týsdagur 27. mars 2018síða 2

Mikudagur 28. mars 2017 · Nr. 37 mikudagsblaðið Oddagrein Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Ymiskt er, hvat skal til fyri at slíta eina samgongu – og nú ber tað eis­ini til at slíta eina samgongu, sjálvt um tú ikki ert partur av samgonguni. Kári P. Højgaard hevur gjørt løg­ manni greitt, at hann tek­ur stuðul sín aftur bæði til pen­sjóns­ný­skip­an o­g til fíggjarlóg, um ætl­an­in um at flyta nøkur almenn størv úr Gøtu til Klaksvíkar stend­ur við. Hetta fær okkum at hugsa um, hvussu nógv ella lítið skal til, fyri at ein tingmaður høggur beinini und­an eini samgongu. Í 1980 var tað ferðaætlanin hjá Smyr­li sum gjørdi, at Fólka­flokk­ ur­in ikki tímdi meira og sleit sam­ gong­una millum Javnað­ar­flokk­in, Tjóðvelisflokkin og Fólka­flokk­in. Ó­semja var um, hvørt Smyr­il skuldi halda fram við utt­an­lands­sigl­i­ngini ella ikki. Hon hevði verið á priv­atum hondum í nógv ár, men datt nið­ur­fyri, tá Skipafelagið steðg­aði siglingini við Tjaldrinum í 1967. Í 1975 varð Smyril settur í utt­an­lands­sigl­ing, Í 1989 slitnaði samgonga millum Fólka­flokkin, Tjóðveldisflokkin, Sjálv­stýr­isflokkin og Kristiliga Fólka­ flokkin, tí at Studentaskúlin var flutt­ ur úr Gøtudali á Kambsdal. Hes­um fann Lasse Klein seg ikki í. Árið eftir slitnaði aftur ein sam­ gonga millum Fólkaflokkin, Tjóð­veld­ is­flokk­in og Sambandsflokkin – sum vóru rúkandi ósamdir um næst­an alt. Í 1993 slitnaði samgongan mill­ um Javnaðarflokkin og Fólka­flokk­ in, tí teir vóru so grund­leggj­andi ó­samdir, at Marita Pet­er­sen gav Fólka­flokk­inum dur­a­fjórðingin. Í 1994 slitnaði samgongan millum Janaðarflokkin, Tjóðveldisflokkin og Sjálvstýrisflokkin, tí Lasse Klein og Helena Dam á Neystabø kland­ r­aðust. Í 1996 slitn­aði sam­gonga mill­um Sam­bands­flokk­in, Javn­að­ arflokkin, Verka­manna­fylk­ing­ina og Sjálvstýrisflokkin, tí Javn­að­ar­ flokk­urin ikki stólaði upp á Ed­mund Joensen sum løgmann. Í 2003 slitnaði ein samgonga mill­ um Fólkaflokkin, Tjóðveldi, Sjálv­ stýr­is­flokkin og Miðflokkin, tí ein bók varð skrivað, sum setti An­finn Kallsberg, løgmann, í ringt ljós. Í 2008 slitnaði ein samgonga mill­ um Javnaðarflokkin, Tjóðveldi og Miðflokkin, tí Jóannes Eid­es­gaard og Høgni Hoydal klandr­að­ust um eitt lyklarhol. Í 2015 slitnaði ein samgonga mill­ um Sambandsflokkin, Fólka­flokk­in og Miðflokkin, tí at Hans Gammeltoft Hasnen, kann­ing­ar­stjóri, kom til ta niðurstøðu, at Kaj Leo Holm Johannesen, løgmaður, hevði givið løgtinginum »urigtige op­lys­ning­er« um tunnilsmálið. So hví ikki slíta eina samgongu í dag, tí eitt lítið alment arbeiðspláss flyt­ur úr Gøtu til Klakvíkar? Staðfestast kann, at tað eru smá­ mál, sum slíta samgongur í Før­oyum – so hví ikki hetta málið hjá and­støð­ u­manninum Kári P. Højgaard eisini? Tað eru smámál, sum slíta samgongur í Føroyum minni enn so kann slíta Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Mikudagsblaðið verður borið ókeypis til hvørt húsarhald í Føroyum! Tórshavn Tórsgøta 1, 100 Tórshavn tel. 341800, post@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Tel. 341800 