mikudagur 13. oktober 2004síða 8
‹ fyrra síða allar 26 síður næsta síða ›
Tekstur á síðuni
14
Nr. 195 - 13. oktober 2004
Nr. 195 - 13. oktober 2004
15
Zakarias Wang
Nógv bendir á, at tað
verður neyðugt at gera ein
uttanflokka lista til býráðs-
valdið í Tórshavnar komm-
unu, ið hevur til endamáls
at einskilja ta almennu
jørðina.
Spurningurin er nevnliga,
hvussu leingi vit skulu
finna okkum í at lata teir
politisku flokkarnir spæla
sær við jørðina til størsta
skaða fyri okkum øll.
Fyri at skilja hvussu
ótrúligt tað er, sum fer
fram, er kanska gagnligt at
líta at, hvussu ber tað til, at
ognarviðurskiftini til jørð-
ina í Føroyum eru sum tey
eru blivin.
Føroyar eins og Amerika
Í fyrstuni vóru Føroyar eins
og Amerika. Eitt óbygt
land, sum fólk settust í.
Her fóru kvinnur og
menn til verka. Settust á
berar steinar, men góvust
ikki á hendur! Bygdu tak
yvir høvdið og arbeiddu, so
tey fingu bæði at bíta og
brenna.
Óðalsjørð
Men hvør átti hetta land?
Áðrenn nakar setti búgv
her, ber til at siga, at hesar
oyggjar vóru felags ogn hjá
allari mannaættini. Tá fólk
settust her, samtyktu tey
sínámillum, hvør ið átti
hvat.
Tey gjørdu tí landið til
sín óðal. Í hesum orði ligg-
ur tann áseting, at jørðin
var ogn hjá tí ætt, sum
hevði sett seg fyrst á hana
og arbeitt hana.
Ognarrætturin til jørðina
stavar frá tí rætti, sum hvør
menniska hevur til at eiga
seg sjálva. Hetta er tann
grundleggjandi mannarætt-
urin, sum øll hava, og tá ið
tey nýta sína arbeiðsmegi
til at byggja hús á jørð, sum
er felags ogn hjá manna-
ættini, fáa tey rætt til at eiga
jørðina, av tí at tey broyta
hana við at leggja ein part
av sær sjálvum, nevnliga
sína arbeiðsmegi, í jørðina.
Men hetta ger eingin einsa-
mallur. Ættin var felags um
hetta stóra tak, og tí var
hugsunarhátturin, at tann
sum átti jørðina bert var
umboðsmaður fyri ættina.
Hann hevði arvað jørðina
frá sínum fedrum, og tá
hann ikki var longur, so
skuldi onkur annar í ættini
halda fram.
Aðalsjørð
Men so við og við vaks
hugsanin um, at tað skuldi
bera til at lata jørð burtur úr
ættini. Hetta vildi ikki siga,
at jørðin helt uppat at vera
óðalsjørð.
Óðalsrætturin
var nú hjá eigarnum, og
eins og hann hevði havt
fólk til at arbeiða fyri seg á
garðinum, so fekk hann, tá
talan var um uttanbíggjar-
jørð, onkran sum búði í tí
bygd, jørðin var í, til at
arbeiða hana. Nú siga vit at
talan er um uppsitarar, men
í tí Føroyingasøgu, sum
skrivað er í Íslandi um
1215, verður sagt at nøkur
hundrað ár eftir landnámið
hevði Tróndur í Gøtu leigu-
lendingar. Hann sum hevði
óðalsrættin
til
jørðina
royndi sjálvsagt eins og
Tróndur at fáa sum mest av
landskuld burturúr jørðini,
men var hann ov kravmikil,
so var eingin sum vildi ar-
beiða hana, og so fekk hann
einki!
Tað vóru ikki bert føroy-
ingar, sum fingu uttan-
bíggjarjørð, men eisini
norskar aðalsættir. So seint
sum fyri góðum tvey
hundrað árum síðani var
t.d. jørðin í Sørvági aðals-
jørð. Har høvdu teir norsku
aðalsmenninir óðalsrættin.
Síðan seldu teir jørðina til
føroyingar, og óðalsrætt-
urin er nú hjá teimum, sum
hava útvegað sær hana.
