týsdagur 9. mai 2017síða 6

Mikudagur 10. mai 2017 · Nr. 54 6 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Eirikur Lindenskov Føroyingar ynskja sama til­ knýti til Danmark, sum vit hava nú. Tað er í stuttum niður­ støðan í kanning, sum Gallup Føroyar hevur gjørt. Í kanningini verður spurt, hvat fólk halda um ríkisrættarligu viðurskiftini, um Fólkatingið hevði avtiki fíggjar­liga stuðulin til Før­ oya. Fólk høvdu møguleika at svara soleiðis: – At innlima Føroyar í Dan­mark (tað vil siga, at Før­oyar verða amt uttan lóg­gávu­vald)? – At fáa fullveldi (tað er loysing)? – At hava sama tilknýti til Danmark, sum nú? – Veit ikki. Her svaraðu 61 prosent, at tey, um blokkstuðulin var burtur, vildu havt sama til­ knýti til Danmark, sum nú. 30 prosent høvdu vilja havt fullveldi. 7 prosent vita ikki. 2 prosent høvdu tá viljað innlimað Føroyar í Danmark. Verður hugt eftir býtinum millum kynini, so vilja kvinnurnar í størri mun enn menninir hava sama tilknýti til Danmark, sum vit hava í dag. 67 prosent av kvinnunum og 56 prosent av monnunum svara, at um blokkstuðulin var burtur, so vildu tey varðveitt sama tilknýti til Danmark, sum vit hava í dag. 25 prosent av kvinnunum vildu tá havt, at Føroayr tók fullveldi. 35 prosent av monnunum høvdu í so fall vilja havt fullveldi. Spjaðingin í aldursbólk­um vísir, at tey mest full­veldis­ sinnaðu er fólk í aldrinum 40-49 ár. Av teimum høvdu 41 prosent vilja havt fullveldi, sum blokkstuðulin var burt­ ur, meðan 52 prosent høvdu vilja varðveitt tilknýti til Danmark, sum tað er í dag. Fólk millum 50 og 59 ár er tey, sum í størstan mun høvdu viljað varðveitt sam­ bandið við Danmark, sum tað er. Har eru tølini 70 prosent fyri at hava sama tilknýti til Danmark, sum í dag, meðan 22 prosent høvdu viljað havt loysing, um danski stuðulin varð burtur. Hyggja vit eftir landa­ frøðiliga býtinum, so sæst, at størsti bólkurin av teim­ um, sum vilja hava sama tilknýti til Danmark, sum nú, er í Norðstreymoy. Har siga 75 prosent, at tey vildu havt somu viðurskifti við Danmark, sum nú, um so var, at ríkisstuðulin var burtur. 16 proenst vildu havt fullveldi. Økið, har bólk­ urin, sum vildi havt full­veldi, er størst­ur, er í Suður­ s t r e y m ­o y. Har siga 38 pro­sent seg vilja hava full­ veldi, um ríkisstuðulin var burtur. Men 54 prosent vilja varðveita somu viðurskifit við Danmark, sum nú. VILJA VARÐVEITA SAM­ BANDIÐ VIÐ DANMARK Um so var, at Danmark tók burtur blokkstuðulin og ikki fíggjaði danska stovnar í Føroyum, so ynskja føroyingar kortini at varðveita sambandið við Danmark, sum tað er í dag. Tað vísir nýggj kanning KANNING ANALYSA Zakarias Wang Ein spurningur, sum nógv hevur verið umrøddur í før­ oyskum politikki, er um før­ oyingar eru saman við Dan­ mørk av tí at vit fáa pening frá hesum ríki. Skipanin nú er soleiðis, at vit fáa tann sonevnda blokkin til tey málsøki, sum vit ikki hava samtykt at yvir­taka. Her er talan um góðar 600 milliónir krónur. Síðan verða nakrar hundrað milliónir afturat markaðar sum stuðul til Føroya. Hann fer til sjóverju, løgreglu, dansk­ar stovnar sum eitt nú ríkis­umboðið, eins og hallið av rættarskipanini. Tað stendur beinleiðis í heimastýrislógini, at danska stjórnin kann samtykkja, at tey málsøki, sum standa á lista A, kunnu verða yvirtikin av okkum um so er, at tað hóvar stjórnini. Vit kunnu tí nær tað skal vera noyðast at vera tær góðu seks hundrað milliónirnar fyriuttan, sum vit í løtuni fáa í blokki. Tað er heldur einki, ið forðar stjórnini at senda okk­ um rokning fyri allar aðrar útreiðslur, sum Danmark hevur av okkum. Vit kunnu tí, nær tað skal vera, noyðast at gjalda ta milliardina, vit íalt fáa frá Danmark, í skatti til okkara