týsdagur 29. august 2017síða 2

Mikudagur 30. august 2017 · Nr. 100 mikudagsblaðið Oddagrein Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov – Evnini at gera breiðar semjur í Før­oyum mangla, og tað líkist ong­ um! Orðini eigur stjórin í Vinnu­húsi­ num, Marita Rasmussen, í viðtalu í Sosi­al­inum mánadagin. Har vísti hon millum annað á, at ein ný­skipan av fiskivinnuni eigur at verða gjørd við eini breiðari semju millum politisku flokkarnar – men tað ber eftir øllum at døma ikki til, staðfesti hon. Rætt hevur hon eisini í tí, at vinnan helst ikki hevur verið nóg kon­struk­tiv í øllum lutum. Hon vísti á, at vinn­an hevur ment seg yvir langa tíð, og at viðurskiftini nú eru so ó­greið og óviss er fyrst og fremst or­sak­að av pol­itisku skip­an­ini, sum ikki hevur megnað at gjørt eina nýskipan seinastu tíggju árini. Tað er ein heilt ótrúligur glantri­leikur, sum fer fram í pol­it­ isku skipanini. Bjørn Kalsø úr Sam­bands­flokk­i­ num segði loyvini upp í samgongu millum Javnaðarflokkin, Sam­ bands­flokk­in og Fólkaflokkin. Síðani tá hava allir flokkar á tingi – uttan undantak – sitið í lands­stýr­i­num, uttan at hava rørt hond frá síðu fyri at loysa málið um fiski­loyvini, sum ganga út nú við árs­skift­ið. Allir politikarar hava vit­að tað alla tíðina, men hava bara sóp­að trup­ul­leikan framm­an fyri sær til tann næsta at taka sær av. Og tey næstu – sum nú verða tey síðstu – mugu nú bara loysa trup­ ul­leik­an sum frægast, tí eingin vilji er til semju. Ynskið um ta breiðu semjuna er helst ikki so lætt at eftirlíka. Tí før­oysk­ir politikarar eru ikki búnir at gera breiðar semjur. Teir mangla tað kon­struk­tiva huglagið, tað, sum átti at eyðkent politikarar, sum virka í fólks­ins tæn­astu. Men tað er beint tvørt­ ur­í­móti. Vit síggja, at politikarar eru ímóti bara fyri at vera ímóti. Teir sum nú eru í andstøðu vita væl, at samgongan má sjálv greiða mál­ið, um andstøðan ikki vil verða við. Og tað er slett ikki vist, at tað verð­ur so lætt at broyta nýskipanina aftur, tá onnur koma til. Tað síggja vit eitt nú við flat­ skatt­inum. Tá hetta lands­stýrið var and­støða dømdi tað flatskatt­in nið­ur og norður, men ger einki fyri at broyta hann, nú tey hava valdið. Tí tað er slett ikki so nemt at rulla slíkar skipanir afturaftur. Stóri trupulleikin er, at pol­it­ik­ ar­ar vilja ikki, at tað skal eydn­ast hjá øðrum at loysa mál, tey sjálv ikki megn­aðu. Tað nívir ov fast, um tað í hesum førum verða Aksel, Høgni og Poul sum fáa heiðurin fyri at loysa stóra knútin um fiski­ vinn­u­na. Tí passar tað Bárði og Jørgen best, at tað eisini miseydnast hjá hesum landsstýrinum. Tað er hetta, sum er so van­æru­ ligt við føroyskum politikki. Politiska ynskið um at tað skal miseydnast er so ovurstórt tað skal bara miseydnast Menn av Mars kvinnur av Venus Sonn und­ir­vís­ ing í søgu ummæli Síða 12 Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Mikudagsblaðið verður borið ókeypis til hvørt húsarhald í Føroyum! – Almennu Før­oy­ar eiga at varðveita minn­is­varð­aná Seyðisfirði í Ís­landi. Tað halda Mortan Jo­ hanne­sen og Tummas Frank Jo­en­sen, sum hava sent Rig­ mor Dam, landsstýriskvinnu