fríggjadagur 1. oktober 2004síða 4

6 Nr. 187 - 1. oktober 2004 Nr. 187 - 1. oktober 2004 7 Avgjøld á sodavatn: Vinnufíggindaligt fíggjarlógaruppskot – Sodavatn er ein av teimum fáu vørunum, sum tað ber til at framleiða í Føroyum. Men nýggja fíggjarlóg- aruppskotið leggur av álvara fót fyri vinnuni, nú teir ætla at leggja avgjøld á sodavatn, sigur Einar Waag, stjóri á Føroya Bjór FÍGGJARLÓGIN Eydna Skaale Eydna@sosialurin.fo Føroyska sodavatnið fer at dýrka, um fíggjarlógarupp- skotið verður sett í gildi. Bárður Nielsen og hansara menn ætla nevniliga at fáa 35 milliónir inn í lands- kassan, við at seta avgjøld á tubbak og sodavatn. Einar Waag, stjóri á Føroya Bjór, er alt annað enn nøgdur við hetta upp- skotið. – Eg skilji ikki hví teir skulu leggja fót fyri eini av teimum fáu vinnunum, sum bera seg í hesum landinum. Hetta er 60'ara og 70'ara politikkur, sum vit ræðast, og sum ikki vilja síggja aftur, sigur Einar Waag. Søtmetið slapp undan Einar Waag sigur, at eitt av størstu ivamálunum er, hví til dømis søtmetið heilt er sloppið undan nøkrum avgjøldum. – Vit, sum eru ein partur av føroysku vinnuni, koma at gjalda dýrt fyri hesi avgjøldini. Men allar hesar innfluttu sukurvørurnar koma als ikki at vera merktar av hesum. Tað er veruliga ikki til at skilja, heldur Einar. Hann sigur, at undan- farna samgonga arbeiddi miðvíst við heilsugóðum málum. Tiltiknu grønu keksirnar, sum skuldu ger- ast dýrari, tí tær vóru ósunnar, vóru bert eitt dømi. Um undanfarna sam- gonga hevði komið við einum uppskoti um eisini at leggja avgjald á sodavatn, tí tað er so ósunt, so hevði tað kanska givið meining. Men Einar skilir ikki, hví núverandi samgonga hevur tikið avgerð um at leggja fót fyri føroyska sodavatn- ið, ímeðan bíligu, út- lendsku vørurnar heilt ótarnaðar, framvegis kunnu floyma inn á føroyska marknaðin. – Vit kunnu taka juice sum dømi. Tað er prógvað, at tað inniheldur bæði sukur og sýru, og at tað tí er minst líka ringt fyri tenninar sum sodavatn er. Vit kunnu taka alla sjokolátuna, sum í dag kostar svarta einki, og sum tey ungu ganga og jagla allan dagin. Tað er so sanniliga heldur ikki sunt. Hví verða avgjøldini ikki løgd har ístaðin, so tey ikki skaða føroysku vinnuna, spyr Einar Waag. Hann sigur, at hann í gjár, tá hann fekk leysatíðindini um avgjøldini váttað, spurdi Bárð Nielsen, fíggj- armálaráðharra, um hví søtmetið er sloppið undan. – Hann svaraði mær, at tað visti hann ikki ordiliga. Tá eg so spurdi hann hví sukurfría sodavatnið, sum er tað einasta sodavatnið diabetikarar kunnu drekka, eisini verður líka hart skattað, svaraði hann mær, at tað er ein tolltekniskur spurningur. Men hatta eru reinar undanførslur, og eg haldi ikki at teir hava hugs- að seg nóg væl um, stað- festir Einar Waag. Av tí, at sukurfría soda- vatnið eisini fær avgjald, ímeðan søtmetið heilt sleppur undan, heldur Ein- ar, at hesi avgjøldini ikki kunnu umskyldast við heitinum »heilsutollur«. Hægstu avgjøld í Evropa Einar Waag sigur, at Føroy- ar og Danmark hava nógv tað hægsta mvg-gjaldið í Europa, samstundis sum vit eisini hava nógv tey hægstu avgjøldini á sodavatni. – Vit liggja á 25% í meir- virðisgjaldi, sum er met- høgt í Europa. Nú ætla teir at fáa enn meir inntøkur av vinnuni, og avgjaldið á før- oyska sodavatnið fer sostatt at koma upp á 2,40 