landsstýri. Vanliga verður hesin veru­leiki kveistraður burtur. Sagt verður, at danir ikki kundu funnið upp á slíkt, og tí er ikki vert at hugsa um hetta. Men veruleikin er tann, at teir hava rætt til at gera hetta undir tí skipan vit liva undir. So verður sagt, at fáa vit ikki hesar pengarnar úr Dan­mørk, so verður tað so illa statt hjá okkum, at vit noyð­ast at gerast ein partur av Danmarkar ríki, sleppa okkara egna flaggi og gerast eitt danskt amt, soleiðis at vit koma undir donsku grund­lógina, sum ásetur, at okk­ara unglingar fara at tæna her­skyldu til danska herin. Hetta er spell, men vilja danir ikki gjalda okkum pen­ingin, so verður einki ann­að at gera. Onnur siga, at um so er, at danir vilja leggja hesa milliardabyrðu á okkara herð­ar, so er einki annað at gera hjá okkum enn at geva teim­um durafjórðingin og loysa frá teimum, so vit fáa full­veldi. Onnur halda, at hóast danir leggja hesa byrðu á okk­ara herðar, so skulu vit bara lata sum einki, og halda fram við tí skipan, sum vit hava í dag. Men av tí, at tað er betri at vita enn at gita, so bað eg Gallup um at kanna hvørja áskoðan, ið 525 tilvildarliga valdir føroyingar høvdu til hesar møguleikar. Tað vísti seg, at undir­ tøkan fyri innliming í Dan­ mark var lítil. Bert 2% av før­ oyingum halda, at vit skulu gerast eitt danskt amt um so er, at stjórnin kravdi, at vit skuldu sleppa henni undan at krevja eina milliard frá donsku skattgjaldarunum at flyta til okkara. Hetta er sostatt undirtøkan fyri, at danska stjórnarskráin skal gerast okkara stjórnar­skrá, og vit skulu gerast vernd­ arskyldigir í danska herinum. Tann flokkur, sum skaraði framúr í hesum spurningi, var Sambandsflokkurin, tí har vóru tað 3%, sum vildu sleppa at limast inn. Næsti spurningurin var um fullveldi, t.e. loysing, um so er at danir ikki vildu gjalda okkum hesa milliardina. Tey vóru eini 30% av øllum velj­ arunum. Merkisvert var, at fullveldið hevði undirtøku í øllum flokkum. At Tjóðveldi var á odda var ikki óvæntað, men at 3% av veljarum Sam­ bandsfloksins tóku undir við hesum sjónarmiði var heldur óvæntað. Hinir 2/3 vildu annað­ hvørt ikki svara ella hildu, at vit kundu halda fram við somu skipan sum higartil. Her er helst ov illa frágingið, tí um so er, at danir krevja, at vit yvirtaka øll tey málsøki, sum danir í løtuni gjalda meir ella minni, so verður lóggávuvaldið hesum økjum viðvíkjandi hjá løgtinginum, og tá er skipanin als ikki tann sama sum tann, vit í dag liva undir. Henda lítla kanning tykist tí at prógva, at Danmørk onga sum helst orsøk hevur til at gjalda nakrar pengar til Føroya. Sjálvt um teir í morgin halda uppat at gjalda pengarnar, so fara før­oy­ing­ ar framvegis at vilja vera saman við teimum. Hetta er beint tað øvuta av tí, sum danir í hundrað ár hava fingið at vita úr Før­ oyum. Føroyskir flokkar hava sagt teimum, at um so var, at teir ikki guldu hes­ar krónurnar, so fóru føroy­ing­ ar at loysa frá teimum. Teir hava trúð hesum, og hava goldið pengarnar fyri at fáa okkum at vera saman við sær. Nú vísir tað seg, at teir eru hildnir fyri spott, og hava goldið okkum pengar av misgáu. Hvørjar avleiðingar hetta fer at fáa í ókomnum tíðum er sjálvandi óvist, tí tey flestu vilja heldur gita enn vita. Hetta er eisini galdandi fyri danskar ráðharrar. Tað sigur Zakarias Wang, samfelagsfrøðingur og íðin stríðsmaður fyri at føroyskum fullveldi. Hann hevur biðið Gallup Føroyar kanna, hvat føroyingar halda um ríkisrættarligu viðurksiftini, um so varð, at Danmark ikki longur rindaði blokkstuðul til Føroya og fyri tað, sum danskir stovnar í Føroyum kosta. Meira um kanningina í Vikuskiftis Sosialinum Gallup-kanningin 2. mai 2017: – Danmark onga orsøk at gjalda okkum pengar