www.sosialurin.fo Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Blaðstjóri: Barbara Holm barbara@sosialurin.fo Fyritaksstjóri Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Stovnaður: 1927 Prent: Prentmiðstøðin Tað var við stórari sorg, at ok­ur í Arbeiðskvinnufelagnum Drós­ uni frættu, at forkvinna okra, Hilde­bjørg Brattalíð, var farin. Hildebjørg var bert 73 ár, tá hon 3. desember í fjør legði eyguni saman fyri sein­astu ferð, men avrikini vóru mong. Hildebjørg var ein av teimum, ið tók stig til at seta á stovn Ar­beiðs­ kvinnu­fel­ag­ið Drósuna hin 1. juni 1978, og varð hon vald til fyrstu forkvinnu í nýggja ar­beiðs­kvinnu­felag­num. Vaskifólk í Tvør­oyrar kommunu hildu, tað var neyð­ugt við einum fakfelagi, ið legði seg meira eftir at tryggja viðurskiftini hjá vaski­fólkum, og tí varð Drósan stovn­að. Fiske­p­ igernes Fagforening var ikki lima­ felag í Føroya Arbeiðarafelag, men tað gjørdist Drósan mest sum bein­ an­vegin, og Hildebjørg hevur øll ár­ini síðani stovnanina verið ein av teim­ um berandi kreftunum í felagnum. Heilt síðan 1979 hevur FA havt ein árl­ig­an kjakfund, har kjakast verður um leyst og fast. Tað var eitt uppskot, ið kom frá Drósuni, meðan Hildebjørg var for­mað­ur, ið førdi til hesa góðu sið­venju, har nevndarlimir úr øllum landi­num fáa høvið at seta nevndini spurn­ingar og annars kjakast um alt, ið hev­ur við fakfelagsarbeiði at gera. Tá Drósan varð stovnað, varð tørv­ ur á at útbúgva nýggju nevndar­lim­ir­ nar í fakfelagsarbeiði, og longu í 1979 fóru forkvinnan og næst­for­kvinn­an í Drósuni, Hildebjørg og Elis­a­beth Matras Olsen, saman við øðr­um føroyingum á sonevnda Ar­beið­ar­a­ há­skúlan í Esbjerg á skeið. Und­ir­víst ­varð tá í øllum møguligum, ið hevði við fakfelagsviðurskifti at gera. Í 1982 tók Hildebjørg stakskeið í mask­in­ skriving, og hetta kom væl við í fak­ fel­a­gs­ar­beið­i­num. Miðskeiðis í 1980’unum varð mett, at før­oyska arbeiðararørslan hevði tørv á betri upplýsing, og tí varð í 1985 skip­að fyri einum sonevndum skeiði fyri les­i­ring-leiðarar. Undirvísarar vóru Ing­e­borg Vinther, forkvinna í FA, og Hend­rik Hansen úr Arbejdernes Op­lysn­ings­for­bund, og saman við Elis­abeth Matras Olsen, sum tá var for­kvinna í Drósuni, luttók Hildebjørg eis­ini á hesum skeiðinum, hvørs end­ a­mál var at kunna um og menna ar­ beið­ar­a­rørsl­una. Hildebjørg var í fakfelags­ar­beið­i­ num so virkisfús og dugnalig, at hon á að­al­fundi í FA í apríl 1986 varð vald í nevnd­ina. Hendan álitissessin røkti hon væl og virðiliga heilt fram til aðal­ fund­in í 1998, tá hon bar seg undan aft­ur­vali. Eisini var Hildebjørg í 1988 við á kvinn­u­ráð­stevnu í Oslo í 1988 sum um­boð fyri FA. Ingeborg Vinther var við sum limur í javnstøðunevndini, og í bløð­unum greiddu tær báðar frá, at tað var ótrúliga áhugavert og hjarta­ ne­m­andi at hitta kvinnur úr øllum heim­i­num, ið av politiskum og øðrum ávum vóru noyddar at liva í útlegd. Tað, at Hildebjørg fleiri ferðir var við á skeiðum og ráðstevnum, með­ an hon var nevndarlimur í Føroya Ar­beið­ar­a­fel­ag, fingu okur ágóðan av í lokal­fel­ag­num í Drósuni, har Hildebjørg við síni drív­megi legði gott í okum aðrar. Hild­e­bjørg hevði