kr pr. litur. Tá tað er lagt afturat vanliga prísinum, skal mvg og vinningur eisini omaná aftur. So tað verður heilt avgjørt ein príshækking, sum kemur at merkjast, sigur Einar. Hann sigur, at Danmark, sum eisini hevur eitt sera høgt avgjald á sodavatn, hevur 1,15 kr. Belgia er nr. 3 í Evropa við 50 oyru pr. litur. Føroyingar koma so- statt at rinda 1,25 kr meiri fyri liturin av sodavatni enn danir og heilar 1,90 kr meiri enn belgiarar. Hetta heldur Einar líkjast ongum. – Landið fær jú longu 25% av allari sølu, sum er nógv meiri enn hini londini í Europa fáa, so eg haldi tað vera púra burturvið, at teir nú fara inn og taka enn meiri vinning av sodavatn- inum. Tað verður jú brúkar- in, sum skal rinda, og tað er ikki víst, at hann vil tað, sigur Einar, sum er sann- førdur um, at hetta fer at elva til eina stóra niður- gongd í søluni av føroysk- um sodavatni. – Tað er fullkomiliga ørt, at eingin í føroysku vinnuni kann kenna seg tryggan, fyri nær og hvar landsins leiðsla næstuferð fer at leggja fót. Hetta er púra burturvið, sigur Einar Waag at enda, og leggur eina við, at hann í øllum førum fer at gera sítt til, at uppskotið ikki verður sam- tykt í verandi líki. Rættindi hjá brekaðum Týsdagin 5. okto- ber verður ein evn- isdagur um rætt- indi hjá brekaðum í Norðurlandahús- inum EVNISDAGUR tíðindaskriv Á evnisdegnum verður ein røð av fyrilestrum og framløgum um støðuna hjá fólki, ið bera brek, sum samfel- agsborgarar. Tiltakið, sum byrjar klokkan 13.00, er al- ment, og luttøkan er ókeypis, so vónandi seta nógv fólk sær hendan seinnapartin av, fyri at hoyra um, hvørji rætt- indi og hvørja støðu, fólk við breki hava í Føroyum í dag. Bjørt Samuelsen, fjøl- miðlakvinna, stýrir degnum og tekur sam- anum. Møguleiki er hjá áhoyrarunum at seta spurningar. Tað er stýrisbólkurin fyri Ár teirra brekaðu 2003, sum saman við Almanna- og heilsu- málaráðnum skipar fyri tiltakinum. Single- kvøld í Vertshúsin um SINGLE-KVØLD tíðindaskriv Vertshúsið hevur fingið áheitanir um at fyriskipa eitt singul kvøld av og á. Tað eru nógv sum eru singul og tíma ikki at fara einsamøll á Vert- shús. Leygarkvøldið 2. oktober verður eitt sing- ulkvøld í Vertshúskjall- aranum við hugnatón- leiki, kertuljósum, amorøsari drinksmenu og kærleika í luftini. Vertshúsleiðslan vónar at nógvir singlar koma í kjallaranan Leygar- kvøldið og hvør veit ? kanska situr "your lifes companion" har ótolin og býðar við tveimum "Kiss Me Quick" cock- tailum og østrogenini fara upp á kók. Færø Expo 2004 eitur framsýningin, ið letur upp leygardagin 2. Oktober á Bredgade 69 í Keypmanna- havn. Listamenninir verða Zacharias Heinesen, Am- ariel Norðoy, Eyðun av Reyni, Torbjørn Olsen og Kári Sverrison. Tryggvi Johansen setur framsýningina. Skriv frá Bredgade Kunsthandel, har fram- sýningin skal verða, sigur millum annað soleiðis um teir fimm listamenninar: »... som alle hører til den absolut fremtrædende gruppe af færøske kunstn- ere, som gennem tiden har formået at samle den fær- øske billedkunst i en kol- lektiv, ekspressiv referance- ramme...