hósdagur 2. november 2017síða 32

FRÍGGJADAGUR 3. NOVEMBER 2017 SOSIALURIN 128 32 Lokalur ryggverkur í ongum ryggi Høgni Djurhuus fekk Móðurmáls­ virðislønina 2012 S jálvandi eiga børn og tannáringar at sleppa at reika úti um náttina. So er friður heima við hús, og for­eldr­ini kunnu gera, sum tey vilja. Tað skulu pol­ it­ikararnir ikki so frægt sum hugsa um. Nakrir politikarar hava rygg, beinan rygg, beinharðan rygg. Teir tora at taka avgerðir, og teir tora eisini at fremja sínar avgerðir í verki. Eg kann nevna Hitler, Stalin, Mao og Trump millum annað. Teir vóru og eru virkisfúsir og ágrýtnir. Aðrir poltikarar taka avgerðir. So rópar onkur bøøøø. Og so taka politikararnir avgerðina aftur. Hon var kanska ikki tann rætta kortini. Ella hvat og hví og hvussu? Og politikarin skal jú veljast aftur. Tí ber illa til at fremja av­ gerðir, sum onkrum velj­ara ikki dámar. Tað er fólkaræði. Í ein­um demokratii sleppa fólk at velja sær pol­it­ikarar. Eingin velur ein politikara, sum ger okkurt skilagott fyri landið. Tað dámar velj­ aranum ikki. So vraka teir í staðin fyri at velja. Í einum fólkaræði ræður um at duga at telja, duga væl at telja, upp í 17 til dømis. Tað hevur ongan týdn­ing, um avgerðin er til frama fyri alt landið. Um onkrum ikki dám­ ar hana, ja, so kann hon ikki brúkast. Tað er fólka­ræði. Teir, sum eg nevndi í áðni, Adolf, Josef og teir, taldu ikki atkvøður. Tað høvdu teir ikki fyri neyðini. Teir taldu heldur ikki líkini. Deyð fólk taldu líka lítið við sum tey livandi. Men teir tordu at taka avgerðir, tóku tær og ikki minst framdu tær í verki. Onga samvitsku, gamaní, men hvat skal hon brúkast til í real­pol­ it­ikki? Hjá okkum í hálovaða fólka­ ræð­inum ætlaði landsstýrið, at komm­unurnar skuldu missa nakað av skatti fyri at hjálpa fyri­tíð­ar­ pensjónistum. Tey hava eis­ini val­ rætt. Men so róptu komm­un­ur­nar bøøøø, og so bakkaði lands­stýrið. Vorðið sum ryggur. Men komm­ unustýrisfólk fara eisini á val. Og landspolitikarar, sum eru í løg­ ting­inum fyri at føra lokal­politikk, kunnu atkvøða í løg­ting­in­um. Og so er 17 ikki longur rætta talið. Hjá veljaranum er eingin mun­ ur, um kommunan ella landið tekur pengarnar frá teimum. Í løgtinginum eru nakrar komm­unur. Løgtingið er eitt kommunustýri. Politikkur er at vilja, haldi eg, at ein segði. Gamaní, men vilja hvat? Vilja sær og sínum tað besta. Tað er hjarta­gott og hugaligt og alt tað. Vit, sum ikki fara tvassandi á val kortini, billa okkum inn, at løg­ tingið er fyri alt landið og øll fólk, há­floygt, men nøkunlunda soleiðis ljóð­ar tað. Men kanska er løgtingið tað, tá vit gloyma lex hetta ella lex hatta, lex lex. Løgtingið er fyri øll, eisini fyri tey, sum ikki velja. Sum sólin, sum skínur á øll, eis­ini okkum heidnu. Tey búgva í lond­unum, har sum sólin skínur mest. Og var ikki okkurt um bestu sannføring. Besta sannføringin hjá einum løgtingsfólki er ikki altíð tann sama, sum besta sannføringin hjá flokki tess. Flokkar kunnu ikki, men gera tað kortini, teir noyða síni fólk at at­kvøða móti teirra bestu sann­ føring. Floksagin vantar, siga tey. Nú eru einstaklingar og ikki flokkar í løg­tinginum. Eg vildi havt rygg sum ein pol­it­ ikari, tí so var eg lagaligari. Eg kundi bakka og bakka. Ikki verið støðufastur, prinsippfastur, tí tað er so strævið. Útigongubann brúka tey har, sum kríggj er. Latið børnini og tannáringarnar sleppa út á midnátt. Foreldrini vita betur, hvat er best, ið hvussu so er tey, sum leggja nakað í børnini hjá sær. Øll hini eigur samfelagið. Sum lokalpolitikarar í landsins tingi eiga. Hvør hevur ræðið í einum fólka­ ræði? Høgni Djurhuus – Sum ein gekk oman í Spruttkjallarin eftir einum ella tveimum tundurkøssum, so mátti ein av berum forvitni sjálvandi líka skeita eftir navninum. Og so segði eg nakrar ferðir innantanna: Jamen hesin drekkur jú ikki...   