Pávi og kongur
Men størsti óðalseigarin í
Føroyum gjørdist tó kirkj-
an. Tá trúbótin kom í 1537,
var størsti eigarin í Føroy-
um pávin í Rómaborg! Ikki
mundi tað tó vera nógv
landskuld, sum kom fram
til Pæturs stól, tí megin-
parturin av henni varð nýtt
til kirkjuna her. Jørðin varð
býtt sundur í rættiliga stórar
garðar, sum leigulendingar
arbeiddu.
Trúbótin bar við sær, at
vit fingu ein nýggjan
óðalsmann í Føroyum, tí
norski kongur okkara tók
jørðina frá kirkjuni. Men
skipanin við leigulending-
um helt fram. Nú fór lands-
kuldin tó ikki til kirkjuna í
Føroyum, men til kongsins
húsarhald, har tað so var.
Tá var hetta hildin vera
ein góð skipan, tí illa gekst
hjá kongum at fáa inn skatt,
og við at eiga jørðina
kundu teir leggja tyngri
byrðar á leigulendingarnar
enn á nakran annan sam-
felagsbólk. Skjótt komu
stjórnmálamenn tó eftir, at
hetta var ein óheppin
skattaskipan, og í seytjandu
øld byrjaðu sviar at ganga
nýggjar leiðir og einskildu
jørðina.
Hetta var ein partur av tí
umskiping, sum førdi við
sær at Svøríki vann á
Noreg/Danmark og tók
stórar og virðismiklar part-
ar av hesum ríkjum. Hjá
norðmonnum og dønum
var tí einki annað at gera,
um teir skuldu standa seg í
kappingini, at ganga somu
leið og einskilja kongsins
jørð, og hetta varð gjørt.
Arvurin frá gablunum
Men tá vóru Føroyar kom-
nar í klørnar á gablunum,
sum fingu alla landskuld av
oyggjunum, Teir vildu ikki
sleppa hesi inntøku og tí-
skil fór eingin einskiljing
fram í Føroyum. Tá gablar-
nir fóru í søguna, tóku
kongsins embætismenn við
eftir teir. Fyri teir var tað
ógvuliga høgligt at ráða
yvir jørðini, tí tað gav teim-
um nógv meir vald enn teir
annars høvdu havt.
Tá vit fyri hálvtannað-
hundrað árum síðani fingu
fólkaræði
í
Danmark,
kravdu teir fáu kongsleigu-
lendingar, sum har vóru
eftir, at teir beinan vegin
skuldu fáa jørðina til keyps.
Hetta varð sett í verk. Men
í Føroyum hendi einki. Her
helt gablatíðin fram!
Eingin demokratisering
av ognarrættinum
Beint við gøtuna inn til
Havnar kirkju stendur ein
gravsteinur. Á honum verð-
ur sagt, at har er í 1857
grivin ein kongsleigulend-
ingur í Hoyvík, og at 10
børn syrgja hann. Hevði
kongsins jørð í Føroyum
verið einskild samstundis
sum hon varð tað í Dan-
mark, so høvdu teir 850
eftirkomararnir hjá hesum
leigulendingi nú átt ein part
av hesum garði, sum hevði
verið um 6500 fermetrar.
Sama hevði gongdin verið
øllum øðrum kongsleigu-
lendingaættum viðvíkjandi.
Eina slíka demokratiser-
ing av ognarrættinum fingu
vit ikki, tí umboðsmenn
óðalseigarans,
embætis-
menninir, sýtti fyri hesum.
Í staðin varð tvíhildið um,
at bert ein av arvingunum
skuldi taka við leigumálin-
um.
Síðstu tvey hundrað árini
er fólkatalið vaksið nógv. Í
teimum bygdum, har fólk-
ini sjálvi áttu óðalsjørðina
var hetta einki vandamál, tí
jørðin varð býtt enn meir
sundur enn fyrr, so talið av
húskjum kundi vaksa. Men
har leigulendingar sótu við
jørðini, sýtti eigarin, tað
almenna, fyri at býta so
nógv sundur millum arv-
ingarnar, sum gjørt hevði
verið, um fólk sjálv áttu
jørðina.
