mánadagur 29. august 2016síða 2

Mánadagur 29. august 2016 · Nr. 98 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Oddagrein Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Stovnaður: 1927 Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Tíðindi síða 10-11 Fleiri lívshættis­ lig rúsevni í Føroyum Tíðindi síða 6-7 Fara nú at broyta lækna­ skipan Eins og Keynes gamli mælti til fyri 80 árum síðani, so ætlar løg­mað­ur at føra ein varnan bú­skap­ar­pol­ i­tikk, nú virksemið í Føroyum er so stórt – nú vit hava ein »heitan« búskap. Í teori síni segði enski bú­skap­ ar­frøð­ing­urin yvir øllum, John Mayn­ard Keynes, at staturin eigur at »fylla holini« í eft­ir­spurn­ing­i­ num við at føra ein ekspanskivan fíggj­arpolitikk í ringum tíðum, tá ov lítið virksemi er annars. Og tá alt koyrir við fullari ferð, eigur staturin at føra ein kontraktivan fíggj­ar­politikk. Í dag má sigast, at vit hava ein heit­an búskap. Nógv privat virk­ semi er í gongd. Men tað er so sann­ i­liga eisini nógv alment virksemi sum koyrir við fullari ferð. Tað almenna byggir í hesum døg­um fyri milliardir. Vit byggja Skála­fjarð­ar­tunn­il, Glas­ir, Lands­ sjúkra­hús, fara undir eina stóra havn­ar­út­bygg­ing í Havn bara fyri at nevna eitt sindur av alemnna virk­sem­inum, sum er í gongd beint nú – og sum kostar yvir tríggjar al­ menn­ar milliardir krónur. Eitt yvirlit, sum Sosialurin gjørdi fyrr í summar vísti, at íløgur fyri ein­ar 11 milljardir krónur verða gjørd­ar komandi fimm árini. Tað er ikki hissini. Hetta yvirlitið vísti, at landsverk kom­andi fimm árini ger íløgur fyri 1,7 mill­iardir krónur. Tunnilsfelagið ger í­løgur næstu seks árini fyri 2,2 mill­iardir krónur. SEV ger næstu trý árini íløgur fyri 1,1 milliard krón­ur, Bústaðir gera íløgur næstu fýr­a árini fyri 400 milliónir krónur, Havn­ar kommuna ger íløgurnæstu fimm árini fyri 700.000 milliónir krón­ur, kommunurnar í Eysturoy gera íløgur næstu fimm árini fyri 500.000 milliónir krónur, og Klaks­ vík­ar kommuna ger íløgur næstu trý ár­ini fyri 100 milliónir krónur. So tað er einki at siga til, at lands­stýrið nú má tátta í. Men líta vit aft­ur­eftir, so hevur ikki verið gjørt so­leiðis, sum Keynes mælti til. Vit hava gjørt júst tað øvugta. Í góðum tíðum hevur tað al­ menna koyrt á og soleiðis skumpað und­ir upp­hit­ing­ina av búskap­i­ num. Og í ring­um tíð­um hev­ur tað al­menna knall­að bremsurnar í og so­leið­is elvt til størri kreppu enn neyð­ugt. Klárar landsstýrið at koma við ein­um fíggjarlógaruppskoti, har vøkst­ur­in ein­ans er 1,8 prosent, so er tað væl sloppið. Og klára and­støða og samgonga at semj­ast um eina fíggjarlóg, so vís­ir pol­it­iska skipanin sínar dygdir. Um ein mánað, skal uppskotið ber­ ast í tingið. 1,8 prosent er stór avbjóðing Valstríðið koyrir við fullari ferð, nú kommunuval nærk­ ast. Men enn eru tað helst bara fólk í Havn, sum gera um seg. Gamlir og gloymdir bý­ráðs­ pol­it­ik­arar eru farnir at røra upp á seg – og fleiri av sit­andi býráðslimum eru komnir í tank­ar um alt møguligt posi­ tivt, sum teir nú eru farnir at egna við. Jógvan Arge – sum er vara­ borg­ar­stjóri og sum hevur sit­ ið í býráðnum seinastu 16 ár­ini – er komin í tankar um, at man burdi havt størri op­in­leika í býráðnum. Hann heldur tí, at Tórs­ havn­ar býráð átti at farið at stroymað býráðsfundir á int­ er­neti­num, so borgarar kunnu fylgja við, hvat hendir í bý­ráð­ num. Allarhelst eitt frálíkt hug­ skot Jógvan Arge. Men hví ert tú ikki komin við hesum gen­i­ ala hugskoti fyrr? Bogi Andreasen er farin at egna við parkeringsplássum. Hann sigur, at hann fer at virka fyri, at vit fáa fleiri park­ er­ings­pláss í Havn. Go' morin Bogi. Tað ein­ asta, sum Tórshavnar komm­ una hevur gjørt við park­er­ ings­pláss, er at taka burtur. Tað tyk­ir, sum um tað er ein sam­feld ætlan hjá øllum bý­ ráðs­lim­um í Tórshavnar bý­ ráð, at park­erings­pláss eru av tí ónda. Høvdu vit verið eitt sind­ur órein, so kundu vit talt, hvussu nógv parkeringspláss eru horv­in, meðan tú hevur sit­ið við borðið hjá Heðini. Eingin loysn hómast, sjálvt um trup­ul­leik­in er gamal. Og tó, summi fáa ser­treytir til parkering, men skalt tú droyma um tað, so mást tú blíva borg­arstjóri, løgmaður ella lands­stýr­is­mað­ur. Hesi fólk eru so viktig, at tey mugu hava ser­treytir, so tey sleppa at parkera har, sum onnur ikki sleppa – og so leingi, tey hava hug. Annfinn Brekkstein í Sam­ bands­flokkinum egnir við, at fólk skulu ikki hava fleiri kask­ettar. Tað er væl skilj­andi, tí still­ar Kaj Leo Holm Jo­hann­ e­sen upp til býráðsvalið aft­ur, so er sessurin hjá Ann­finni hótt­ur. Annika Olsen hevur somu støðu um kaskettarnar, so tí slepp­ur hon helst undan at stilla upp. Tað kann vera hent, tí tað er ikki vist, at fólka­ floks­fólk í Havn hava fyrigivið henni enn. Tróndur Sigðursson í Javn­ að­ar­flokk­i­num lovar at taka sakina í egnar hendur og lova fólki, sum búgva utt­an­lands at skriva seg upp á grund­stykkja­ list­an hjá Tórshavnar bý­ráð. Men vilja flokkar hava vald í Tórshavnar býráð, so má stilll­ast upp við sterk­astu mann­ing. Tað hevur Javnað­ ar­flokk­urin gjørt – halda tey í øll­um førum – við at stilla fýra løg­tings­fólk upp . Fólkaflokkurin átti at fing­ ið sterk­an lista, um Annika Ol­ sen verð­ur á listanum, og Sam­ bands­flokk­urin fær sterkan list­an, um Kaj Leo Holm Jo­ hann­esen er á listanum. Vit á síðu 2 vita, at val­lyft­i eru til at bróta – og at tað eru per­són­ligu at­kvøð­ur­nar, sum telja – og sum gera av, hvat stýri vit fáa í Havn kom­andi fýra árini. Vallyfti eru til at bróta! Um ein mánað skal fíggjar­ lógaruppskot latast tinginum Soleiðis verður ein bý­ráðs­ sam­gonga til: Tað verð­ur av­ tal­að í Høllini á Hálsi, skjótt at­kvøðurnar eru taldar Hálvársroknskapurin hjá Eik Banka vísir eitt avlop eft­ir skatt upp á knappar 37 mió. kr. Úrslitið áðrenn skatt er knappar 45 mió. kr. – Úrslitið er nøktandi, og á hædd við tað, vit høvdu rokn­að við, serliga tá hugsað verð­ur um hørðu kappingina á før­oyska marknaðinum, sig­ur Súni Schwartz Jac­ob­ sen, forstjóri í Eik. Hann sigur, at hóast harða kapping heldur Eik Banki fast um sína støðu á før­oyska lánimarknaðinum. Hann vísri á, at Eik Banki hev­ur gingið á odda við at lækka renturnar hjá bú­ stað­ar­eig­ar­u­num og hava hesar verið týðandi part­ur í lækkandi kostn­að­ar­støð­i­ num í samfelagnum, og eru tískil komnar føroysku hú­s­ ar­hald­u­num til góðar. Innlánini vaksa, og við ein­um solvensi á 22,3 prosent er tal­an um ein hin tryggasta pen­ing­a­stovnin í danska ríki­num, sigur hann. Innlánini eru vaksin við 530 mió. kr. fyrra hálv­ár, og saml­aðu útlánini eru somu­ leiðis hækkaði eitt vet, sam­ stund­is sum at góða gongd­ in í sam­fel­ag­num hev­ur við sær, at priv­at­kund­ar og vinnu­kundar í stóran mun velja at innfría síni lán. Úrslitið er lægri enn sama tíðarskeið í fjør, og er hetta í stóran mun or­sak­að av einstøkum størri nið­ur­skriv­ ing­um, sum skulu haldast upp ímóti afturføringum fyrra hálvár 2015. Bankin heldur fast við pos­i­tivu útlitini fyri árið, og árs­úrs­litið fyri skatt fer vænt­andi at liggja millum 50-80 mió. kr. áðrenn skatt. Hálvárið í stuttum: · Avlopið eftir skatt er 36,5 mió. kr. · Avlopið áðrenn skatt er 44,5 mió. kr. · Útlán bankans eru økt til 5,2 mia. kr. · Innlán bankans eru økt til 7,1 mia. kr. · Niðurskrivingar eru 10,9 mió. kr. · Gjaldførið er 253,1 prosent om­an fyri lógarkravið · Solvensurin við hálvárið er 22,3 prosent. Nøgd við 37 mió kr