týsdagur 24. januar 2017síða 18

Mikudagur 25. januar 2017 · Nr. 11 18 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Óli Jacobsen Í fyrru greinini um uppboðssølulógina kundi staðfestast, at 17 tingfólk heil­ar tvær ferðir broyttu rættar- og sátt­ málagrundarlagið hjá fiski­vinn­uni, hóast einasta kenda løgfrøðiliga niðurstøða staðfesti, at hetta sann­ líkt var rættarbrot. Spurt varð, hvussu løgtings­ skrivstovan kundi sleppa sær und­ an at gera ta av vinnunevndini um­bidnu løgfrøðiligu kanning av hesum serdeilis prinsipiella máli, har slík lóggáva ikki er sæð fyrr. Ser­ligan áhuga hevur hetta, tá vit vita, at ein gerðarrættur í 2013 hevur avvíst grundgevingina hjá landsstýrinum í hesum inntrivi í galdandi sáttmálar. Men tað er so einki komið fram enn, sum gevur nakra sum helst ábending um svar ella frágreiðing. Men kanska er einki svar eisini eitt svar! Løgmaður: Skiftandi støður í avgerandi rættarspurningi Júst í hesum sambandi er vert at notera sær skiftandi støðurnar hjá løgmanni í hesum spurningi, sum eisini snýr seg um rættartrygd, hóast tað í hesum førinum “einans” snýr seg um nakrar “ríkar reiðarar”. Javnaðarflokkurin hevði í síðsta valskeiði fleiri ferðir uppskot um, at øll skip við føroyskum veiði­ rætt­indum skuldu avroknast eftir galdandi føroyskum sáttmálum. Hetta er eitt logiskt sjónarmið. Hetta hendi seinastu ferð í 2015. Her sigur flokkurin í sambandi við, at líknandi uppskot varð felt í undan­farnum tingsetum: Tá varð ført fram av bæði lands­ stýrismanninum í fiskivinnumálum og samgongumeirilutanum í Vinnu­nevndini, at tað var óhepp­ ið, at Løgtingið skuldi áseta lønar­ viðurskiftini á arbeiðs­markn­aðin­ um við lóg. Hetta er á ongan hátt rætt. Verð­ur lógaruppskotið samtykt av Løg­tinginum, hava partarnir á arbeiðsmarknaðinum fram­hald­ andi fult frælsi til at sam­ráðast og gera tær avtalur um lønar­viður­ skifti, sum partarnir semjast um. Broytingin verður einans tann, at sáttmálarnir millum mann­ingar­ feløgini og arbeiðsgevararnar skulu virðast og haldast.... Við øðrum orðum vildi Aksel Jo­hannesen í andstøðu verja rætt­in hjá pørtunum á arbeiðs­ mark­naðinum at hava frælsar sam­ráðingar, meðan hann sum løg­ maður ger seg inn á henda grund­ leggjandi rætt. Fram til 2015 vildi flokkurin staðfesta, at hann virðir fría sam­ ráðingarrættin hjá pørtunum á arbeiðsmarknaðinum. Men í 2016 fremur hann í verki tað beint mót­ satta uttan nakra grundgeving. Hóast fleiri ferðir spurdur av floksfeløgum, um løgfrøðiliga grundarlagið fyri hesi kúvending, noktar hann at geva frágreiðing! Borgarin, og ikki minst vinnan, átti at kunnað væntað eina frá­ greiðing frá løgmanni um eina so radikala støðubroyting, sum her er talan um. Miðlar, ikki minst KVF, plaga at vera skjótir úti um seg, tá ið politikarar mótsiga sær sjálvum. Nú um dagarnar var tað andstøðu­ tingmaðurin, Magni Laksafoss, sum skuldi svara fyri, at hann hevði støðu hann hevði í 2011 í spurn­inginum um uppboðssølu av fiskirættindum. Tað var enntá róð uppundir, at hann var “keyptur” av reiðarum. Men eingin miðil spyr løgmann um sína kúvending frá einum ári til tað næsta í einum so grund­leggj­ andi spurningi um rættar­trygd, sum her er talan um. Í lógarspurningum er tað eisini vanligt er at kalla løgfrøðingar inn í kringvarpsstovuna fyri at lýsa málið løgfrøðiliga. Men tað er eftir øllum at døma ikki komið KVF til hugs í hesum máli, hóast her er talan um ein so løgfrøðiligan spurn­ing, sum tað kann hugsast. Rættvísi valdast nevniliga, hvør tað er ... Fyri kortum fekst kortini ein ábend­ing um grundarlagið fyri ný­ skapandi rættarpolitikkinum hjá løgmanni og samgonguni. Tann 3. oktober 2016 vísti heima­ síðan in.fo á, at Sonja Jógvansdóttir í samband við lønarsamráðingar í 2013 fullkomiliga avvísti møgu­ leikan fyri, at landsstýrið legði seg út í sáttmálan, um tað ikki gjørdist semja í samráðingum í samband við Strandferðsluna. Men í lógini um royndar­upp­ boðssølu atkvøddi hon fyri, at løg­tingið legði seg út í ein galdandi sáttmála og enntá ógildaði ein rættarúrskurð. Seinni sama dag endurgav in.fo SJ fyri at siga, at hesi bæði málini ikki kunnu sam­ met­ast. Hetta er púra rætt - tað, sum SJ gjørdi, er nevniliga nógv víð­gongdari enn tað, sum hon var ímóti, at landsstýrið tá møguliga kundi gjørt. At lóggeva sáttmálar er ikki heilt óvanligt í rættarsamfeløgum í samband við arbeiðssteðg, tá sáttmálin er farin úr gildi, og hetta kann fara at kosta samfelagnum dýrt. Men at leggja seg út í verandi sáttmálar er óhoyrt og er ikki komið fyri fyrr í Føroyum og neyv­ an í londum, vit sammeta okkum við. Sum áður nevnt er umrøddi spurningur avgjørdur av einum gerðarrætti, sum feløgini hava bundið seg at fylgja. Men hetta ger SJ ikki. Hon sigur seg nevniliga ikki “vera sannførda um, at dómurin hjá gerðarrættinum var rættur”. Hetta sigur SJ, hóast øll hennara sjónarmið vórðu førd fram í gerðar­ rættinum. Øll sakarmál eru jú grundað á ósemju millum tveir partar. Tað er tí, at tey verða løgd fyri ein rætt, har annar parturin vinn­ur og hin tapir. Hetta mugu partar­nir so boyggja seg fyri. Hetta er sera grundleggjandi í einum rættar­ samfelagi. Í umrødda gerðarrættarmáli um luttøku hjá manningini í kvotakeypi var SJ vitni og harvið partur hjá saksøkjandi partinum, FF. Hon váttaði í rættinum at hava verið við til samráðingar við Reiðarafelagið eisini um júst hendan spurning, sum seinni varð sleptur. Gerðarrætturin tók ikki undir við sjónarmiðunum hjá SJ. Í tí parti av málinum og grundgevingunum, har SJ vitnaði, varð hennara frágreiðing enntá avvíst av øðrum av teimum gerðarættarlimunum hjá FF, sum er løgfrøðingur. Gerðarrætturin kom annars til eina greiða niðurstøðu, sum var í andsøgn til sjónarmiðini hjá SJ. Tískil hevur løgtingið ikki bara lagt seg út í ein galdandi sáttmála, tað hevur eisini lagt seg út í rættarskipanina við at seta úr gildi ein rættarligan úrskurð. Hetta er gjørt við avgerandi atkvøðuni hjá umboði fyri tapandi partinum í hesum máli! Løgmaður sum hægsta­ rættardómari Henda nýhugsan hjá løgmanni inn­an rættarøkið merkir, at tað kann bera til at leggja sak móti arbeiðsgevara við kravi, sum gong­ ur beint móti orðingum í sátt­ málanum. Tá ein slík sak verður tapt, so er at sleppa sær á ting og gerast avgerandi atkvøðan. Við henni kann rættarúrskurðurin ógild­ast! Tað nærmasta, sum er komið fram um grundarlagið fyri hesi lóg­gávu, er henda svadan hjá SJ á in.fo: Reiðaríini hava í nógv ár tikið pengar úr skipanini til sín sjálvs, heldur enn at manningin hevur fingið nakran ágóða. At nú ein útreiðsla skal turkast uppí manningina er ikki rímiligt. Reið­ arar hava stungið pengar niður í lumman í fleiri ár, og nú tá ið landið skal hava nakað, so vilja teir ikki meira. Til hetta er at siga, at reiðarar hava skyldu til at avrokna sam­ bært sáttmálan, sum er púra greið­ur. Sambært sáttmálanum kunnu reiðarar ikki stinga nakað í lumman, sum teir ikki eiga. Er nakar ivi, so kann hann leggjast fyri t.d. ein gerðarrætt, sum tað er gjørt her. Men hesi sjónarmið hjá SJ, sum annars eru avvíst í umrødda rættar­úrskurði, kunnu lættliga tillagast komandi mál, tá løgmaður - sum enntá er løgfrøðingur og umsitur lógarmál í landsstýrinum - í framtíðini sum ein annar hægsta­ rættarforseti uttan viðgerð og uttan grundgeving fer at ógilda fleiri rættarúrskurðir tí samgongufelagi “ivast í um dómurin er rættur”. Tann stóri spurningurin er eisini, at tá ið hetta kann gerast, hvar er so markið? Men tað hava vit heldur onga frágreiðing fingið frá løgmanni um! Sum hetta mál liggur, so er niður­ støðan tann, at víst vil løgmaður, Javnaðarflokkurin og samgongan hava rættartrygd. Men bara um hon ikki stríðir ímóti áhugamálunum hjá samgongufeløgum. Rættartrygd skal nú eisini valdast! KJAK Ósvaraður spurningur um uppboðssøluna: Hví gjørdi løgmaður í 2016 tað mótsatta av tí hann segði í 2015? Jón Magnus Joensen Listaframsýning í Smiðjuni í Lítluvík 27.-31. januar Tilsamans eru umleið 35 málningar. Myndavalið er Tórs havn, føroysk bygdarløg og føroyska náttúran. Jón hevur gingið á listaskúla í Holbæk og hevur havt nógvar framsýningar m.a. í Smiðjuni í Lítluvík, Mentamálaráðnum og á Ólavsøkuframsýningum í Listaskálanum. OPIÐ ER: Fríggjadag kl. 15-19 Leygardag kl. 10-19 Sunnudag kl. 14-18 Mánadag kl. 15-19 Týsdag kl. 14-19