Garðsleigulendingar og
traðarleigulendingar
Fyri at bøta eitt sindur um
henda mismun móti systkj-
unum hjá leigulendingun-
um - og øðrum sum høvdu
tørv á jørð fyri at seta búgv
- varð ein skipan við leigu-
traðum fingin í lag. Em-
bætismenn fingu enn ein
bólk av leigulendingum at
ráða yvir, og hesir nýggju
fingu ikki somu treytir sum
teir fyrru. Sjálvt orðið
leigulendingur varð tikið úr
málinum, og garðsleigu-
lendingarnar vórðu kallaðir
kongsbøndur fyri líkasum
at vera eitt sindur fínari enn
hinir, sum itu traðarmenn.
Fyri at fáa uppaftur meir
split í varð ásett, at traðar-
menn sluppu at arbeiða
jørðina, men ikki at ráða
yvir henni um veturin, tí
jarðareigarin segði, at upp-
runaligi leigulendingurin
skuldi hava rætt til vetrar-
bit.
Skjótt fingu traðarleigu-
lendingar ein fyrimun fram
um garðsleigulendingar, tí
teir sluppu at keypa jørð-
ina. Henda rætt fingu teir
við at velta hana, men uttan
mun til hvussu nógv teir
garosleigulendingarnir
veltu, so fingu teir ikki
loyvi til at keypa nakran
snøkil.
Óðalsrætturin aftur-
vunnin – partvíst
Men við hesi áseting kom
ein partur av tí óðalsrætti,
sum hevði verið hjá embæt-
ismonnunum, aftur á hend-
ur fólksins. Henda ein-
skiljing av jørðini hevur
havt heilt ómetaligan týdn-
ing fyri framburðin í landi
okkara, tí harvið sleppa
fólk sjálvi at gera av, hvat
ið jørðin skal verða nýtt til.
Eitt er tað, at tað ber til at
nýta hana til tað vit vanliga
kalla jarðarbrúk. Men eing-
in jørð hevur givið meir av
sær enn tann, sum verður
nýtt til at seta hús á. Hetta
hevur verið galdandi síðan
landnámstíð, og nú tjóð
okkara er vaksin so nógv, er
hesin eftirspurningurin økt-
ur munandi. Tí eru tað alt
fleiri traðarmenn, ið halda
tað loysa seg at nýta jørðina
til bygging, og hevur hetta
gjørt, at vit hava fingið
meir burtur úr jørðini enn
frammanundan.
Eingin veðmøguleiki
Tað eru tó ikki allir traðar-
menn, ið hava verið so
hepnir, at teir hava fingið
ræði á síni egnu jørð.
Summir
eru
framvegis
leigulendingar, og kunnu
ikki ráða yvir tí jørð teir
arbeiða. Teir eru í so máta í
somu støðu sum garðs-
leigulendingarnir.
Felags fyri hesar báðar
bólkar er, at av tí at teir ikki
eiga jørðina, so kunnu teir
ikki seta hana í veð fyri lán.
Hetta forðar fyri, at menn
kunnu reisa kapital, sum
teir kunnu nýta sum trygd
fyri nýggjum fyritøkum.
Hetta ber hin vegin til hjá
teimum, sum hava fingið
traðir ella grundstykki til
keyps. Tíverri hevur tað al-
menna ofta lagt tungar
treytir við tá ið traðirnar
eru seldar. Ein traðarmaður
í Havn kann koma út fyri,
at vegur verður gjørdur á
trøð hansara uttan at hann
fær endurgjald, og tað ger
at virði á trøðni er minni
enn tað annars hevði verið,
og at kapitalur er lítil, sum
kann reisast við veð í
henni.
Framstig eru tó hend
Tann sum stendur uppi við
Hotel Føroyar og hyggur út
yvir Havnina, sær ein
heilan bý, sum er bygdur á
einskildari jørð, sum hevur
stórt virði, og kann vera
rekmátturin í framburði í
landi okkara.
Men samstundis eru stór
øki, sum ikki eru í somu
hepnu støðu, og sum høvdu
kunnað latið upp fyri ótald-
um møguleikum um tey
vórðu einskild so sum
byrjað var uppá í Svøríki,
Noreg og Danmark fyri
fýra hundrað árum síðani.
