hósdagur 17. august 2017síða 2

Í blaðnum... Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Blaðstjóri: Barbara Holm barbara@sosialurin.fo Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Stovnaður: 1927 Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin 18. august 2017 Lítil framgongd í kjakinum um støðu okkara síðani floksbýtið í 1906 Kjakið um ríkisrættarligu støðu Føroya er fyri sovítt ikki so nógv broytt síðani jóla­fund­in í 1888, tá níggju mans stevndu Før­oya fólki til fundar í Tinghúsinum at kjak­ast um at »verja Føroya mál og Føroya siðir...« Hetta var áðrenn floksbýtið á tingi, sum kom í 1906. Helst vóru hugsjónirnar øðrvísi, enn í dag. Menn – tá vóru tað bara menn, sum tos­aðu alment um slíkt, hugsaðu neyv­ an um full­veldi – kanska fleiri sóu størra týdn­ingin í at vera kongi lýðin. Ta ferðina læs Rasmus Effersøe, sum var sam­bands­maður eftir floksbýtið í 1906, yrk­ingina hjá tí unga Jóannes Patursson, »Nú er tann stundin komin til handa«, sum tann 22 ára gamli smædni bóndasonurin úr Kirkju­bø ikki helt seg til at lesa upp sjálvur. Nógvur romantikkur er vavdur upp í hend­an fundin, sum setti so stór spor eftir seg. Tjóð­skaparrørslan vaknaði av hesum fundi, lærdu vit í skúlanum. Og helst gjørdi hon tað. Tað er bara tað, at í søguskriving, so eft­ir­ rati­o­nal­isera vit altíð. Vit leggja ein týdning í tað, sum vit halda er hóskandi í dag, men sum als ikki var uppfunnin tá. Nevermind. Løgtingið í dag er ikki kom­ið so nógv longur. Enn tog­ast fólk um rík­is­ rætt­arligu støðuna – og eru rúkandi ósamd um, hvørt vit sjálvi skulu á­taka okkum sjálvsavgerarrættin. Summi vilja altíð leggja okkum í skot­ grav­ir­. Men fyri tað, um vit vilja staðfesta okkara sjálvsavgerðarrætt, so er ikki vist, at vit vilja loysa Føroyar úr danska ríkinum. Nú er stríð um stjórnarskipan. Løkke sigur, hon er ok. Men Bárður sam­bands­ høvd­ing­ur vil hava hann at meina annað. Jørg­en er ímóti, tí hann heldur, at stjórn­ ar­skipanin er ókristin. Og Jenis er ímóti, tí hon ikki verjir ófødda barnið. Á onkran hátt er føroyskur politikkur sum at vaða í kyksendi. Vit koma bara ikki víð­ari. Og vit vilja ikki loysa trupulleikar. Vit velja í stóran mun fólk á ting, sum dyrka ósemj­urnar. Fólk sum ikki eru semju­søkj­ andi, men sum liva av ósemjum – í hesum føri livir Bárður best, um hann fær sannført okkum um, at til dømis Javnaðarflokkurin er loysingarflokkur – og um ætlaða fólkaatkvøðan kollsiglir. Fær Bárður stríð um loysing á breddan, so væntar hann sær valsigur næstu ferð. Harvið er støðið lagt. – Stjóri, stjórari stjórast... Soleiðis stigbendi keiputeknarin á baksíðuni í Sos­i­alinum einaferð stjóra, sum enn einaferð fór í nýtt stjórastarv. Nýggi kringvarpsstjórin er ein slíkur »stig­ bend­ur« stjóri. Og nú hevur hann sent eina kæru til Fjølmiðlanevndina, har hann kær­ir Kring­varp­ið fyri fjøl­miðla­við­gerð av Lands­ sjúkra­hús­i­num. Men stjórin á Landssjúkrahúsinum fær sjálvur kæruna á sítt