týsdagur 16. mai 2017síða 26

Mikudagur 17. mai 2017 · Nr. 57 26 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 NØVN Thomas Michael Smith Nøkur orð um ein vin Ymsastaðni í Føroyum standa, stundum nær vegnum, stundum longur uppi í fjøllunum, nøkur smá hús, sum fyrr vóru reyð og kanska eru tað enn. Telefonverkið eigur hesi húsini. Tá ið tey verða nevnd her, er tað tí at mín góði vinur Thomas Michael Smith í 70- og 80-árunum hevði ábyrgd av at mála hesi húsini. Undirritaði hevði ta stóru gleði í styttri tíðarskeið at ganga honum til handa í hesum arbeiði. Málararayrkið er sum kunn­ugt eitt eitt fak, og vinur mín var lærumeistarin, ið veitti mær hylling á hesum kynstri. Sum uppgávan formaði seg, var hon arbeiði, útferð og náttúrugleði í einum. Eitt av hesum húsum stóð ovarlaga sunnan fyri Sørvág, eitt annað millum Funning og Gjógv og eitt á einum tindi vestan fyri Vestmanna. Spyr meg ikki um nøvnini á hesum støðum og fjøllum. Arbeiðið varð gjørt á sumri, og altíð var ein góðveðursdagur valdur til hesar ferðir. Vit settu bilin, fatlaðu tað neyðuga tilfarið upp á okkum, máling, penslar, mat og drekka, og hildu so leiðina niðan í fjøllini. Vinur mín var róligur av lyndi, vit fóru so líðandi til verka, onki varð gjørt í bráðskundi. Fyrst skuldi skavast, plettast ella grund­ ast, seinni varð so húsið latið í tað fína, nýggja reyða plaggið. Sum vit arbeiddu, í einbýli at kalla, meðan sólin skygdi á Vest­ manna­sund ella Funnings­fjørður fekk ein at murra Hans Andriasar “Tá ið teir sóu landið”, fór náttúran at tala til okkara. Spógvi, lógv, mýrisnípa, ein tutlandi áarløkur, skróv í grasi. Samstundis tók prátið seg upp, og sama gjørdi hvat evnið var, so gav persónleikin hjá vini mínum samrøðuni eitt serligt virði. Ringt er at lýsa hetta, men helst var talan um eitt slag av umhugsni og umsorgan, sum altíð vóru fargað av stillførum humori. Thomas Michael var ein teirra, sum longu tíðliga sá virðið í at fara væl um umhvørvi og ikki brúka náttúruna sum ruskpláss. Um hetta skrivaði hann søguna “Víkin”, har evnið er Vágs­eiði, og sum stendur prentað í úr­valinum Slóðir (eftir Svannu Hanusar­dóttur og Kirsten Brix), sum kom í 1992. Hugaheimurin hjá mínum vini hevði við sær, at hesar løturnar uppi millum fjalla í Føroyum vóru ríkar sum fáar í mínum lívi: So rótleyst er sinni títt, altíð á ferð, tað tykist, sum gloymir tú virðini her. Hví droymir tú heldur um fjarskotin lond enn síggja tað vakra, sum er í nánd? Thomas Michael var sonur William M. Smith (1910-78) úr Vági. William var málarameistari, men var eisini politiskt virkin og sat árini 1945-50 á tingi fyri javnaðarflokkin. Mamma Thomas Michael var Maria Smith úr Trongisvági. Th. Michael og Atli P. Dam, fyrrverandi løgmaður, vóru sostatt systkinabørn. Barna­ flokkurin var stórur, og av einum drongi sum Thomas Michael, fødd­ um í 30-árunum, kravdist ivaleyst bæði ágrýtni, vit og dugnaskapur, skuldi hann koma nakra leið í til­ veruni. Drongurin hevði, á sín hóv­ liga hátt, allar hesar eginleikar. Um eg ikki fari skeivur, var Thomas Michael eins og faðirin kønur í æðramáling. Hann hevði eitt serligt hegni til at litprýða kirkj­ur. Millum bygningar av hes­ um slag, hann við sínum serliga kynstri hevur málað, er Havnar kirkja. Sum tónleikari var Thomas Michael við til at stovna bólkin Ad Libitum, har hann sjálvur leikti mandolin. Aðrir tónleikarar í hes­ um bólki vóru Svenn