« Framsýningin verður opin til og við leygardagin 23. oktober. Meiri kann les- ast um hvat kunsthandilin hevur at siga um lisa- menninar á www.bredgade- kunsthandel.dk –eys– Føroysk list í DK Amariel Norðoy verður ein av teimum fimm føroyingunum, sum skulu hava framsýning í Keypmannahavn í oktober Einar Waag, stjóri í Føroya Bjór, skilir ikki hví landsins leiðsla vil leggja fót fyri føroysku vinnuni við ætlaðu avgjøldunum á sodavatni Savnsmynd Tvøroyrar Kommuna ger ikki meiri við leiðaran á frítíðar- skúlanum, so má Landsstýrismaðurin heldur stongja hann ÓSEMJA Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Tvøroyri: Nú er mangt, sum bendir á, at frítíðarskúl- in á Tvøroyri verður stongd- ur. Tvøroyrar býráð ætlar sær nevniliga ikki at slaka meiri fyri Landsstýrinum og so má tað standast av í má. Tað er ósemja um leiðar- an á frítíðarskúlanum á Tvøroyri, sum ger seg gald- andi. Tvøroyrar Býráð setti ein lærara í starvið og tað fekk pedagogfelagið at tala at. Felagið sigur, at eftir lógini, skal leiðarin vera peda- gogur. Hans Pauli Strøm, lands- stýrismaður, gav felagnum rætt og álegði Tvøroyrar býráð at broyta starvssetan- ina. Býráðið ógildaði so set- anina, men setti síðani sama lærara aftur sum fyri- bils leiðara fyri frítíðar- skúlan. Hetta hevur so aftur fingið landsstýrismannin at seta býráðnum knívin á barkan: Hevur býráðið ikki ógildað setanina og sett ein pedagog í starvið í seinasta lagi í dag, fríggjadagin, verður frítíðar- skúlin stongdur. Gera ikki meir við málið Men hetta rínur ikki við býráðið á Tvøroyri. Kristin Michelsen, borg- arstjóri, segði í gjáramorg- unin, at býráðið gjørdi ikki meiri við málið. So ger landsstýrismaður- in tað, sum hann heldur at hann eigur at gera. Borgarstjórin sigur, at tað stendur ongastaðni í lógar- tekstinum, at leiðarin skal vera pedagogur. Tað stendur at hann skal vera námsfrøðingur og tað kann einsvæl verða lærari. Kristin Michelsen sigur, at stongir Hans Pauli Strøm frítíðarskúlan, fara tey fýra starvsfólkini til húsar. Eini 20-22 børn í fyrsta flokki hava sína dagligu gongd í frítíðarskúlanum eftir skúlatíð og tey verða sostatt eisini send til hús. Men býráðið er eisini so mikið sannført í síni sak, at tað hevur gjørt landsstýr- ismanninum greitt, at stongir hann frítíðarskúlan, kann hann vænta sær endurgjaldskrav frá kommununi. Á Tvøroyri verður arbeitt við at savna allar flokkarnar á ein einstakan lista til býráðsvalið í næsta mánaði BÝRÁÐSVAL Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Tvøroyri: Politiska baro- metrið á Tvøroyri hækkar alsamt. Tað hevur altíð leik- að ógvuliga hart á ímillum teir ymsu politisku flokkar- nar á Tvøroyri og tað eru ikki so mong ár síðani at enntá javnaðarfólk gingu í tveimum bólkum og still- aðu upp til býráðsval á tveimum listum. Tað stríðsmálið varð síð- ani lagt afturum og javnað- arfólk kundu aftur savnast á sama lista. Og til hetta bý- ráðsvalið verður enntá arb- eitt við at savna allar flokk- arnar í Býráðnum á Tvør- oyri á einum og sama lista. Teir ymsu flokkarnir hava tosað saman um hetta og tað er ymiskt, hvussu móttøkan hevur verið. Summir flokkar taka undir við tí, aðrir hava ikki tikið støðu og uppaftur aðr- ir eru meiri ivingarsamir. Men málið er ikki slept og arbeitt verður víðari við tí. Kristin Michelsen, borg- arstjóri á Tvøroyri, heldur tað at tað hevði verið tað einasta rætta at savnast um ein felags lista á Tvøroyri. – Tað eru kommunumál, vit skulu arbeiða við og ikki landsmál og eg haldi, at vit áttu at kunna samst um at ført kommunupolit- ikk, uttan