borð, tá hann tekur við starvinum sum kringvarpsstjóri. Kærufreistin er fýra viku – og um fýra vikur situr núverandi stjóri á Landssjúkrahúsinum á stjóraskrivstovuni í Kringvaprinum. Eitt er, at hann kemur í stríð við sjálvan seg. Men hann er eisini komin í stríð við redaktiónina í Kringvarpnum. Spurningurin er so, um hetta er ein fyriboðan um tað, sum koma skal...? Sum at vaða í kyksendi KvF-stjórin Les eisini blaðið á telefonini Latið nærveruna vera hjá børnunum Lisbeth Gotved Petersen Tíðargrein síða 22-23 Sleppur Havnin teim gomlu upp á fjall? Kjak síða 4 Oddagrein Eirikur Lindenskov blaðstjóri Bárður Nielsen tekur feil, um hann held­ur, at forsætisráðharrin fer so ófyrireikaður til samrøðu við fjøl­miðl­ar. Hann veit hvat hann skal siga, nær hann skal siga tað, og hvønn hann skal siga tað við Tað er eingin ivi um, at Bárður Nielsen hev­ur roynt – og roynir alsamt – at fáa floksfelagan Løkke kolldøma ætlanina um føroyska stjórn­ar­skip­an. Ger Løkke tað, so kollsiglir hon. Og so kann 140 ára gamla jabbið um ríkisrættarligu støð­una halda fram – og halda lív í flokk­i­ num, sum er til og livir av hesum stríði. Men Lars Løkke Rasmussen er ein sera gløggur politikari. Hann dugir politiska spæl­ ið, kennir tað út í odd og egg. Hann hev­ur framúr góða vitan um Føroyar – hann dug­ir at lesa og tosa og skriva føroyskt, fylgir væl við í før­oysk­um viðurskiftum. Hann er tann danski politikarin nakrantíð, sum kennir so nógv best til føroysk viðurskifti. Og sum tann før­oyavinur, hann er, veit hann alt um Føroyar, og hann veit eisini, at hann kann ikki fylgja Sambandsflokkinum og bara vera tvørur. Tað ber politiskt slett ikki til hjá honum at renna slík ørindi fyri Sambandsflokkin, sjálvt danski Vinstri flokkurin ofta hevur brúk fyri sambandsatkvøðuni á Fólka­ tingi.Politikkur er at vilja broytingar, eisini praktiskar broytingar – sjálvt um tær kanska bara hava signalvirði fyri summi. Tá Sosialurin eftir ólavsøku hittir Løkke her í Havn og spyr, hvat hann heldur um sjórnarskipanaruppskotið hjá løgmanni, so er tað ikki av tilvild, at hann er positivur. Løkke ger ikki sum føroyskir politikarar – at hann bara svarar okkurt, sum hann ikki hev­ur hugs­að um. Tað vildi Bárður Niel­sen gera tað til á Rás2 mikudagin, tá hann legði Miðla­húsið undir at hava yv­ir­tulk­að Løkke. Men for­sæt­is­ráð­harrin veit út­merk­að væl, hvat tað merkir, tá ein føroyskur miðil spyr, hvat hann heldur um stjórn­ar­skip­an­ar­upp­ skot­ið. Í 2011 kolldømdi hann tað. Nú sigur hann seg skilja, at tað er innan fyri grundlógina, og at hann tí kann blástempla tað. Uttan iva hevur løgmaður umrøtt upp­skot­ið við for­sæt­is­ráð­ harr­an á ríkisfundi – og utt­an ivar hevur Bárð­ur somuleiðis umrøtt mál­ið á floksfundi. So Løkke kennir fullvæl og bet­ur enn nakar annar dansk­ur politikar pro­blem­a­tikk­in um før­oysk­an sjá­lvs­av­ gerð­ar­rætt. Eingin danskur poli­tik­ari veit so væl um Føroyar sum Løkke Stríðist við seg sjálvan seg