Brimheim, H.C. Clementsen, Heðin Thomsen og Fróði Sandoy. Stundum med­ virk­aðu við sangi Durita Dam og (seinni) Elin Brimheim Heinesen. Thomas Michael umsetti ella um­ yrkti sjálvur fleiri tekstir, m.a. tann norska »Nánd« (»De nære ting«) eft­ir Arne Paasche Aasen og tann gitna sangin um brýnaran eftir Siegfred Pedersen. Serstakliga tann fyrri av hesum sangum er ofta at hoyra á veitslum. »Nánd« er til skjals, framførdur av Ad Libitum og Elin Heinesen, á tí sjarmerandi vøkru fløguni YNDISLØG, frá 2007, har tann sorgblíði rákin av tí besta í ølklubba-mentanini er varðveittur. Á hesi fløgu eru 15 sangir, og á teim­ um flestu teirra, m.a. Sangi um frið (tekstur eftir Theodorakis) og Veraldarenda (tekstur eftir Sylvia Dee) hoyra vit Ad Libitum og mandolinleikaran Thomas Michael Smith. Men Thomas Michael var eis­ ini listamálari og rithøvundur. Hann skrivaði bókina um ta før­ oysku málarasøguna og læt í 2012 úr hondum søgusavnið Ein fyrr­ verandi føringur. Tær bestu søg­ur­ nar í hesum savni eru eftir mín­um tykki »Josias« og »Tortilla Katt«, ein skemtingarsom lýsing av um­ hvørvinum undir Kletti í Havn, har Heri Smith, bróðir høvundin, búði. Nú hesi fátæku orð verða fest á blað, rennur mangt minnið fram fyri ein. Vit málaðu eini hús Heima á Sandi í 70-árunum, tá var Napoleon Smith, far­bróðir vin mín, við í ferðini, ein stak dámligur og hugnaligur maður. Hvørt menn­ iskja hevur sín serliga atburð, og meg minnist, vit plagdu at smílka, tá ið Pole helt fyri: »Og ja, so olja vit handa skjøldurin!« At »olja« var hansara yndisorð. Heimkomnir av arbeiði í Vestmanna vitjaðu vit Hjalmar Didriksen, og Hallgerð borð­reiddi fyri okkum. Ógloymandi hugnalig var løtan í tí lítla køkinum í húsum teirra oman fyri kirkjuna. Og so var tað hina ferðina, vit skuldu mála eini stór sethús á eini útoyggj í Føroyum. Vit hildu huga­góðir avstað tíðliga ein fagran summarmorgun í báti, sum Thomas Michael og aðrir áttu, men gakk, tá ið vit komu fram, hevði eigarin júst spulað húsini væl og virðiliga. Hann visti, at vit skuldu koma og meinti tað væl, men vit máttu fara heim aftur sum av torvheiðum. Men sólin helt fram at skína, og húsini blivu málað nakrar dagar seinni. Góði vinur! Henda seinasta heilsan kundi ivaleyst verið orðað bæði betri og drúgvari, men – sum skaldið tók til – »tung man vera sorgin tann, ið ofta hjartað bindur«. Veri tað tó sagt nú at enda, at tey stillføru byggja land. Við teirri kærastu kvøðu til Hervør, Anniku og Magnus. Hanus Kamban Standandi f.v.: Geir Jónsson, Levi Niclasen, Niels Pauli Thomsen, Johan í Giljum (f. Olsen), Elmar Skaalum og Gert Næs Joensen. Sitandi f.v.: Margit Lisberg (f. Midjord), Oddvør Mikkelsen (f. Holm), Sælbjørg Niclasen (f. Holm) og Knút Guðjónsson. Tríggir aðrir konfirmantar vóru eisini, og tey eru úr Sandvík. Verning og Marjun høvdu forfall sunnudagin, og Elberg er farin foldum frá. Fermd fyri seksti árum síðani Sunnudagin 7. mai 2017 vóru konfirmantar frá 1957 samlaðir til familjugudstænastu í Hval­biar kirkju, har Jens Mortan Mort­ensen, prestur, prædikaði. Tað var Poul Jacobsen, prestur, sum konfirmeraði tey í Hvalbiar kirkju 14. apríl 1957. Eftir gudstænastuna sunnu­ dagin vórðu konfirmantarnir til døgurða í Missiónshúsinum, har myndin eisini er tikin. Andrea Thomsen (mamma) 15 ár, Sonja Tungá (omma) 38 ár, Óløf Tungá (langomma) 59 ár, og Tóra Henriksen (olduromma) 79 ár. Lítli beiggin føddur 8.4.17 Fimm ættarlið