hósdagur 21. september 2017síða 2

Í blaðnum... Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Tel. 341800 www.sosialurin.fo Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Blaðstjóri: Barbara Holm barbara@sosialurin.fo Fyritaksstjóri Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Stovnaður: 1927 Prent: Prentmiðstøðin 22. september 2017 Eftir orðaskiftið á tingi týsdagin um fisk­ i­vinnu­ný­skip­anina er ikki nógv nýtt at frætta – tíansheldur vón fyri breiðari semju um eina nýggja fiskivinnunýskipan. Nógv bend­ir tí á, at samgongan einsamøll fer at at­kvøða nýskipanina ígjøgnum. Sjálvandi er møguleiki fyri, at viðgerðin í vinnu­nevndini fer at flyta okkurt, men tá støðan er so fæstlæst – bæði í samgongu og í and­støðu – sum hon tykist vera, so broytist valla nak­að. Tað er ikki nóg væl telvað politiskt, at einki skal bera til. Fyri 11 árum síðni vóru tað Sam­bandsflokkurin, Fólkalfokkurin og Javn­aða­r­flokkurin, sum søgdu upp veiði­loyv­ini til 1. januar 2018. Hetta átti at for­pliktað hesar flokkar – sjálvandi meira, tá teir eru í samognu – at gjørt nak­að við tað. Tað er ilt at vita, hvat eitt nú Sam­bands­ flokk­ur­in hevur hugsað sær, tá hann hevur gjørt so lítið fyri at loysa málið, meðan hann sat við landsins leiðslu. Helst hevur trup­ulleikin verið Fólkaflokkurin, sum ikki hevur fingið tað, sum hann hevur viljað. Og tá reiðarar gremja seg um tað, sum teir missa sambært nýggja uppskotinum, hjá Høgna Hoydal, so er tað ikki rætt. Eing­in miss­ir nakað, tí øll hava longu mist alt, tí tað hava áðurnevndu flokkar gjørt av fyri 11 árum síðani. Á nýggjárinum »eigur« eingin rætt­indi til nakað sum helst. Tí verður øll út­lut­ing nýggj útluting. Tað er ein ógvuliga margháttligur máti at reka politikk uppá, um man held­ur, at við einki at gera, so gong­ ur tað nokk. At leingja loyvini, tí at politiska skipanin ikki hevur megnað sína uppgávu, tað er ikki gott nokk. Og tað er heldur ikki optialt, at ein sam­gonga einsamøll skal atkvøða eina so grundleggjandi nýskipan ígjøgnum. Men søgan vísir okkum tó, at fyri tað um ein sam­gonga ger tað einsamøll, so merk­ir tað ikki, at næsta samgonga fer at broyta alt aftur til tað gamla. Her kunnu vit bara taka pen­sjóns­for­skatt­ing­ina og flat­skatt­ in hjá undanfarnu samgongu sum dømi. Mótstøðan hjá táverandi andstøðu var grót­hørð. Nú er tann andstøðan sam­gonga, og eingin tosar um at rulla hasar ný­skip­an­ ir­nar afturaftur. Tvørturímóti! Helst verður tað á sama hátt við fiski­ vinn­uný­skipanini. Gamaní, er okkurt heilt galið, so verður tað justerað. Men endin kann eins væl verða, at øll verða fegin um, at vit um ikki annað fáa eina skipan at virka eftir, heldur enn at óvissan skal galda í fleiri ár afturat. Støðan hjá føroyska sjófuglinum er nógv batnað seinastu tvey árini - eftir 15 sera vánalig ár skrivar Havstovan. Í nýggjari grein, prentað í tíðarritinum Frontiers in Marine Science, verður víst á, at vindharði veturin 2014-2015 er helst ein orsøk til betraðu lívskorini hjá sjófugli. Nýggj tøkni ger tað møguligt at fylgja ferð­ ingini hjá sjófugli. Við hesum sæst, at fleiri sløg av sjófugli frá bjørgum kring alt Norð­ur­at­lants­ havið sita á opnum havi sunnan fyri Grønland stór­an part av vetrinum. Havumhvørvið um vet­u­rin á hesum opnu leiðum gera av, hvussu tað hilnast hjá t. d. før­oysku rituni at fáa pis­ ur summarið eftir. Tað kann broytast nógv frá ári til annað, og møguligt er at spáa um eyðmerktar havfrøðiligar broytingar eitt til tvey ár frammanundan. Í grein í fjør spáddi Havstovan, at kaldi og vindharði veturin 2014- 2015 fór at føra til betri taðing av sjónum, meira gróður, størri nøgd av reyðæti og tískil helst meira føði til bæði sjófugl og fisk. Heldur eina skipan enn støðuga óvissu Støðan hjá sjófugli batnað Havstovan Les eisini blaðið Vit samtyktu okkara stjórn­ar­ skrá í 1662 Zacharias Wang síða 29 14. september – mar­týr­iums- dagurin 2017 Virgar Dalsgaard síða 30 Oddagrein Eirikur Lindenskov blaðstjóri Man hevur ta mein­ ing, sum man verður be­taltur fyri at hava... Tað er ikki neyðugt altíð at gera tingini so innviklað. Spyr ein sakførara, og tú fært tað svar, sum tú betalir fyri. Politikarar meina tað, sum tað passar teimum best at meina í tí umhvørvinum, teir eru beint nú. Tú skalt bara meina tað, sum tú fært pengar fyri at meina – ella tað sum passar best her og nú. Og alt kann keypast. Men hinvegin. Øll kunnu skifta meining – hugsa bara um gitnu oriðini hjá Jens Otto Kragh: »Man har et standpunkt, til man ta'r et nyt...« Her eru tvey brot, sum vísa tað, sum stjór­ in í Reiðarafelagnum helt, tá hann ikki var stjóri í Reiðarafelagnum: »Ein fríur marknaður fyri náttúrutilfeingi hevði loyst upp fyri øllum hesum bindingum og gjørt fiskiveiðu nógv meira produktiva. Tí er avgerandi neyðugt at fáa ein frían marknað fyri náttúrutilfeingi at virka í Før­oy­um, har tað almenna, sum varðar av fólks­ins ognum, selur fiskin í sjónum fyri makn­að­ar­prís. Hetta hevði tikið grund­ar­lagið und­an samgonguni millum ser­áhuga­bólk­ar­ nar í fiskivinnuni og hevði gjørt tað politiskt møgu­ligt at loyst bindingarnar, sum eru á fiski­vinnuni. Harvið hevði verið møguligt at tryggj­að rættin hjá teimum, sum keypa nátt­úru­til­feingi á einum fríum marknaði, til at fingið tað til høldar á tann hátt, teimum lyst­ir, virkað tað á tann hátt, teimum lystir, og selt tað har, teimum lystir.« Jóannes Jacobsen og Stefan í Skorini, Á veg móti einum sjálvberandi búskapi (2010) »Ein samanrenning millum politiskar bólk­ar, arbeiðsgevarar og verkafólk í fiski­ vinn­uni hava hildið bygnaðinum í fiski­vinn­ uni føstum við serskipanum og ser­lig­um stuðli, ið hevur forðað fyri nógv størri avkasti í fiskivinnuni, og hevur forð­að fyri burðardyggari veiði, umframt at aðr­ar vinnur ikki hava kunnað kappast við ser­skip­an­ir­nar í fiskivinnuni.« Úr búskaparkanningini, sum Jóannes Jacobsen, Ph.d í búskaparfrøði og Stefan í Skorini, samfelagsfrøðingur gjørdu fyri Norðuratlantsbólkin á Fólkatingi Stefan hevur lært tað nú