týsdagur 30. august 2016síða 10

Mikudagur 31. august 2016 · Nr. 99 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 TRYGD Danjal av Rana Hvussu langt strekk­ir ábyrgdin hjá arbeiðs­gev­ ar­anum seg, tá tað ræður um trygdina hjá sínum arb­ eiðs­fólki? Tað tykist vera kjarnan í rættarmálinum, har Búsetur er ákært fyri at hava brotið sínar skyldur á trygdar­økinum í samband við eitt arbeiðsóhapp í mars 2014. Búsetur vil ikki taka við bótini á 20.000 krónur, sum teir fingu í samband við óhappið, tá Suni úr Hørg datt av takinum á Nomatek og niður á betonggólv og breyt seg sundur. Veðrið var gott hend­ an morgunin og arbeiðs­ menninir vóru vorðnir samd­ ir um at møta ein tíma fyrr, fyri at gera sær dælt av góða veðr­inum. Suni úr Hørg og tveir aðrir mans fóru upp á takið á bygninginum hjá Noma­tek í Smiðjugerði at leggja dúk oman yvir plátur­ nar. Bygningurin hjá Noma­tek hevði fingið nakað av skaða í einum stormi og seinasta mán­aðin ella so høvdu menn frá Búsetur umvælt skað­arnar. Kvøldið fyri vóru teir lidnir at leggja plátur á og fegnaðust allir um, at tað ringasta arbeiðið nú var liðugt, og at nú varð lokað aftur allastaðni, at einki hol var í takinum. Skuldu bara festa dúkin Eftir var nú at leggja dúk og plátur á og at seta nýggj­ ar ljóskuplar í. Suni úr Hørg og tveir aðrir fóru í holt við dúkin. Ein sópaði tak­plát­ urnar, meðan Suni úr Hørg sjálvur annar legði dúk á. Fyribils vóru plátur lagd­ ar oman yvir holini til ljós­ kuplarnar, men avgjørt var at leggja dúkin undir hes­ ar pláturnar. Sostatt mátti plátan loysast, dúkur leggj­ ast undir og plátan so festast aftur oman yvir dúkin, so at eingin skuldi detta niður. Teir vóru vanir at nýta trygdarvest og -línu, tá teir arbeiddu uppi á tekjuni. All­ ir vóru teir royndir menn og mintu støðugt hvønn ann­an um vandan við at arbeiða í hæddini. Arbeiðsformaður­ in hartaði teir eisini, um teir hendinga ferð høvdu gloymt at festa línuna. Hendan sama morgunin hevði Suni úr Hørg mint arbeiðsfelagar sínar á, at festa seg í trygdarlínuna. - Eingin maður skal upp á tekjuna uttan trygdar­línu, og dettur onkur niður og yvir­ livir, so skal eg persónliga drassa viðkomandi upp aft­ ur og tveita hann av aft­ur, segði Suni úr Hørg hend­ an morgunin greiddi hann frá í Sosialinum 9. juli í fjør. 15 minuttir seinni lá hann sjálvur á gólvinum á Noma­ tek, rokin niður gjøgnum eitt av holunum til ljóskuplar­nar. Eingin var í trygdarlínu Fólk, sum høvdu eygleitt arb­eiðsmenninar hesar vik­ur­nar høvdu lagt til merk­is, at teir altíð vóru í trygd­arlínu. Kortini, júst hend­an morgunin, var alt ann­ar­leiðis. Í rættinum í gjár vóru teir tríggir uppi á tekjuni avhoyrdir. Eingin teirra hevði fest seg í línuna hendan morgunin. Eingin teirra kundi heldur greiða frá, hví teir ikki høvdu gjørt tað hendan dagin. Suni úr Hørg hevur fest dúkin runt um holið til ljós­ kupilin og rættir amboðið víð­ari til starvsfelagan. Síð­ ani reisir hann seg og tekur eitt fet eftir hæli. Men tá var einki festi undir. Av onkrari orsøk høvdu teir ikki lagt plát­una oman yvir aftur sein­asta holið, sum teir høvdu lagt dúk undir. Tvey, trý sekund seinni lá Suni úr Hørg á gólvinum. Fall­ið var hálvan áttinda met­ur. Lukku tíð fekk hann tikið hendurnar fyri seg og bjargaði hetta allarhelst lív­ inum. Kroppurin fór í spøn­ ur. Báðar hendur og armar brotnaðu í fleiri støðum og høvdið fekk stóran skaða. Í dag hevur hann 77 titaniumplátur í kropp­inum, er blindur í høgra eyga og hevur sera avmarkaða sjón í vinstra eyga. Hann fær ofta høvuðpínu, men er kortini farin aftur til arbeiðis hjá Búsetur, tó niðursetta tíð. - Eg veit ikki, hví eg ikki var í línu. Eg skuldi bara líka... Sannleikin er, at eg minnist einki frá degnum, uttan tey trý sekundini, eg var í fríum falli, greiddi Suni úr Hørg frá í rættinum. Arbeiðseftirlitið kann­ aði óhappið og er komið til ta niðurstøðu, at arb­eiðs­ gev­arin ikki hevur hild­ið sínar skyldur hvat trygd­ini viðvíkur. Tilmæli frá Arb­ eiðs­eftir­lit­inum til ákæru­ vald­ið var tí, at Bú­set­ur varð ákært fyri brot á lógina um arbeiðs­um­hvørvi og kunn­gerðina um skipan av arbeiðs­plássum. Serliga legði Arbeiðs­eftir­litið dent á, at