týsdagur 23. januar 2018síða 2

Mikudagur 24. januar 2018 · Nr. 10 mikudagsblaðið Oddagrein Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Atlitini eru mong, nú pen­sjóns­við­ur­ skift­ini eru á breddanum. Eitt er tað vanliga sjabbið um, at and­støðan skal skjóta tað niður, sum sam­gong­an kemur við. Hetta kenna vit, tí soleiðis er tað altíð í Før­oyum. Líkamikið hvør er í andstøðu og sam­ gongu. Lurtar tú eftir Fólkaflokkinum og Sam­bandsflokkinum, so tyk­ist við­ hvørt sum um, at tað eru hesir flokk­ ar, ið eru verjar hjá fólka­pen­sjón­ini, og at Tjóðveldi og serliga Javn­að­ar­ flokk­ur­in eru úlvarnir, sum vilja taka hesa pensjón frá fólk­i­num. Søgan um fólkapensjón í Før­oy­ um er gott 60 ára gomul. Uppskotið um fólkatrygging, sum tað tá nevndist, varð fyrstu ferð lagt fram sum and­støðuuppskot frá Javn­ að­a­r­flokk­i­num í 1957. Tá sum nú var eitt slíkt and­støðu­uppskot skot­ið niður. Ikki færri enn tríggjar ferð­ ir í 1957 og 1958 varð uppskotið lagt fram. Ta einu ferðina atkvøddi ein sam­bandsmaður fyri. Tað var Ge­org Lindenskov Samuelsen, sum hevði sæti sum varamaður á tingi. Sam­ bands­flokkurin átti løgmann, og Cry­ on var ikki keisarans vinur tá. Men málið um fólkatryggingina, seinni fólka­pensjónin, gav Javnaðar­ flokk­i­num vind í segl­ini. Flokkurin vann valið í 1958, fekk tríggjar ting­menn afturat og gjørdist størsti flokk­ur, ein støða, hann helt í 20 ár. Sambandsflokkurin og Sjálvstýrisflokkurin tóku undir við málinum, sum varð samtykt í 1959. Nógv vatn er runnið síðani tá, og nógv­ir flokkar munnu halda seg eiga part í fólkapensjónini, og so eig­ur sjálvandi at vera. Men tað hevði sømt seg betur, at flokkar stóðu sam­an um eina pen­sjóns­ný­skip­an, held­ur enn destruktivt at skjóta alt nið­ur. Tí sjálvandi eru allir flokkar samd­ir um fólkapensjónina. Øll­um er greitt, at vit liva so mikið nógv longri í dag, at skulu vit sam­an­bera pen­sjóns­ald­urin, so skal hann hækka upp á kanska 77-80 ár, um støð­an skal vera tann sama sum í 1958 – at mið­al­ livi­ald­urin er fýra ár hægri enn pen­ sjónsaldurin. Tað gong­ur sjálv­andi ikki. Tryggingarstjórar vena seg eisini um, at uppskotið sigur, at privata pen­sjón­in »bara« skal vera 12 prosent og ikki 15. Kata­strofa, halda teir. Her er ætlanin, at Samhaldsfasti skal styrkjast tilsvarandi. Men trygg­ ing­ar­feløg fáa einki úr Sam­halds­ fasta, sum letur alt til fólkið. Har er einki umsitingargjald og eingin mill­um­rokn­ing og eingin annar, sum skal tjena pengar upp á pen­sjón­ina. Fólkið fær allar pengarnar. Vit kunnu spyrja, hví ikki styrka Sam­halds­fasta enn meira? Og hví ikki lata fólks­ins pengar arbeiða meira í Før­oy­um? Pensjónin eigur ikki at vera eitt stríðs­mál á tingi. Ósemjurnar eru í veru­leikanum kávalótir og sym­bol­ pol­it­ik­k­ur. Takið tykkum saman og gevið okkum eina virðiliga skipan – eins og teir kláraðu fyri 60 árum síðani! Tingfólk – speglið tykkum í politikarunum frá 1958 Pensjónistar ella trygging Ivast í at byggja barna­ heim Tíðindi síða 12 Jón­ svein A. Ra­s­mus­ sen farin Minningarorð Síða 8 Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Mikudagsblaðið verður borið ókeypis til hvørt húsarhald í Føroyum! Í kjalarvørrinum av orr­ust­ uni um sand­oyarsiglingina sunn­u­kvøld­ið og mánadagin kom fram í útvarpinum, at tað var ikki so lætt at fáa fat­ ur á