Politisku flokkarnir forða
fyri skilaráðum
Nú hava vit havt løgting og
kommunur í smáar tvær
øldir, men hvussu ber tað til
at hesir stovnar ikki hava
megnað at einskilt jørðina?
Hetta er ein spurningur
um politikk. Fyri at koma
nakra leið mugu vit hava
politikarar, sum vita hvat
teir vilja, og prioritera
loysn av hesum máli fram
um annað, teir kunnu nýta
sína tíð til.
Hetta hava vit ikki sæð
nógv til.
Fara vit á fund hjá teim-
um politisku flokkunum, so
vísir tað seg, at í øllum
teirra eru fólk, sum halda
hetta vera eitt týdningar-
mikið mál at loysa. Men
samstundis eru í øllum
flokkum fólk, sum siga seg
venda flokkinum bakið, um
so er at hann ger nakað sum
helst við einskiljing av
jørðini. Úrslitið er, at einki
hendir.
Hvat er at gera?
Ein gongd leið hevði verið
at tey, sum halda at hetta
mál er umráðandi at fáa
loyst, taka seg saman um at
gera eina fylking, ið hevur
til endamáls at fáa gongd á
í hesum máli.
Nær er rætta høvið at
byrja?
Í veruleikanum er mótstøð-
an størst í kommununum.
Manga staðni eru politiskir
flokkar í kommunustýrun-
um, og frá teimum kemur
einki. Skal nakað broytast,
er tí helst neyðugt hjá teim-
um, sum vilja broytingar, at
stilla upp til kommunuval.
Størst er mótstøðan móti
einskiljing í Tórshavnar
kommunu. Her er tí eisini
mest at vinna við einum
politiskum tiltaki, sum hev-
ur til endamáls at leigu-
lendingar gerast óðals-
menn, sum allir eru undir
somu lógarreglum sum ver-
andi óðalsmenn.
Man rætta løtan til eitt
slíkt tiltak ikki vera beint
nú?
Landsstýrið
ætlar at
senda rokn-
ingina til
tey lágløntu
og veiku
Finnleif Guttesen
Undanfarna landsstýr-
ið ætlaði, at kommun-
urnar skuldu yvirtaka
og gjalda barnavernd-
ar- og eldraøki, ongan-
tíð ov skjótt. Núver-
andi landsstýrið ætlar
tað sama, men kanska
ikki við sama øði sum
fráfarna landsstýrið.
At Javnara og Sam-
bandsflokkurin
taka
undir við hesum er í
andsøgn
við
teirra
sosialpolitikk, men eg
fari kanska skeivur?
Rakar tey lágløntu
og veiku meinast
Barnaverndarøkið skal
nútímansgerast og ein
eykarokning uppá 16
milliónir blívur send
kommununum 1. jan-
uar 2005 og øll vita, at
hetta tal fer at økjast
komandi árini.
Hervið
tvingar
landsstýrið kommun-
urnar til at hækka
skattaprosenti og rakar
hetta mest tey lágløntu
og veiku. Tí hesi fólk
gjalda lítlan lands-
skatt,
men
fullan
kommunuskatt,
og
hækkar
kommunu-
skatturin, ja, so merkja
tey lágløntu og veiku
tað meinast.
Ein landsuppgáva
Barnaverndarøkið er
ein landsuppgáva, tí tá
er møguleikin minstur
fyri, at mál verða við-
gjørd ymiskt.
VIÐMERKINGAR
Einskiljingarlisti
TÍÐINDASKRIV
frá Suðurstreymoyar
Sjálvstýrisfelag
Komandi býráð í Havn
eigur at seta sær sum mál,
at nøkta allan íbúðartørv í
kommununi. Serliga eigur
býráðið at raðfesta ung-
dóms-, eldra- og brekað-
vinarligar íbúðarloysnir.
Hetta var ein av niður-
støðunum á einum almenn-
um fundi um bústaðarvið-
urskifti
í
Tórshavnar
kommunu, sum Suður-
streymoyar Sjálvstýrisfelag
skipaði fyri á Landsbóka-
savninum 15. september í
ár. Á fundinum luttóku m.a.
