mikudagur 17. august 2016síða 2

Mikudagur 17. august 2016 · Nr. 93 mikudagsblaðið Stovnaður: 1927 Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Oddagrein Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Málið um byggiloyvið hjá Tórs­ havn­ar Havn tyktist í fyrstu syftu kom­iskt. Men seinni er tað vorðið meira trag­iskt – og at enda fatalt fyri ein deild­arleiðara í Heilsu- og Inn­lend­is­mála­ráðnum. Nógvar kritiskar røddir hava ver­ið frammi um lands­stýr­is­ kvinn­una – og ikki minst Tjóðveldi, sum hev­ur havt opinleika og reinleika sum bringu­prýði. Tað er ilt at vita, hvat vendir upp og hvat vendir niður í hesum máli í Heilsu- og Innlendisráðnum. Spurt verður, um vit kunnu hava álit á ráðnum og á lands­stýr­ is­kvinn­uni, tá avgerðir verða send­ ar úr ráð­num, uttan at lands­stýr­is­ kvinn­an veit av tí. Serliga tá stórar av­gerðir, so sum nógv umrødda havn­ar­út­byggingin í Havn, fara í gjøgn­um ráðið á henda hátt. Men tað skalar trúvirði, tá vit ikki fáa svar upp á spurningin. – Hví skal ein deildarleiðari í ráð­num sigast upp, tí at undirsátti hjá henni hevur sent eina rætta avgerð til Tórs­havnar Havn? Hvat er tað, sum ger hetta til eitt so stórt álitisbrot, at leiðarin skal sig­ast úr starvi? Hendan spurningin fáa vit ikki svar­að­an. Lands­stýr­is­kvinn­an svar­ar bara utt­an­um, og að­al­stjór­ in vil als ikki gera sam­røðu við fjøl­miðl­ar­nar. Eftir stendur mistankin. Skulu høvd rulla, tí at onkur ikki hevur tik­ið boðini frá lands­ stýr­is­kvinnuni í álv­ara? Skulu høvd rulla, tí onkur hev­ ur tikið landsstýriskvinnuna av ræði? Ella skulu høvd rulla, tí at mann­a­gongd­irnar innanhýsis í Heilsu- og Inn­lendismálaráðnum eru so ópro­fess­i­ó­nellar, at slíkir feil­ir henda – og kanska kunnu henda aft­ur? Tað vita vit ikki. Tí avvarðandi kvinn­ur í ráðnum vilja ikki svara hes­um spurningum. Tað er ein keðiligur stílur, sum Heilsu- og Innlendismálaráðið hevur fingið sær: At tiga ein so stóran trupulleika burtur. Helst er tað pín­ligt hjá onkrum persónum. Men tað er fólk­ið, sum skal hava álit á eini lands­stýr­is­ kvinnu og á allari umsiting henn­ ara. Hetta álit er illa skalað – og tað bøt­ur ikki, at vit einki fáa at vita. Landsstýrissamgongan skyldar fólkinum opinleika og reinleika. Fólkið eigur at fáa at vita, um tað núe er eitt starvsfólk, sum skal offrast fyri at fáa politiksan frið – og eisini, um tað er eitt starvsfólk, sum hevur gjørt beint ímóti politiskum ella embætisboðum - og tí má bøta við starvinum. Sjálvsagt eiga starvsfólk sína verju. Men tað er ikki rætt at tiga trupulleikan burtur Hvar er nú tann politiski reinleikin og opinleikin? at tiga sannleikan Vóna at finna DNA ella fingaspor Tíðindi síða 18 Íslend­ ingar eitt sindur svakir ítróttur Síða 14-15 Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Mikudagsblaðið verður borið ókeypis til hvørt húsarhald í Føroyum! Tað var havnarmaðurin og tá­ver­andi skipa­smiðju­stjór­ in, Poul Mohr, sum fann upp á navn­ið »Skansabryggjan«, sum nýggja havnin uttan fyri molan eitur. Tað var 31. august í 2000, at Poul Mohr ringdi til Sos­i­ al­in. Hann troyttaðist av, at fólk og fjølmiðlar í ramasta álv­ara kallaðu nýggja havn­ ar­lagið í Havn fyri »Nyhavn«. – Hatta navnið klingar ikki væl segði Poul Mohrog bað okkum á blaðnum væl­ sign­að lata vera við at nýta hatta navnið. Sjálvur visti hann ikki rættu­liga, hvussu nýggja havn­ar­lagið skuldi kallast, men skeyt upp at nevna tað »Skansa­bryggj­an«, tí havnin ligg­ur á Skansa­boðunum. Hetta uppskotið bóru vit á blað­num víðari til Tór­finn Smith, sum var bý­ráðs­lim­ur og for­mað­ur í Havn­ar­nevnd­ ini hjá Tórs­havn­ar komm­ unu. Smáar tvær vikur seinni ringdi Tórfinn Smith til Sosialin og segði, at havn­ a­r­nevnd­in nú gjørt av, at nýggja bryggjan uttan fyri eyst­ara mola í Havn skal eita Skansa­bryggj­an. – Vit hava havt fund um mál­ið, og eg havi ráðført meg við aðrar býráðslimir. Semja er um at nýta uppskotið, sum Poul Mohr nevndi í Sos­i­al­i­num herfyri: at kalla bryggj­una Skansabryggjan, segði Tórfinn Smith. Soleiðis var danska keli­ navn­ið, »Nyhavn«, man­að í jørð­ina til frama fyri vakra navn­inum – við søg­u­liga kjøl­ festi­num – »Skansa­bryggj­ an« Nei, Heðin Mortensen sat ikki í býráðnum, tá tann fyrsta stóra havnarbyggingin í Havn stóð liðug í 1929. Tí tá var Heðin Mortensen ikki fødd­ur. Men hann hevur ver­ið til allir hinar stóru havn­ar­út­ bygg­ing­ar­nar, sum hava ver­ ið síðani. Tann fyrsta stóra út­ bygg­ing­in var tá molin varð longd­ur í 1973. Tá var Heðin Mort­en­sen júst valdur í Tórs­ havn­ar býráð. – Tað var nógv tosað um allar pengarnar, vit brúktu til havnina. Eg minn­ ist, at vit játta 10 mill­i­ón­ir krónur, og tað vóru øð­i­ liga nógvir pengar, segði Heðin Mortensen, tá hann mánadagin skrivaði und­ir sáttmála upp á 465 miliónir til komandi havn­ar­út­bygg­ ing. Í áttatiárunum var stóra útfyllingin uttan fyri Skans­ an gjørd – og hon fekk skjótt keli­navn­ið »Nyhavn« Tá bleiv grót tikið av Glyv­ur­s­nesi og ført inn við báti. Sama var við útbyggingini í 90'u­num, tá fylt varð upp utt­an fyri molan. Nýggjasta útbyggingin, sum nú fer í gongd, er tann fjórða, sum Heðin Mort­ ensen hevur verið við til tey 44 árini, hann hevur sitið í Tórs­havnar býráð. Fjórða havnarbygging Heðins Poul Mohr fann upp á Skansabryggjuna Síðani Heðin Mortensen varð valdur í býráðið í Havn fyri fyrstu ferð fyri 44 árum síð­ani, hevur hann verið við til fýra havnarútbyggingar Mynd: Álvur Haraldsen