Sjóvinnustýrinum utt­an fyri vanliga arbeiðstíð, tá tal­ an er um ein »almennan 8-4 stovn«. Hetta prikið vil Hans Jo­ hannes á Brúgv, stjóri á stovn­ i­num, ikki hava sitandi. Hann vís­ir á, at hetta er skeivt, og at Sjó­vinnu­stýrið hevur 24 tíma vakt­tele­fon, sum svarar alt sam­døgr­ið. – Vit eru sera ónøgd við út­ søgn­ina frá SSL og hava skriv­ að teimum bræv, sigur hann. Og í brævinum til Strand­ ferðsl­una vísir hann til tíð­ inda­send­i­ngina 22/1-18, kl. 07.30 og 08.00, tá sam­ferðslu­ leið­arin hjá SSL sig­ur, at »Sjó­ vinnustýrið er myndugleikin sum kann geva okkum und­ an­taks­loyvi, tí Ternan hev­ur ikki loyvi at sigla á Sand­oy­ar­ leið­ini á vetrardegi. Tað er ikki sum at siga tað at fáa und­an­ taks­loyvi uttan fyri arbeiðstíð frá einum stovni, sum er 8 til 4 stovn­ur«. – Eg má átala Strand­ fara­skip Landsins fyri at bera fram ósonn tíð­indi í útvarpinum, har Strand­fara­ skip Landsins flytur á­byrgd­ ina fyri ónøktandi hand­far­ing av støðuni yvir á Sjó­vinnu­ stýr­ið. – Sjóvinnustýrið hevur vakt­telefon, sum svarar alt sam­døgr­ið, allar dagar í viku, sum av­greiðir slík mál, sigur Hans Johannes á Brúgv. – Vit her á blaðnum biða or­saka, at vit eisini hava borið somu tíðindi í oddagreinini mána­dagin. Sjóvinnustýrið hevur vakttelefon Tórshavn Tórsgøta 1, 100 Tórshavn tel. 341800, post@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Tel. 341800 www.sosialurin.fo Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Blaðstjóri: Barbara Holm barbara@sosialurin.fo Fyritaksstjóri Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Stovnaður: 1927 Prent: Prentmiðstøðin Hon var fyrsti kvinnuligi for­ sæt­is­ráðharri í Noregi. Hon hev­ur verið ov­ asti leiðari fyri heims­heilsu­ stovn­inum, WHO Og hon stóð fyri nógv um­ røddu Brundtland-rapport­ ini, sum snýr seg um at loysa av­bjóðingarnar við um­ hvørv­i­num í framtíðini. Sunnudagin 29. apríl hava før­oyingar møguleika at hitta Gro Harlem Brundtland á for­kunnugum tiltaki í Norð­ur­landa­húsinum. Óluva Zachariasen, journ­ a­list­ur, fer at gera samrøðu við Gro Harlem Brundtland um leiðina upp á hægstu pol­ it­isku tindar í Noregi. Hvat var tað, sum kyndi politiska neist­an í henni? Hví var tað júst hon, sum gjørdist fyrsti kvinnuligi forsætisráðharrin í Nor­egi? Og eru kvinnur frægari leiðarar enn menn? Gro Harlem Brundtland, sum í dag er 78 ára gomul, er virk­in í felagsskapinum The Eld­ers. Ein felagsskapur við fyrr­ver­andi statsleiðarum, sum arbeiða fyri at loysa fleiri av heimsins trup­ul­ leik­um. Hvat eru tað fyri dyr, sum gamlir leiðarar duga bet­ur at lata upp enn teir yngru? Eisini fer Gro Harlem Brundt­land at svara spurn­ ing­um um, hvussu vit kunnu hand­fara avbjóðingarnar sum eitt nú flóttafólk, vaks­ andi fremmandaótta, kjarn­ orku­dubb­ing og einum Ev­ropa í spjaðing. Kunnu vit gera nakað? Og hvussu kunnu vit venda ótta til virkni? Tað er felagið Spreki, sum hev­ur gjørt avtalu við fyrr­ver­andi norska for­sæt­ is­ráð­harr­an um at koma til Føroya. Tiltakið við Gro Harl­em Brundtland í Norð­ur­landa­ húsi­num verður sunnudagin 29. apríl klokkan 17-19. Atgongumerki kunnu keypast í Norð­ur­landa­hús­i­ num, ella á www.nlh.fo Gro Harlem Brundtland til Føroya Gro Harlem Brundtland var forsætisráðharri í Nor­eg í trim­ um umførum. Frá februar til oktober í 1981, frá 1986-89 og aftur frá 1990-96