mikudagur 6. oktober 2004síða 2

2 Nr. 190 - 6. oktober 2004 Nr. 190 - 6. oktober 2004 3 Svartkjafturin er ein lutfalsliga bíligur fiskur, og tá ið minni verður at veiða, fer tað ikki at loysa seg at senda tey stóru og dýru skipini út á hav- leiðirnar eftir hesum fiskaslagi. Tí heldur leiðarin á Fiskirann- sóknarstovuni, at ant- in verða tað vit sjálvi, sum noyðast at loysa hetta málið - ella verður tað OPEC, ið ásetir oljuprísirnar, sum loysir málið fyri okkum FISKIVINNA vilmund jacobsen vilmund@sosialurin.fo Í døgunum, 27-29. septem- ber, vóru samráðingar á Hotel Hafnia í Havn um svartkjaftin. Strandalond- ini, sum royndu at finna semju um veiðina av hesum tilfeingi, vóru Føroyar, Ís- land, Noreg og ES, og Rus- land var við sum eygleiðari. Landsstýrið hevði tveir ráðgevar við á hesum fundi. Annar var Hjalti í Jákups- stovu, leiðari á Fiskirann- sóknarstovuni; hin var Jan Arge Jacobsen, fiskifrøð- ingur. Úrslitaleysur fundur Hjalti í Jákupsstovu sigur, at fundurin endaði úrslita- leysur. – Nei, enn er so langt ímillum partarnar, at her kom einki ítøkiligt burtur úr. Hann sigur, at generelt fyri strandalondini er, at tey krevja ein ov stóran part av svartkjaftinum, og hetta snýr seg serliga um ES, Noreg og Ísland. – Vit krevja sjálvsagt okkara eisini part, og vit halda, at hinir krevja ov nógv. Hjalti sigur, at ES, sum hevur verið rættiliga tungt at dansað við í spurningin- um um svartkjaftin, hevur minkað síni krøv nakað, men framvegis eru samlaðu krøvini á kvotum eini 130- 140% størri, enn mett verð- ur ráðiligt at fiska av stovn- inum. – Eg vil siga, at londini eru samd um, hvussu fiski- skapurin eftir svartkjafti skal skipast, men tey eru ikkki samd um heildar- kvotuna. Hann sigur, at útrokning- ar hjá ICES vísa, at ein gongd leið kundi verið at fiskað 1,5 miljónir tons í eini 2-3 ár og síðan lækkað heildarkvotuna niður í 1 miljónir tons. – Veiðan eftir svartkjafti í økjunum hjá strandalond- unum og í altjóða sjógvi er alt ov stór. Hjalti vísir á, at samlaða veiðan í fjør var 2,3 milj- ónir tons, og at veiðan higartil í ár er 2 miljónir tons. – Hetta er tað, sum veitt verður í íslendskum sjógvi, føroyskum sjógvi, norskum sjógvi, ES-sjógvi og í al- tjóða sjógvi. Hann vísir á, at veiðan eftir svartkjafti soleiðis er nógv størri, enn stovnurin í longdini tolir. – Á fundinum varð roynt at finna eina semju, soleið- is at heildarveiðan komandi ár verður 1,5 miljónir tons, men hetta eydnaðist ikki. Fleiri uppskot vóru frammi í hesum sambandi, men einki vann frama, sigur Hjalti. Á fundinum á Hotel Hafnia samdust londini tó um at hittast aftur, tá ið NEAFC fer at hava fund, 10. november. – Tað er torført at siga, um nakað úrslit fer at spyrjast burtur úr tá, nú so langt framvegis er millum partarnar, sigur hann. Tvey prinsippir Sum skilst, er tann stóri trupulleikin, hvussu ein minni heildarkvota skal býtast millum londini. – Í hesum spurningi standa tvey prinsippir ímóti hvørjum øðrum. Annað er, at kvotan skal býtast eftir, hvussu nógvur svartkjaftur er hjá hvørjum einstakum landi – og hvussu fiskurin ferðast millum havleiðir- nar. Hitt er eitt býti, sum byggir á, hvussu nógv ein- støku londini veiða av svartkjafti. Hjalti sigur, at hesi bæði sjónarmiðini standa upp ímóti hvørjum øðrum, og stevið er ringt, tí hvør vil hava sum mest burtur úr. ES hevur gjørt krav uppá 40% av kvotuni, men einki er at ivast í, at hetta kravið má minkast, um nøkur loysn skal finnast. – Vit halda, at hesi bæði sjónarmiðini um býtið eru skilagóð og kunnu fyri- halda okkum til tey bæði, sigur hann. Hjalti vísir á, at norð- menn veiða størstu nøgd- irnar av svartkjafti; teir fiska bæði í norskum sjógvi, føroyskum sjógvi, ES-sjógvi og í altjóða sjógvi. Í aðru røð yvir mestu veiði koma íslend- ingar. – Men samstundis verða størstu nøgdirnar veiddar í føroyskum sjógvi, leggur hann aftrat. Onnur viðurskifti Undir samráðingunum heittu føroysku umboðini á partarnar um eisini at hyggja at øðrum viður- skiftum, nú svartkjafturin aftur var til viðgerðar. – Vit heittu á londini um eisini at hyggja at, hvønn týdning svartkjafturin hev- ur fyri ymisku londini. So- leiðis vístu vit á, at hetta tilfeingið hevur ómetaliga stóran týdning fyri okkum føroyingar – bæði fyri tann flotan, sum fiskar svart- kjaft, men so sanniliga eisini sum býtisfiskur fyri eitt nú tosk í Barentshavin- um og fyri veiðirættindi í ES-sjógvi. Spurdur, um londini ikki duga at síggja stóra týdn- ingin, sum svartkjafturin hevur fyri Føroyar, sigur