týsdagur 19. september 2017síða 8

Mikudagur 20. september 2017 · Nr. 109 8 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Annika Kunoy Im annika@sosialurin.fo Hin 29. august komu tveir bátar inn á Miðnám á Kambs dali. Annar var joll an Øko tussi og hin var fimm- manna farið Calanus. Um Økutossa Økotussi varð keyptur í 1983 av Studentaskúlanum við Gøtugjógv og varð doypt ur í grønum sodavatni aft ur við einari rámandi yrk ing hjá táverandi lív frøði næm ing- in um Lis Gøte, greiðir Dánjal Pet ur Højgaard, lívfrøði- og evna frøðilærari, frá. Tað er Dánjal Petur, sum sam an við Høgna Holm, lær- ara í lívfrøði og geografi hev- ur arbeitt fram ímóti, at fáa bát arnar báðar umvældar og klár ar at flota. Økutossi er 10 fót og tekur trý fólk. Hann sigldi nógv á Toftavatni í átta- ti- og nítiárunum, har nátt- úru greinin brúkti hann til ym isk ar lívfrøðiligar og hydro graf isk ar kanningar av Tofta vatni. Seinni er hann eis ini nýttur um sumrarnar at umvæla hólmarnar á Tofta vatni, greiðir Dánjal Pet ur Højgaard frá. Teir báðir lívfrøði lær ar ar- nir greiða frá, at um veturin bleiv Økotussi goymdur í fjós in um hjá Havgrími Niel- sen á Sandi Mikla. Fyri nøkr- um árum síðani brendi fjósið – men lukkutíð var Økotussi ikki inni tá. So fekk Økotussi vetr ar legu í einum neysti í Ritu vík. Vár, summar og heyst var hann fjaldur undir Siss al steinum við Toftavatn. – Nu hildu vit at tíðin var búgvin at royna nýggjar kann ing ar- og fiskileiðir. So- statt komu Økotussi og Cala- nus inn á Kambsdal í farnu viku, sigur Dánjal Petur Høj- gaard. Túrurin niðan á Trælavatn Hósdagin 7. September fóru tveir lívfrøði flokkar longu og tungu leiðina við Økotussa nið an á Trælavatn. Hann fór í vinnu beinanvegin. Lív frøði- lærararnir høvdu gjørt fleiri fyrireikandi túrar, og eis ini høvdu teir verið á Træla- vatni dagin fyri túrin og sett ymiskar fellur og eina síla- línu. Næmingarnir høvdu fing- ið boð í góðari tíð um, at túr- ur in skuldi gerast, tí allur dag ur in skuldi nýtast til túr- in. Uppmøtingin var góð, hó- ast summir næmingar máttu útseta bæði venjing í ítr ótti og arbeiði tann dagin. Lær- ar ar nir báðir halda, at næm- ingarnir vóru spentir og en- ga sjeraðir. – Eftir túrin fingu næm- ing arnir eina aðra mynd av, hvat er í náttúruni rundan um okkum. Millum annað, so sóu teir, at náttúran kann vera dálkað, hóast vit ikki síggja tað, sigur Høgni Holm. – Á einum slíkum túri fáa næmingarnir eina betri fat- an av, hvussu vistskipanin er samansett. Vit gera kann ing- ar á staðnum, og hava síð ani casir, sum vit brúka og vísa aftur á í undirvísingini, legg- ur hann afturat. Dánjal Petur Højgaard sig ur, at næmingarnir sýndu væl og virði liga, hvørj ar knot- ur enn eru í før oysk um ung- dómi. Tað tók und ir ein tíma, at fáa bát in nið an til Træla- vatn. Haraftrat bleiv væl av aðr ari útgerð eisini tikin við: plank ton-trol, sýnisløskur, glúp ar, mátitól. Hóast veðrið ikki var av tí allar besta á túrinum eydn að ist tó, at fáa allar kann inga r av greiddar. Nógv plank ton fekst, væl av in- sekt um (skor dýr um), men ongi kom bikk. Á síla línuni vóru trý góð og væl vaksin síl. Skilja náttúruna – Vit kannaðu maga-inni- hald ið á sílunum og funnu mangt áhugavart har. Smakk-royndir blivu gjørdar av síl unum, ið strekti til báð- ar flokkarnar, LívB1 og LívB2, sig ur Dánjal Petur Højgaard. Tað eru túrar sum hesir, ið gera, at næmingarnir skilja nátt úr una betur. Roynd irnar, ið vóru tiknar á túr unum verða nú nýttar í lív frøði und irvísingini, og næm ing- ar nir fáa data og kunnu bæði kanna og eftirkanna tað, sum tey funnu á Trælavatni, greið ir Høgni Holm frá. – Hetta var øgiliga gev- andi og ein uppliving, ið næm ingarnir heilt víst fara at minnast, tí hetta er ong an- tíð gjørt á hendan hátt fyrr, sig ur hann. Teir greiða frá, at um- framt at læra um lokalitetin og lívfrøðina á Trælavatni, so læra næmingar eisini um alt frá fiski- og alivinnu, sam fe- lags- og landafrøði og enntá um ferðavinnuna á einum slík um túri. – Lívfrøðin er grund ar- lag ið, og tá vit kanna grund- ar lagið skilja vit, hvussu alt er saman tvinnað, og at bú- skap urin er knýttur at lív- frøð ing arligi vitan, siga teir. Høgni Holm heldur, at næm ingarnir hava verið øgi- liga væl við, og at túrurin hev ur gjørt vistfrøðiliga sam an hangin millum nátt- úru og umhvørvið skilligari. LÍVFRØÐI Hetta var øgiliga gevandi og ein uppliving, ið næmingarnir heilt víst fara at minnast, tí hetta er ongantíð gjørt á hendan hátt fyrr Fyri kortum fóru tveir lívfrøðiflokkar niðan á Trælavatn við Økutossa, sum var ein av bátunum, ið varð nýttur til skúlakanningar í áttati- og nítiárunum ØKUTOSSI OG CALANUS ERU AFTUR VIÐ Í UNDIRVÍSINGINI