í menta­málum, skriv um mál­ið. Mortan Johannesen, skip­ ari í Havn, hevur í fleiri ár sam­an við Smyril-Line skip­ að fyri »Sjó­manna­túr­um« til Seyð­is­fjarðar, har vitjað verð­ur á ym­sum støðum á Eyst­ur­landinum. Ein fastur táttur á hes­um túr­um hevur verið vitj­an­in á kirkju­garð­inum á Seyðis­ firði, har minnisvarði er reist­ur yvir teir, ið sjólótust við »Ridd­ar­a­num« – Ymskir prestar og præd­ ik­u­menn, bæði føroyskir og ís­lendskir, hava við hesi høvi havt eitt orð við henda minn­ isvarða, ið nú av álvara er merkt­ur av tíðarinnar tonn, og tí treingir til eina góða hond. – Áskriftin er illa lesilig og halda vit, at hesin minn­ is­varði er komin á eitt veg­ a­mót, har avgerð eig­ur at verða tik­in um, hvørt hes­in skal takst niður ella um­væl­ ast, siga teir báðir í skrivinum til landsstýriskvinnuna. – Vit fara so inniliga at heita á tyg­um við umbøn um, at velja at umvæla stein­ in, í staðin fyri at taka hann niður, og at tygum bera so í bandi, at stig verða tik­in til, at gongd kemur á hetta arbeiðið, soleiðis at ar­beið­ið kann verða liðugt til kom­ andi »sjó­mannatúr« í apríl/ mai 2018, siga teir báðir, sum halda, at »almennu Føroyar«, eins og aðrar tjóðir gera, eiga at taka stig til at virða og varð­veita henda og aðrar minnisvarðar, okkum øllum til heiður og sóma. – Vit eiga at hava í huga, at vit byggja á herðarnar á teimum, ið farin eru, og er hetta partur av søgu okkara, ið vit eiga at varðveita og minn­ast við virðing, siga Mort­an Johannesen og Tumm­as Frank Joensen í á­heit­an­ini til Rigmor Dam. Vilja varðveita minnis­varða um manningina á Riddaranum Havhestatíð er, og nógvi vind­ur­in seinastu dagarnar man hava blást nógvar hav­ hesta­ung­ar av rókunum og út á sjógv. So tá hann makar vindin, man góður fongur verða at fáa í so máta. Tó so. Allir ungarnar eru ikki farnir til havs. Myndina omanfyri tók Suni Jo­ensen í Lítlagerði úti við Vel­ba­staðvegin í Havn. Um hesin ungin er farin á flog, ella hevur liðið somu lagnu, sum nógvir teirra, ið eru farnir til sjós, skal vera ósagt. Havhestur hevur átt í Før­ oy­um í næstan 200 ár. Hann kemur her miðan jan­u­ar og sæst í øllum bjørgum í Før­ oyum og fer so longur suður tíð­liga í septembur. Hann er 45-50 cm til longdar, og longd­in á báð­um veingjunum til­sam­ans er 102-112 cm og vig­ ar gott 800 g. Havhestur et­ur fisk, krabb­adýr og slógv, og kan blíva gott 40 ár. Havhestur verpur egg í mai, hann verpur 1 egg og passar tað í 52-53 dagar, og tá ið pisan er útkomin, verður hon passað í einar 49 dagar. Tað er júst í hesum døgum, at tíð er at fara eftir havhesti við báti – og tá nógvur vindur hevur verið, sæst nógvur havhestur á sjónum. So her í Vágsbotni fara teir helst at selja nógvan havhest næstu dagarnar. Havhestur í Lítlagerði í Havn Mortan Johannesen og Tummas Frank Joensen Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Tel. 341800 www.sosialurin.fo Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Blaðstjóri: Barbara Holm barbara@sosialurin.fo Fyritaksstjóri Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Stovnaður: 1927 Prent: Prentmiðstøðin Mynd: Suni Joensen Bergunn kass Kjak síða 12