at blanda parta- politikk upp í, tí partapol- itiskar ósemjur hoyra ikki heima í einum kommunu- stýri, heldur borgarstjórin. Á seinasta býráðsvali vóru fýra listar: Ein javnað- arlisti, ein sambandslisti, ein uttanflokkalisti og ein samgongulisti við limum úr tjóðveldisflokkinum, fólka- flokkinum og miðflokkinum. Tað eru sjey byráðslimir á Tvøroyri og tað kunnu í mesta lagi vera 11 valevni á einum lista. Verður talan um ein felagslista, verða tað sostatt í mesta lagi 11 valevni til býráðsvalið á Tvøroyri í næsta mánaði. Sumbingar og tvøra- fólk fara at tosa víð- ari um samanlegg- ing, serliga nú lands- stýrið ætlar at broyta lógina so at kommunur kunnu leggja saman mitt í einum valskeiði KOMMUNUSAMAN- LEGGING Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Sumba/Tvøroyri: Tað er nú greitt, at Sumbiar- og Tvøroyrar Kommuna, leggja ikki saman beint nú. Í sambandi við komm- unuvalið í november, hevur landsstýrismaðurin í innlendismálum sett eina tíðarfreist fyri, nær kommunur kunnu leggja saman Tann freistin fór fyrr í vikuni og mikudagin fingu kommunurnar í Sumba og á Tvøroyri boð um, at freistin verður ikki longd. – Tað kom óvart á okk- um, at freistin ikki kundi longjast nakrar dagar. Serliga kom tað óvart á okkum, tí hann var posit- ivur tá ið vit spurdu hann munnliga fyri nøkrum døgum síðani, sigur Krist- in Michelsen, borgarstjóri á Tvøroyri. Hann ásannar, at tað hevur drigið út, men nú høvdu kommunustýrini sett sær fyri at fingið ferð á ætlaðu samanleggingina og ætlanin var at avgreiða málið uppá einar tvær vikur. Hann vísir á, at fleiri aðrar samanleggingar eru gjørdar norðanfyri, so leisturin er gjørdur. Skulu Sumba og Tvør- oyri leggja saman, er tað at kalla bara at skifta nøvnini út í teimum sátt- málum, sum eru gjørdir um samanlegging og so kanska gera onkrar dag- føringar. Borgarstjórin sigur,at kommunustýrini í Sumba og á Tvøroyri hava tosað leysliga saman og fyribils hava tey hug at halda fram við arbeiðnum at leggja saman, tó at tað ikki verð- ur beint nú. Annars hava sumbingar gjørt vart við seg hjá bygdaráðnum í sambandi við ætlaðu saman- leggingina við Tvøroyri. Í eina tíð hava tey savn- að inn undirskriftir í Sum- biar kommunu í sambandi við samanleggingina og týskvøldið handaðu tey bygdaráðnum ein lista við 182 undirskriftum. Tað er gott og væl helvtin av teimum, sum hava vælrætt í kommun- uni. Á løgtingsvalinum fyrr í ár, høvdu 310 fólk atkvøðurætt í kommun- uni, 218 fólk í Sumba og 92 fólk í Lopra og á Økrum. Tey, sum hava skrivað undir, krevja, at borgara- fundur verður í Sumba um samanleggingina. Og tey krevja eisini, at verður semja við Tvøroyri um ein sáttmála um saman- legging, skal fólkaat- kvøða verða í Sumba, áðrenn bygdaráðið tekur endaliga støðu. Sleppa ikki endanum í Sumba og á Tvøroyri Bakka ikki meiri fyri Hans Paula Steingir landsstýrismaðurin frítíðarskúlan á Tvøroyri, skal hann vænta sær endurgjaldskrav, sigur Kristin Michelsen, borgarstjóri á Tvøroyri Politiska barometrið á Tvøroyri hækkar Tað eru ikki so nógv ár síðani, at ósemjan var so stór á Tvøroyri, at sjálvt javnaðarfólk gingu í tveimum bólkum. Í løtuni eru fýra listar umboðaðir í Býráðnum, men nú verður arbeitt við at savna allar politisku flokkarnar á einum og sama lista til býráðsvalið í næsta mánaði C M Y K 7 6