Lív Tórgarð fyri Føroya
Ungdómsráð, Bjarni Wil-
helm
fyri
Sjálvsognar-
stovnin
Berjabrekka
,
Svenning og Amy Tausen
umboðandi eldra ættarlið-
ið, Jógvan Mørkøre fyrr-
verandi formaður í Føroya
Kommunufelag,
Sigrun
Mohr fyri Alzheimerfelag-
ið og Bent Jákup Hansen
sum umboð fyri leigu-
nevndina
í
Tórshavnar
Kommunu.
Útstykking
Á fundinum kom fram, at
tørvur er á bústaðartilboð-
um til fólk í øllum aldri. At
kalla einasti møguleiki at
seta búgv í kommununi er
at byggja sær hús og her
eru serliga grundstykkini -
prísirnir og útboðið - ein
trupulleiki. Av tí at eftir-
spurningurin eftir grund-
stykkjum í kommununi er
so stórur og útboðið sam-
stundis
lutfalsliga
lítið
verður
príslegan
fyri
grundstykkir í privatum
handli øgiliga høg. Her helt
fundurin eina loysn vera, at
kommunan legði doyin á at
útstykkja til privata bygg-
ing.
Um
útboðið
av
kommunalum grundstykkj-
um nærkaðist eftirspurn-
inginum
hevði
privati
grundstykkjaprísurin eisini
falli. Tilsamans hevði talan
verið um munandi betraðar
møguleikar hjá privatfólki
at bygt sær hús fyri ein
rímuligari penga enn nú.
Sosial- og alternativ
íbúðarbygging
Men bíligari grundstykki er
ikki einasta loysnin sum
fundurin vísti á. Kommun-
an eigur at raðfesta nógv
hægri enn nú, at byggja ella
keypa íbúðir til heim hjá
serliga tørvandi, vardar
íbúðir, sambýlir, ellis-, og
umlættingarheim og næm-
ingaheim til tey lesandi.
Eisini helt fundurin, at
skilagott hevði verið um
kommunan tók á seg ein
virknan leiklut í sambandi
við sosiala íbúðarbygging.
Sum dømi um at komm-
unan longu í ávísan mun
hevur arbeitt við hesum er
Sjálvsognarstovnurin
á
Berjabrekku, sum ætlandi
skal fevna um góðar 60
íbúðir til ein samansettan
skara av leigarum.
Tey eldru vísa sjálvi á
eina gongda leið
Amy og Svenning Tausen
greiddu frá hvussu tey hava
loyst ein vanligan íbúðar-
trupulleika á ein sera
áhugaverdan hátt. Nógv
eldri sita í alt ov stórum og
rakstrartungum
húsum,
men hava einki annað í at
velja. Samstundis hava
nógv ung stóran tørv á
íbúðum. Ami og Svenning
greiddu frá hvussu eitt av
børnum teirra keypti húsini
hjá forldrunum, sum síðani
leigaðu aðru hæddini í hús-
inum. Tey eldru hava skeyti
uppá at tey hava lívslangan
leigurætt til íbúðina. Amy
og Svenning Tausen søgdu
at tey ikki høvdu uppliva
nakran vansa, men nógvar
fyrimunir, við hesari skip-
an. Hetta er eitt dømi um
hvussu fólk sjálvi, við ný-
hugsan, kunnu loysa hend-
an vanliga trupuleikan.
Uttan iva kunnu nógvar
aðrar familjur nýta hendan
mátan. Men so eru eisini
nógv onnur sum ikki hava
hendan møguleikan og tí
má samfelagið skipa fyri
betraðum karmum á íbúð-
arøkinum.
Skipaðan leigumarknað
Eitt triðja sum koma fram á
fundinum var tørvurin á at
fáa skipaði viðurskifti á
leigumarknaðinum. Leigu-
marknaðurin er í ovurstór-
an mun merktur av, at eftir-
spurningurin eftir býli er
nógv størri enn útboðið.