Hjalti: – Jú, teir hava sympati fyri okkum privat, men kortini roynir hvør at skava sum mest til sín sjálvs, og soleiðis vil tað nú einaferð vera í samráðingum um veiðirættindi. ICES ella OPEC? Øll tekin eru um, at tað verður torført hjá standa- londunum at semjast um eina ábyrgdarfulla heildar- kvotu av svartkjafti. Hjalti torir ikki at meta um, hvørt ein kvota uppá 1,5 miljónir tons, sum ICES mælir til, kemur í lag til komandi ár. Men hann er onga løtu í iva um, at veiðan eftir svartkjafti fer at minka, sum árini ganga, um eingin semja fæst í lag. – Tað verða antin vit sjálvi, sum sita á svartkjaft- inum – ella OPEC, sum fara at avgera hetta. Svart- kjafturin er lutfalsliga bí- ligur fiskur, og tá ið minni verður at veiða, fer tað ikki at loysa seg at senda tey stóru og dýru skipini út á havleiðirnar eftir hesum fiskaslagi. Tí heldur leiðarin á Fiski- rannsóknarstovuni, at antin verða tað vit sjálvi, sum noyðast at loysa hetta málið - ella verður tað OPEC, ið ásetir oljuprísirnar, sum loysir málið fyri okkum, soleiðis at vit ikki forkoma svartkjaftastovninum. – Semjast londini ikki um eina ábyrgarfulla heild- arkvotu, kunnu vit bert vóna, at stovnurin ikki verður alt ov illa fyri, tá ið royndin fer at minka av sær sjálvum, sigur Hjalti í Jákupsstovu. Hjalti í Jákupsstovu: Áseta vit ikki svartkjaftakvot- una ger OPEC tað fyri okkum – Undir samráðingunum vístu vit á, at svartkjafturin hevur ómetaliga stóran týdning fyri okkum føroyingar – bæði fyri tann flotan, sum fiskar svartkjaft, men so sanniliga eisini sum býtisfiskur fyri eitt nú tosk í Barentshavinum og fyri veiðirættindi í ES-sjógvi, sigur Hjalti í Jákupsstovu - Smjast londini ikki um eina ábyrgarfulla heildarkvotu, kunnu vit bert vóna, at stovnurin ikki verður alt ov illa fyri, tá ið royndin fer at minka av sær sjálvum, sigur Hjalti í Jákupsstovu· Mynd: Vilmund Jacobsen Make-up artistskúli til Føroya Gongst sum ætlað, verður ein make-up artistskúli í Føroyum í januar. Talan er um skeið, sum varar seks vikur. Íslendskar kreftir standa aftan fyri hesa ætlanina, og í farnu viku var ein lærari frá einum slík- um skúla í Íslandi í Føroyum og helt skeið MAKE-UP Solby A. Eliasen solby@sosialurin.fo Nógv bendir á, at íslendskir make-up artistar hava ætl- anir um at koma inn á før- oyska marknaðin. Í øllum førum er tað ein skúli, sum arbeiðir við einum merki, sum eitur No Name, sum hevur ítøkiligar ætlanir um at gera seg galdandi á før- oyska marknaðinum. Men tað er ikki tað ein- asta. Ætlanir eru eisini frammi um at byrja ein make-up artistskúla í Før- oyum. Ikki ber til at frætta so nógv um ætlaninar, men í øllum førum ljóðar tað, at skúlin skal byrja í Føroyum í januar komandi ár. Vanliga tekur eitt slíkt skeið tríggjar mánaðir í Ís- landi. Men um skúlin kem ur til Føroya, so er ætlanin, at hann bert skal vara í seks vikur. Í Íslandi ganga tey í skúla frá klokkan 8 til 13 í tríggjar mánaðir, meðan tey í Føroyum koma at ganga í skúla frá klokkan 8 til 16 í seks vikur. Á hendan hátt læra tey júst tað sama sum í Íslandi, bara upp á stytri tíð. Útsettur skúli Skúlin skuldi upprunaliga byrja í Føroyum í septem- ber, men bleiv av ymsum orsøkum ikki til nakað. Ístaðin skipaði íslendarar- nir fyri hesum skeiðinum, sum ein av lærarunum á ís- lendska make-up artistskúl- anum hevði í síðstu viku. Skeiðsleiðarin, sum var her í Føroyum, eitur Silla. Á skeiðnum, sum varð hildið á frisørdeildini á Tekniska skúla í Havn, lærdu luttakararnir fýra ymiskar hættir at leggja make-up. Tað fyrsta kvøldið løgdu luttakararnir milt dag og kvøld make-up. Næsta dag- in brúðar make-up, triðja dagin nakað sum eitur Smokey eyes og fjórða dagin make-up til Catwalk. Smokey eyes er make-up, har serliga eyguni verða gjørd myrk ella heilt svørt. Modellirnar vóru ymiskar, og luttakararnir nýttu eisini høvi til at taka áðrenn og aftan á myndir. Tá make-up skal leggjast til Catwalk, skal tað ofta verða øðrvísi og sterkt. Um til dømis fólk ganga móta- framsýning fyri hár, so kann tað sum skilst vera gott, at leggja líka make-up á allar modellirnar. Skeiðsluttakararnir lata væl at skeiðinum, og tey munnu vera fleiri, ið eru sera spent at vita, um make- up artistskúlin kemur til Føroya í januar. Gongst sum ætlað, verður ein make-up artistskúli í Føroyum í januar. Íslendskar kreftir standa aftan fyri ætlanina Mynd: Jens K. Vang Silla, sum hevði skeiðið á frisørdeildini á Tekniska skúla, er lærari á einum íslendsum make-up artistskúla Mynd: Jens K. Vang C M Y K 3 2