Markavirðið er sett til í meðal 1,5 kvennlús. Verður farið upp um mark­ið tríggjar ferðir á rað, verður álagt at drepa fiskin. Kunngerðin, sum var al­ mannakunngjørd fyri einum mánaði síðani setir eisini mannagongdir fyri, hvat og hvussu stríðið móti lýs skal gerast og hvørjar reglur hetta skal gerast innanfyri. Í gjár fekk Luna ein ser­ gjørdan flaka, sum MEST hevur bygt, til ein themroli- cara. Hetta er ein skipan, sum ger av við lúsina við flógvum vatni. Laksurin verður við­ gjørd­ur í vatni í sum er 30 stig heitt í 30 sekund. – Í veruleikanum er hetta eitt amboð, sum kann brúk­ ast, men vit vilja heldur basa lúsini við rognkelsum, sigur Bogi Jacobsen, Luna. Hann sigur, at royndirnar, sum higartil eru gjørdar við at sleppa rognkelsum í ali­ ringarnar eru so mikið góðar, at rognkelsini bæði halda lúsatalinum niðri og fáa tað at minka. Hava arbeitt í tvey ár Bogi Jacobsen sigur, at tey hava arbeitt í tvey ár við rogn­kelsum í stríðnum móti laksa­lús. – Sjálvandi gjørdu vit ikki alt heilt rætt frá byrjan, men eftir at vit hava fingið ráðgeving frá serfrøðingum, so halda vit, at vit eru komin rættulig langt við hesum mát­anum at sleppa av við lúsa­pláguna, sigur hann. Agangurin av lús var ógvusligur fyri eini tveimum árum síðani. Í summum støð­ um fór talið av lúsum alt ov høgt og tí var neyðugt at seta tiltøk í verk. Í Suðuroy var neyðugt at taka laks og leggja økið stilt eina tíð og síðani tá hevur verið arbeitt við at gera eina lúsakunngerð, sum forðar fyri at vinnan aftur endar í somu støðu. Tvær risaavbjóðingar eru við lús á laksi. Tað bar til at sleppa av við hana við kemiskum evnum, men tað vísti seg, at hon gjørdist alt meira mótstøðufør. Kemiska vðgerðin var dýr og kundi ávirka marknaðin á slaktaða laksinum. Hin avbjóðingin er at sleppa undan, at hand­fara laksin ov nógv. Strongd­ur laks­ur er minni mótstøðu­ før­ur móti sjúku. Loysnirnar hjá alivinnuni er eisini, at smoltini eru størri tá ið tey vera sett á sjógv. Luna setir smolt út sum eru minst 500 gram og tað gera aðrir alarar eisini – ella eru í ferð við at gera tað. – Hetta ger, at fiskurin er styttri tíð í sjónum og tí er smittu­vandin minni, sigur Bogi Jacobsen. – Tað er eisini avgerandi, tá ið vit avlúsa, at vit hand­ fara fiskin sum minst. Tað streingir hann. Tí eru rogn­ kelsini ein góð loysn, meðan hin skipanin við flógvum vatni ella við laksinum í fesk­um vatni í nakrar tímar, ávirk­ar laksin meira, sigur hann. Flakin, sum Mest hevur bygt til Luna, er gjørdur eftir ávísing frá alarunum sjálv­um og leiðbeining frá teim­um, sum gera pumpur og ann­að, sum verða nýttar í arbeiðnum. Nýggi flakin er 25 ferðir 15 metrar til støddar. Í gjár fekk Luna ein serbygdan flaka til avlúsing, men rognkelsini gera stóra framvegis størsta arbeiðið ALING Fróði Guttesen, verkfrøðingur hjá MEST, og Bogi Jacobsen frá Luna Myndir: Sigmar Mørkøre Nýggi serbygdi flakin til avlúsing