Hetta hevur við sær, í nógv-
um førum, at fólk mugu
gjalda eina ógvuliga høga
leigu fyri smáar og illa
hildnar íbúðir ella kømur. Í
nógvum førum er talan um
beinleiðis óvirðiligar um-
støður, tá fólk eitt nú gjalda
2-3000 krónur fyri eitt
kamar, har tey mugu deilast
um wc og bað við aðrar
leigarar, ella kanska eigar-
an, og har tey ikki hava at-
gongd til køk ella umstøður
til at vaska klæðir.Henda
støðan er óforsvarlig, og
botnar fyri ein stóran part í
væntandi lóggávu á økin-
um. Hetta kann býráðið
sjálvandi lítið gera við.
Men eitt, sum býráðið kann
gera nakað við, er at mink-
að um munin ímillum
eftirspurning og útboð á
bústaðarmarknaðinum.
Hetta kann býráðið gera
við at stimbra íbúðarbygg-
ing í kommununi, og so-
leiðis minkað eftirspurn-
ingin eftir bústaðum so
mikið, at leiguprísirnir
funnu eina rímuliga legu.
VIÐMERKINGAR
Bústaðarviðurskifti í Tórshavnar kommunu
Anfinn Laksáfoss
Búskaparliga gongdin hjá
fiskivinnutjóðini Føroyar
er tann skeiva vegin, tann
náttúrliga vegin, kunnu vit
eisini siga. Fíggjarstøðan
hjá
landskassanum,
er
tengd av góðum og vána-
ligum fiskiárum. Hettar
mugu
vit
føroyingar
ásanna, at hetta er so, uttan
mun til politiskar avgerðir.
Eitt annað er so, hvussu
farið verður fram í landsins
leiðslu, í mun til gongdina í
fiskivinnuni. Hvussu nógv
verður lagt til síðis og brúkt
í góðum tíðum o.s.f.
Eg kundi hugsa mær at
vita, um tað yvirhøvur vera
tikin atlit til gongdina í
fiskivinnuni, tá ið lønar-
samráðingar eru á tí al-
menna og privata sektorin-
um? Tá ið búskaparliga
kreppan í fyrru helvt av
nítiárinum vendi, av tí at
fiskurin kom at vitja klett-
arnar aftur, var nógv argu-
menterað við, at nú máttu
tær almennu og privatu løn-
irnar hækka, so at tey eisini
fingu sín part av tí avkasti,
sum havið nú var komið
við. Aftaná niðurgongdina í
fiskivinnuni seinastu tvey
árini er føroyski fiskimað-
urin farin niður í løn við
eini 30 prosentum, onkrir
bólkar heili 50 prosent.
Kanska kundi hettar eisini
verið tikið við til lønarsam-
ráðingar næstu ferð?
Argumenterað hevur eis-
ini verið við, at almennu og
privatu lønirnar skullu vera
á sama støði, sum í øðrum
norðurlondum, sum tey eis-
ini væl hava fingið upp-
fylgt.
Skullu
føroysku
fiskimennirnir vera á sama
støði sum í hinum norður-
londunum, skal ein stórur
skattalætti koma afturat
skattalættanum til sjófólk-
ið, sum ið løtuni er virkin.
Samstundis sum lønar-
hækkingar fara fram, hava
røddir verið frammi um at
lækka inntøkuloftið fyri
skattalættan, samsýning-
ingina, ið fiskimaðurin fær
fyri tað hann bløðir, fyri tað
føroyska samfelagið, á sjó-
num. Skattalættin til sjó-
fólkið, er eitt tað stórsta
framstigið, í føroyskum
politikki, í nðggjari tíð.
Sjálvandi skulla tær al-
mennu lønarhækkingirnar,
ikki ganga útyvir lands-
kassan, fólksins bankabók,
sum jú er tengdur av
gongdini í fiskivinnuni.
Her muga sparingar og
automatiseringar til, í mun
til at tænastustøði eisini
kann gerast betri. Sjálvur
kostnaðurin av tí almenna
hevur ongantíð verið so
stórar fyrr, heldur ikki í
mun til inntøkur landskass-
ans. Kanska kundi hesar
lønarhækkingar heldur ver-
ið spardar, so ymisk av-
gjøld kundu verið avtikin,
og skattaprosentið lækka.
Kostnaðarstøði
kundi
lækka, so allir borgarar í
landinum høvdu fingið ein
ágóða av tí.
Støðugt vaksandi lønir á
tí almenna og privata mark-
naðinum, kann ongantíð
vera nøkur góð loysn, tá ið
vit hava eina óstøðuga
fiskivinnu, og harvið ein
óstøðugan búskap.