eingin verja var inni í bygninginum at tryggja menn­inar, um teir skuldu dott­ið gjøgnum op í takinum. Eftir tilmælinum sektaði ákæruvaldið tí Búsetur við eini bót á 20.000 krónur. Búsetur noktaði tó at taka við bótini og tí var málið fyri Føroya rætt mánadagin. Skuldu havt nót undir Kjarnin í ósemjuni er, hvørja ábyrgd arbeiðsgevarin hev­ur. Arbeiðseftirlitið og ákæru­valdið vilja vera við, at Bú­setur hevði gjørt ov lítið fyri at tryggja sínar menn, sum arbeiddu á takinum. Arb­eiðseftirlitið ásannar, at plát­ur vóru yvir opini og at trygdarlína var tøk, men vísir á, at tá pláturnar vera tikn­ ar av opunum, eigur onn­ur verja at vera sett í staðin. Arbeiðseftirlitið metti, at best hevði verið at havt eina nót, ein arbeiðspall ella aðra fallverju undir opinum, inni í bygninginum. - Metingin hjá Arbeiðs­ eftir­litinum er, at sjálvt um fallið skyldast eitt hendi­ ligt óhapp, so er mangl­ andi nýtslan av fallverju tó beinleiðis orsøk til, at óhappið gjørdist so ógvus­ ligt. Var nøktandi útgerðin tøk og í brúk, so hevði nevnda óhapp ikki havt nevni­verdan skaða við sær, skrivar Arbeiðseftirlitið í tilmæli sínum. Arbeiðseftirlitið vísti eis­ ini á, at hendan dagin høvdu arbeiðsmenninir verið til arbeiðis ein tíma á takinum áðrenn óhappið, uttan at nakar teirra hevði fest seg í trygdarlínuna. Ákærin í málinum, Martin Gravesen, varafúti, vísti á, at arbeiðsgevarin altíð hevur ábyrgd av trygdini hjá arb­ eiðs­fólkinum. Einasta und­ an­talið er, um onkur vit­andi og við vilja setir seg sjálv­an í vanda, men so var ikki í hesum føri, segði hann. Trygdin var nóg góð Umboð fyri Búsetur vóru eisini avhoyrd í rættinum. Umframt teir tríggjar, sum arbeiddu á takinum, tá óhappið hendi, vóru Sjúrð­ ur Holm, stjóri, og Bárður Johann­esen, arbeiðs­for­mað­ ur, avhoyrdir um, hvussu arb­eiðsplássið var skipað. Báðir greiddu teir frá, at meðan tað kanska hevði ver­ ið ynskiligt, at havt nót ella arbeiðspall undir opunum í takinum, so mettu teir hetta vera nærum ógjørligt og heilt órímiligt í mun til ta tíð, opið var gjøgnum takið. Arbeiðið at loysa plátur­nar, leggja dúk og festa tær aft­ ur, skuldi einans tikið eini fimm minuttir fyri hvønn av teimum fýra ljóskuplunum. Búsetur metti tað tí ikki vera neyðugt at brúka tað mesta av einum arbeiðsdegi at byggja ein fríttstandandi arbeiðspall undir opun­um, sum har afturat mátti flyt­ast fyri hvørt opið. Verjin vísti á, at kunngerðin um skipan av arbeiðsplássinum eisini loyvir, at einans trygdarlín­ur verða nýttar í slíkum før­um. Stjórin og arbeiðs­for­mað­ urin greiddu eisini frá, at Nomatek nýtti bygningin og tí lá illa fyri at byggja nakran pall undir opunum. Teir mettu, at hetta hevði verið ov órógvandi fyri virksemi hjá Nomatek. Eisini var ein loftskrani í bygninginum, sum alla tíðina var í brúk, so illa bar til at festa eina nót undir. Seinasti spurningurin, sum umboðið hjá Arbeiðs­ eftir­litinum fekk frá verja­ num hjá Búsetur var, um trygdin hevði verið nóg góð, um menninir høvdu verið í trygdarlínu. - Ja, var stutta og greiða svarið. Og júst tað er verjan hjá Búsetur. Neyðug og nøkt­andi trygd­ar­út­gerð var á arbeiðs­ pláss­inum. Arb­eiðs­pall­ur var sett­ur rund­an um bygn­ing­in hjá Noma­tek, arb­eiðs­menn­ inir høv­du fing­ið trygd­ar­ vest­ar og trygd­ar­línur vóru festar í mønuna á takinum. Tað einasta, sum gekk galið hend­an dagin, var at Suni úr Hørg ikki hevði fest trygd­ar­ lín­una í vestin. Umboðini hjá Bú­setri, bæði stjórin, arbeiðs­for­mað­ urin og arbeiðsmenninir, vátt­aðu allir, at trygdin ferð eftir ferð var havd á lofti sum sam­røðu­evni. Teir mintu hvønn annan á at festa línuna, teir bóðu hvønn annan ansa eft­ir. Arb­ eiðs­for­mað­urin hev­ði reglu­ ligt eftirlit við monn­unum og hart­aði teir, um hann sá onk­ran á takinum uttan línu. - Búsetur kundi ikki gjørt annað og hevði gjørt tað sama í dag. Fallið var eitt óheppið, men tíverri hendi­ ligt óhapp, segði verjin hjá Búsetur. Dómur fellur í málinum mánadagin. TRYGDARLÍNA NÓG MIKIÐ – UM HON VERÐUR NÝTT Eingin av teimum trimum á takinum var í trygdarlínu, tann dagin Suni úr Hørg datt av takinum í Nomatek og niður á betonggólvið og breyt seg sundur Suni úr Hørg