týsdagur 25. apríl 2017síða 6

Mikudagur 26. apríl 2017 · Nr. 48 6 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 ORÐBLINDNI EIGUR IKKI AT VERÐA EIN TRUPULLEIKI Orðblindni nýtist ikki at vera ein stórur trupulleiki, um hann verður staðfestur tíðliga, og røttu stigini verða tikin skjótt. Tað sigur Maybritt við Strond, logopedur á Glasi, ið er fyriskipari av eini orðblindnisráðstevnu, sum verður á Hotel Føroyum, 19. mai Sòlvit E. Nolsø – Sernám screenaði fyrr triðjafloksnæmingar fyri orð­blindni, men eg veit ikki, um tey gera tað enn. Tað var ein góð hjálp, men ein screening staðfestir ikki, hvussu nógv eru orðblind. Tað skal ein kanning til fyri at fáa staðfest, hvør er orðblindur, og hvør er lesi­ veikur. Ein screening stað­ festir, hvør hevur trupul­leik­ ar við at lesa og skriva, men ein nærri kanning krevst fyri at staðfesta orðblindni, sigur Maybritt við Strond. Hon sigur víðari, at vit hava allar neyðugu førleik­ arnar í Føroyum at gera nak­ að við trupulleikan, men tað, sum krevst, er ein raðfesting av pengum og orku hjá tí fólki, ið kann taka sær av tí. – Vit hava nógv góð fólk her heima. Tað eru nakr­ar íløgur, ið krevjast í lesi­for­ rit og annað, men vit hava nógv góð fólk. Tað er eis­ini longu hjálp at fáa á mið­ námsskúla. Tíverri eru allar kommunurnar og harvið fólka­skúlar ikki komnar við enn, men tað kann arbeiðast uppá, sigur Maybritt við Strond. Hon sigur víðari, at eitt tað fyrsta, ið skal gerast, er at gera íløgur í talgildar kanningar, ið skjótt kunnu fáa trupulleikan staðfestan. Tað hevði gjørt stóran mun. – Ein talgild roynd hevði gjørt, at vit fingu atgongd til forrit, sum sjálvt kann fram­ leiða eitt úrslit av royndini, ið kann staðfesta orðblindni. Alt upp á nakrar minuttir. Sum nú er, má hvør roynd kannast av okkum, og tað tekur fleiri tímar fyri eina roynd. Ein talgild roynd vildi gjørt stóran mun, sigur Maybritt við Strond. Nógv mett at vera orðblind Tað er eingin kanning gjørd, ið vísir, hvussu til stendur við­víkjandi orðblindni í Før­oyum. Kanningar aðra­ staðni vísa ymisk tøl, tí tað er ymiskt, hvussu kanningar verða gjørdar, og hvussu mørk­ini verða sett fyri, nær ein er orðblindur ella ikki. Í 1990 mettu 7% av vaks­num dønum, at teir vóru orð­ blind­ir; umleið 3% høvdu sera ringt við at lesa vanligar tekstir. Sum sagt, so er eingin kanning gjørd í Føroyum, tí er ein meting tað frægasta vit kunnu júst nú. Maybritt við Strond metir, at okkara tøl eisini liggja um sjey prosent, ið eru orðblind. – Út frá mínum metingum av einum miðalflokki av mið­námsskúlanæmingum, so eru eini sjey prosent av føroyingum orðblind. Um tað passar, so eru tað eini 3.500 føroyingar, ið kunnu fáa tað staðfest, sigur May­ britt við Strond. Sambært Maybritt við Strond, so er ikki neyðugt, at orðblindni gerst ein stór­ ur trupulleiki. Um fólk fáa tað neyðugu hjálpina skjótt, so kunnu tey fylgja við í til dømis undirvísing og ikki fella afturút. Er hinvegin eingin hjálp at fáa, og trupulleikin sleppur at standa við, so er stórur vandi fyri, at aðrir trupulleikar eis­ ini stinga seg upp. – Tað kann jú ikki vera gott fyri nakran, at tey ong­ an­tíð klára at fylgja við í undir­vísingini ella ongantíð klára at lesa. Tað setir tey jú eisini í eina ringa støðu í mun til arbeiðsmarknað og at fungera í samfelagnum ann­ars, sigur Maybritt við Strond. Ráðstevna skal seta positivt ljós á økið Ein ráðstevna um orðblindni verður í Havn, 19. mai. May­ britt við Strond er fyriskipari av ráðstevnuni. Hon sigur, at endamálið við ráðstevnuni er ikki at siga, hvussu stórar trupulleikar, vit hava, ella fyri at vísa, hvussu synd tað er í fólkum, ið eru orðblind. Hinvegin, so er endamálið at lýsa positivt, hvat fólk við orðblindni kunnu. – Vit hoyra so ofta tað nega­tiva og tær keðiligu síð­ urnar. Vit vilja nakað annað við hesi ráðstevnu. Alt ber til hóast orðblindni. Røtt hjálp kann gera, at orðblindni ong­antíð gerst størri enn ein lítil trupulleiki, men eingi forð­ing, sigur Maybritt við Strond. RÁÐSTEVNA Danska Socialstyrelsen lýsir orðblindni soleiðis: Varandi niðursettur førleiki, ið ávirkar førleikarnar at handfara málið innan lesing, skriving og orðing. Maybritt við Strond, taluráðgevi Ein logopedur er ein talulærari. Logopedi er talulæra, læran um talubrek og hvussu tey skulu viðgerast. »Røtt hjálp kann gera, at orðblindni ong­antíð gerst størri enn ein lítil trupul­leiki, men eingi forð­ing« MAYBRITT VIÐ STROND