Síðstu tíðina hava arbeið-
arafeløgini víst seg, at vera
meira til ampa fyri limir
sínar, enn hjálp. Arbeiðara-
feløgini hava hingið í
lúnningini á virkjum, og
roynt at kollsilgt tey. Limir
teirra síggja, meðan beinini
vera hálaði undan teirra ar-
beiðsplássum.
Arbeiðarafeløgini hava,
so at siga, roynt at kvalt
hvørt eitt tað einasta flaka-
virkið í landinum, við ar-
beiðssteðgum og methøg-
um tímalønum. Úrslitið er,
at virkini ikki longur hava
kunnað verið kappingarfør
í prísi, og nógvur fiskur er
tískil farin óvirkaður av
landinum.
Nú hava arbeiðarafeløg-
ini heitt á landsstðrið, um at
avmarka stóra útflutningin
av rundum fiski, beinleiðis
á
útlenskar
marknaðir.
Sjálvandi skal so nógvur
fiskur sum møguligt, virk-
ast liðugur á føroyskum
virkjum, men hetta sigur
nakað um hvussu lágt støð-
ið er á arbeiðarafeløgunum.
Her má eitt ella annað, ger-
ast fyri, at arbeiðarafeløgini
ikki sleppa at veipa við
ørmunum soleiðis.
Náttúrligt er jú, at hvør
roynir at fáa sum mest
burtur úr, har sum man er,
men eitt betri samanspæl
má vera ímillum teir ym-
isku sektorarnar í landin-
um, tá ið vit bara hava eina
høvuðsvinnu, fiskivinnu.
Minnist eg rætt, so var
eitt tað størsta hjartamálið
hjá sitandi samgongu, at
røkka út til tann veikasta í
landinum, Vóni at tað
eydnast!
Ringt skil
Djóraverndar-
felagið
Leygardagin 9. oktober
ringdi fólk og boðaðu
frá, at menn vóru farnir
á fjall, og meiningin var
at stinga seyðin í staðin
fyri at skjóta hann. Vit
bóðu viðkomandi ringja
til
landsdjóralæknan.
Viðkomandi ringdi aftur
og segði, at djóralæknin
segði, at tað var forboð-
ið at stinga, tí tað var at
pína seyðin. Tað er bert
loyvt at skjóta seyðin.
Hann segði, at viðkom-
andi kundi ringja til løg-
regluna og boða frá.
Seyður er í veru-
leikanum
ógvuliga
"menniskjansligur", jf.
grein
um
Seyð
og
strongd hjá John D.
Olsen í Dimmu leyg-
ardagin 9. oktober 2004.
Seyður kennir andlit
aftur, 10 fólkaandlit og
50 seyðaandlit í upp til 2
ár, og hann følir seg ikki
einsamallan, um hann
hevur eina mynd av
einum
øðrum
seyði
framman fyri sær. Tá ið
øll nú vita hetta, so er
tað ein beistager av
teimum ringastu at lata
seyðin, sum bíðar eftir at
blíva
dripin
(skotin
altso) síggja høvdini á tí
seyði, sum longu er
avhøvdaður.
Vónandi
syrgja menn fyri at hetta
ikki hendir.
P.S. Tað er heldur ikki
loyvt at hava seyðin
liggjandi niðurbundnan.
Tá seyður skal
drepast, skal
hann skjótast
EIN RULKUR
Kann eg virða náttargalan nóg nógv, og
ikki bara kveistra hansara song burtur, og
meta hann ófullkomnan sangara?
Dagurin kemur nú, og sólin
rísur so fjálg og góð
eftir so drúgva, ríka og
klára nátt - sum náttin var
klár, hugsi eg - omaná. Tí
undir lá okkurt og bøldi - ein
rulkur. Hví lá hann har og bøldi?
Sera torført er at greina hetta mál -
endaleyst tykist tað;
bara eg hevði dugað -
o, lást tú bert og bíðaði hettar,
rulkur?
Aha! Nú veit eg:
barst tú meg ikki
so trygt
inn til
náttargalasangin o
trøll?
Agnar Jógvansson
C
M
Y
K
15
14