alla sína tíð stór­ an áhuga fyri fakfelagsarbeiði og í pol­i­tikki, og hon stillaði fleiri ferð­ir upp til býráðsval. Hildebjørg still­aði m.a. upp fyri Froðbiar Sókn­ar Javn­ að­ar­felag í 1984, tá hon somuleiðis var næst­for­kvinna í Føroya Javnaðarflokki, í 1988 still­aði hon upp á Samgongulistanum, með­an hon í 1992 stillaði upp á Javn­að­ar­list­a­num. Undir kreppuni var stór ónøgd við førda politikkin, og saman við nógv­um øðrum fakfelagsfólkum fór Hilde­bjørg upp í nýggju Verk­a­mann­ a­fylk­ingina, tá hendan varð stovn­að. Sum eitt av trimum val­evn­um úr Suð­ u­r­oynni, stillaði hon upp fyri Verk­a­ manna­fylk­ingina saman við Hjalmari Thom­sen úr Sumba og Ingeborg Vinth­er úr Vági til løgtingsvalið í 1994. Hild­e­bjørg og Ingeborg kendu sjálv­andi hvørja aðra frammanundan, m. a. úr nevnd­ar­ar­beiðinum í Føroya Arbeiðarafelag og úr starvs­nevnd­ini í Javnaðarflokkinum. Upp undir valið var hon fleiri ferð­ir í miðlunum, kanska serliga í FF Blað­num, har hon við lesarabrøvum og blað­grein­um vísti á, hvussu arbeiðs- og livi­lík­indini hjá verkafjøldini kundu betr­ast. Serliga var tað teimum, sum or­sakað av kreppuni høvdu mist arbeiði, ið Hilde­ bjørg ynskti at arbeiða fyri. Verka­ mann­a­fylk­ingin fekk trý umboð vald á Løg­ting, og Ingeborg Vinther varð um­døm­is­vald í Suðuroynni. Inge­ borg bað tó um styttri farloyvi, og hó­ast tað ikki lá fyri hjá Hildebjørg at royna seg sum varafólk á Løgtingi, tá Inge­borg á fyrsta sinni fór í farloyvi – Hjal­mar Thomsen tók tá sætið – lá betri fyri á øðrum sinni. Sostatt hev­ ur Hilde­bjørg eisini umboðað Verka­ mann­a­fylk­ing­ina á Føroya Løgtingi. Eisini á aðrar mátar gjørdi sosiala med­vit­ið hjá Hildebjørg seg galdandi, og hev­ur hon m.a. roynt seg sum røðara á al­tjóða arbeiðaradegnum, og í fleiri ár var hon tiltakslimur í Keypsamtøkuni, tá "Brúks­an" royndi at fáa fótafesti í Suð­ur­oynni. Seinni gjørdist Hildebjørg aftur ein part­ur av Javnaðarflokkinum, og sat hon sum nevndarlimur í Suðuroyar Norð­ara Javnaðarfelag, sum felagið nú eit­ur, tá hon legði árarnar inn. Tað, at að­al­fundirnir í teimum feløgunum, har Hilde­bjørg hevur verið virkin í stór­um parti av lívi sínum, Føroya Ar­beið­ar­a­felag og Suðuroyar Norðara Javn­að­arfelag, hava minst hana við virðiligari tøgn, prógvar, at navn og íkast hennara í hes­um báðum felagsskapunum ikki verð­ur gloymt í bræði. Tað, ið til allar tíðir eyðkendi Hilde­bjørg, var hennara drívmegi, sum hjálpti henni í strembanini eftir at vinna øllum tí arbeiðandi fólkinum í Før­oy­um betri kor. Hildebjørg var eitt fak­fel­ags­fólk av tí góða, gamla slag­num, og hesi gerast færri og færri. Hó­ast okur í Drósuni høvdu vónað, at okur kundu lært frá Hildebjørg í mong ár aftrat, er tað vón okra, at okur fara at megna at føra tað arbeiðið víðari, ið Hilde­bjørg var við til at byrja, og sum hon fyr­i­myndarliga arbeiddi fyri til sín doyggj­andi dag. Okur í nevndini í Ar­beiðs­kvinn­ u­fel­ag­num Drósuni vilja hervið lýsa frið yv­ir minnið um kæru vinkonu og fel­aga okra, stríðskvinnuna Hildebjørg Bratt­a­líð. A­r­beiðs­kvinnufelagið Drósan Minningarorð um fakfelagskvinnuna Hildebjørg Brattalíð