Soleiðis sigur Heri Á. Simonsen, fyrrverandi postmaður, og sum er ein av teimum gomlu post­monn­ unum í Havn, ið sera væl minnist tíðina, tá postmenn útflýggjaðu alt rúsdrekka í Føroyum.  Í dag eru 25 ár síðani, at hendan 86 ára gamla mentanin fór í søguna, og Rúsdrekkasøla Landsins tók yvir alla sølu og útflýggjana v rús­ drekka í Føroyum. Heri Simonsen er tikin úr leik­um sum undirhaldari, og tí var hann sjálvandi biðin um at undir­halda á hátíðarveitsluni hjá Rúsuni leygarkvøldið. Men vit hava eisini fingið hann at greitt okkum eitt sindur frá um hesa tíðina á Posthúsinum í Havn – og vit hava verið í gamla myndasavninum hjá Sosialinum og leitað fram nakr­ar myndir sum vísa, hvussu støð­an var á posthúsum upp undir høg­ tíðir: – Tað uppstóðu ofta stuttligar støð­ur undir gomlu skamtanar- og post­ordraskipanini. Fólk fingu gular útflýggingarseðlar bornar út, og so møttu tey á Posthús­ inum við einum ella fleiri útflýgg­ ing­arseðlum, rindaðu avgreiðslu­ gjaldið til Postverkið og eisini toll, sig­ur Heri Simonsen – og vit lata hann halda fram: – Uppundir ólavsøku, uppundir jól og eisini áðrenn páskafrítíðini bí­løgdu nógv "sprutt”, sum tað oft­ast var nevnt tá. Vit arbeiddu ofta yvirtíð áðrenn ólavsøku og áðr­enn jólini at hjálpa eldri post­ monn­unum. Teir tóku ímóti kund­ unum, og góvu okkum ein ella fleiri útflýggingarseðlar til tund­ ur­kassar/brennivínskassar, sum kundin skuldi hava.  Tundurkassarnir vóru í Sprutt- kjallaranum, sum lá á hæddini millum, har sum Posthúskjallarin og Snarskivan eru í dag.  Tað vit gingu oman í Sprutt­ kjall­arin eftir einum ella tveimum tund­ur­køssum, so mátti tú av ber­ um forvitni sjálvandi, líka skeita eft­ir navninum. Og so segði eg nakr­ar ferðir innantanna:  – Jamen hesin drekkur jú ikki?. Men tað skuldu vit ikki blanda okkum uppí. Var avgreiðslugjald og tollur rindaður, og var tund­ ur­kassin krússaður av og hevði fingið eitt útflýggingar-nummar, so skuldi hann handast kundanum, ferd­ugt. Nakrar ferðir (eg nevni ikki nøkur nøvn) handaðu vit tund­ ur­kassan til ein, sum ikki var navn sum stóð á seðlinum. Heri heldur skemtandi fyri, at Vest­pack og aðrir framleiðarar av svørt­um skrelliposum tjentu nógv hesa tíðina.  – Trý út av fýra, sum møttu á Post­húsinum á Vaglinum at “loysa út”, sum tað æt høvdu svart­ar skrelliposar við, og eitt tvey trý og gólvið á posthúsinum á Vagl­ inum var rokað við tómum tund­ urkøssum. Summi vóru enntá so óttafull, at tey betaltu avgreiðslu­ gjald og tollin, og vildu hava kassan útflýggjaðan á rampuni aftan fyri Post­húsið á Vaglinum.  – Tann rampan vendi ímóti Býráðs­salinum. Og so stuttligu gonguløgini hjá teimum høvdu loyst út. Heri Simonsen sigur, at tað mest stuttliga í Postverks-skamt­ an­ar­tíðini var tann risastóri meiri­lutin av føroyingum, sum bí­ løgdu Spruttkassarnir sum “Poste Restante” til eitt pinkalítið post­ hús, sum var nakrar ella nógvar kilo­metrar frá heimbygdini.  – Tá vit so pakkaðu tundirkassar í postsekkir til ymisku økini í Føroyum máttu vit ofta flenna:  – Sandavágur 2 tundirkassar – Miðvágur 2 tundirkassar – Sørvágur 3 tundirkassar – og Vatnsoyrar 88 tundirkassar!!! Rúsan 25 ár: Krógvaði brennivín í dokumentmappu